Концентрлік - оқиға орнын спираль бойынша шетінен ортасына дейін қарау
Оқиға болған жерді қарау екі кезеңге бөлінеді: жалпы қарау және егжей-тегжейлі қарау. Бұл кезеңдер тергеудің жүйелілігін қамтамасыз етіп, дәлелдемелерді жоғалтпай жинауға және құжаттауға мүмкіндік береді.
Жалпы қарау
Жалпы қарау оқиға болған жерді шолып өтуден басталады. Бұл кезеңде кеңістіктің шекарасы анықталып, қандай қарау әдісін қолдану керектігі шешіледі. Сондай-ақ өндірістің мақсатын нақтылау үшін жалпылама және бөлшектік фотосуретке түсіру жоспарланып, оның орындалуы қарастырылады.
Бұдан кейін тергеуші оқиғаға қатысы бар өзге қатысушыларды, сондай-ақ оқиға орнындағы объектілерді қарап, олардың жиынтығын зерттейді. Оқиғамен байланысты объектілер анықталып, сыртқы түрі суретке түсіріледі. Болашақ хаттама үшін қажетті жобалар, жоспарлар және сызбалар дайындалады.
Егжей-тегжейлі қарау
Жалпы қарау аяқталғаннан кейін тергеуші егжей-тегжейлі қарауға көшеді. Бұл кезеңде объектілерді терең әрі нақты зерттеу жүргізіліп, іздерді табу, бекіту және алу әрекеттері орындалады.
Негізгі әрекеттер
- Объектілер жалпылама және бөлшектеп қаралады; қажет болған жағдайда заттарды орнынан қозғауға, аударуға және басқа да әрекеттер жасауға жол беріледі.
- Қылмыс пен қылмыскердің іздерін жеке объектілерден, сондай-ақ оқиға болған жерден тыс аумақтардан іздеу және табу үшін тиісті әрекеттер қолданылады.
- Іздер қалған объектілер алынады; ал алуға келмейтін заттардан көшірме (іздің бедері, көшірме материалы және т.б.) жасалады.
- Заттың жағдайында теріс сипаттағы белгілер (жасыру, жою әрекеттері) байқалса, олардың себептері айқындалып, дәлелдемелерді жоюға бағытталған ықтимал әрекеттер тіркеледі.
- Жалпы қарауда алынған мәліметтер тексеріліп, нақтыланады.
- Егжей-тегжейлі және жалпылама фотосуретке түсіру жүзеге асырылады.
Қарау тәртібі және қолданылатын тәсілдер
Оқиға болған жерді қарау кезінде тергеуші қараудың тәртібін өзі таңдайды. Яғни, қараудың жалпы талаптарын айқындап, объектілерді зерттеу сатыларын анықтайтын қағидаларды белгілейді.
Қараудың 3 тәсілі
-
1
Концентрлік
Оқиға орнын спираль бойынша шетінен ортасына дейін қарау.
-
2
Эксцентрлік
Оқиға орнын спираль бойынша ортасынан шетіне қарай қарау.
-
3
Фронтальды
Оқиға орнын бір шетінен екінші шетіне қарай жылжи отырып қарау.
Осы тәсілдердің бірін немесе бірнешеуін қолдану арқылы қарау жүйелі түрде жүргізіліп, дәлелдемелерді толық әрі сапалы тіркеуге жағдай жасалады.