Музыкалық қабілет - жеке тұлғалық
Музыкалық қабілет туралы түсінік
Музыкалық қабілет — адамның тұлғалық-психологиялық қасиеттерінің жиынтығы. Ол музыка саласындағы оқуына, музыканы қабылдауына, орындауына және музыка жазуына (шығаруына) қатысты көрінеді.
Маңызды: музыкалық қабілетті сандық өлшеммен емес, сапалық қырларымен бағалау орынды. Бұл — адамның музыкамен психологиялық байланысының деңгейі.
Музыкалық дарындылық және әуесқойлық
Музыкалық дарындылық
Музыкалық қабілет аса жоғары деңгейде, айқын және терең көрінген жағдайда оны музыкалық дарындылық деп атайды. Бұл — музыкалық бейнелеушіліктің, сезімталдықтың және орындаушылық мәнердің ерекше деңгейі.
Музыкалық әуесқойлық
Музыкаға дарынды адамдарға қарағанда, музыкаға әуесқой адамдар көбірек кездеседі. Әуесқойлық — табиғи қызығушылық қана емес, оны дамытуға болатын қасиет.
Әуесқойлық қалай дамиды?
Ол адамның нақты әрекетінде — тыңдауда, орындауда, үйренуде және тұрақты тәжірибеде — қалыптасып, нығаяды.
Негізгі құрамдастар
- музыкалық есту сезімі
- музыкаға қажеттілік (сұраныс)
- музыкалық әсерленгіштік
- музыкалық белсенділік
- мәнерлеп орындау
Музыкалық қабілет — тек техника емес. Ол қабылдаудың сапасы, ішкі уайым-әсер және орындаушылық әрекет арқылы көрінетін тұтас жүйе.
Амузия: музыканы қабылдаудың бұзылысы
Амузия — музыкаға қатысты қабілеттердің айқын болмауы немесе музыканы қабылдаудың бұзылуы. Мұндай ерекшелік адамдардың шамамен 2–3%-ында кездеседі.
Қандай белгілер байқалуы мүмкін?
- дыбыс биіктігін нашар сезіну
- дыбыс бірізділігін (әуен қозғалысын) ажырата алмау
- қабылдау мен сезім үйлесімінің әлсіреуі
Қабылдамау мен қарсылық
Кейбір жағдайда музыкаға «қабылдай алмау» адамның мінез-құлқымен және музыкалық әрекетке ішкі қарсылықпен байланысты болуы мүмкін. Мұнда нәтиже тілеудің әлсіздігі және жүйелі еңбекке қажырдың жетіспеуі де әсер етеді.
Табиғи алғышарттар (нышандар) және қабілет
Адамда қабілеттіліктің табиғи негізін құрайтын нышандар (задатки) болады. Олар тұқымқуалаушылықпен, табиғи ерекшеліктермен, жасқа байланысты дамуымен және әлеуметтік-мәдени орта ықпалымен астасып жатады. Сол себепті бұл факторларды бір-бірінен нақты бөліп қарастыру әрдайым оңай емес.
Қорытындысында, музыкалық қабілет — табиғи алғышарт пен тәжірибенің өзара әрекеттесуінен қалыптасатын, адамның музыкамен байланысын көрсететін сапалық қасиет.