Қазақша рефераттар

Өмір бойы асырауда ұстау

Жоспар

  1. Кіріспе 3–4-беттер
  2. 1 тарау. Рента шарты және өмір бойы асырауда ұстау ұғымдары
    1. 1.1. Рента шартының ұғымы 5–13-беттер
  3. 2 тарау. Рента шартының түрлері
    1. 2.1. Тұрақты рента шарты 14–20-беттер
    2. 2.2. Ғұмырлық рента шарты 20–22-беттер
  4. 3 тарау. Өмір бойы асырауда ұстау 23–27-беттер
  5. Қорытынды 28-бет
  6. Қолданылған әдебиеттер 29-бет

Кіріспе

Рента шарты азаматтық құқықтағы реттеудің маңызды институттарының бірі болып саналады. Бұл шарттың құқықтық табиғаты нормативтік құқықтық актілермен, заңдармен және құқық нормаларымен айқын бекітілуге тиіс.

Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 28-тарауы рентаға және өмір бойы асырауда ұстау шарттарына арналған. Қазіргі құқықтық жүйеде рента — мүлікті иеліктен шығарумен байланысты әрі тұрақты табысты қамтамасыз етуге бағытталған азаматтық-құқықтық қатынастардың дербес саласы.

Неге бұл тақырып өзекті?

  • Рента шарты әлеуметтік тұрғыдан қорғалуы қажет тұлғалар үшін табыс пен қамқорлықтың баламалы көзі бола алады.
  • Шартты теріс пайдалану тәуекелі жоғары болғандықтан, құқықтық регламенттің айқындығы ерекше мәнге ие.
  • Мүлікке меншік құқығының ауысуы, нотариат және тіркеу рәсімдері нақты сақталуы тиіс.

Рента шартының тарихы да назар аударуға тұрарлық. 1922 жылғы Азаматтық кодексте рента және оның түрлері туралы тікелей нормалар болмағанымен, мұндай келісімдер тәжірибеде жасалған. Әсіресе 1941–1945 жылдары Ұлы Отан соғысы кезінде және соғыстан кейін рента қатынастары кең тарады. Ол кезеңде рента түріндегі ұстау көптеген азаматтар үшін күнкөрістің маңызды көзіне айналды: мүгедектер, асыраушысынан айырылған адамдар, зейнеткерлер және өзге де әлеуметтік осал топтар.

Сот тәжірибесінде де осындай істер жиі кездесіп отырды. Нәтижесінде 1963 жылғы Қазақ КСР Азаматтық кодексінде «Өмір бойы асырауда ұстау талабы негізінде үйді иеліктен шығару шарты» туралы арнайы тарау енгізілді. Бұл тарауда «рента» термині қолданылмағанымен, мазмұны жағынан ол рента шартының бір түрін білдірді.

ХХ ғасырдың 60-жылдары зейнетақы мөлшерінің тез өсуіне байланысты аталған қатынастардың қарқынды дамуына қажеттілік төмендеп, рента шарты тәжірибеде сирек қолданылды. Ал 90-жылдардың басында рента қатынастары қайта жанданды. Дегенмен, бұл кезеңде шартты теріс пайдалану жағдайлары байқалып, қатаң құқықтық реттеудің қажеттілігі айқындалды.

Рента шартының құқықтық табиғаты

Қолданыстағы құқыққа сәйкес рента міндеттемесі тек шарт негізінде пайда болады. Рентаға тән маңызды белгі — мүлікті рента төлеу үшін берген тұлғаның бұл әрекеті, әдетте, оның кәсіпкерлік қызметімен тікелей байланысты болмайды.

Шарттың негізгі сипаттары

Ақылы
Рента төлеуші рента алушыға төлем (немесе асырау) жүргізеді, бұл қарсы міндеттемені білдіреді.
Реалдық (шынайы)
Шарт мүлік рента төлеушінің меншігіне нақты берілген сәттен бастап туындайды.
Мерзімі бойынша
Мезгілсіз (тұрақты рента) немесе рента алушының өмір сүру мерзімімен шектелуі мүмкін (ғұмырлық рента, өмір бойы асырауда ұстау).

Рента шартының реалдық сипаты оның жасалу сәтін нақтылайды: ол тараптар талаптар бойынша келісімге келген кезде ғана емес, рента алушы мүлікті рента төлеушінің меншігіне берген кезде туындайды. Азаматтық кодекстің 393-бабының 2-тармағына сәйкес, заңнамалық актілер шарт жасасу үшін мүлікті беруді талап етсе, шарт мүлік берілген сәттен бастап жасалды деп есептеледі.

Нотариат және мемлекеттік тіркеу

Егер мүлікті иеліктен шығару туралы шарт нотариаттық куәландыруға немесе мемлекеттік тіркеуге жататын болса, меншік құқығы тиісті рәсім орындалған сәттен бастап пайда болады. Ал егер нотариаттық куәландыру да, мемлекеттік тіркеу де қажет болса, меншік құқығы шарт тіркелген сәттен бастап туындайды.

Ескерту: Материал курстық жұмыс құрылымына негізделген (29 бет).