Қазақша рефераттар

ОТБАСЫНА ЖӘНЕ КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАНДАРҒА ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ туралы қазақша реферат

Отбасы және кәмелетке толмағандарды қорғаудың құқықтық негіздері

Қазақстан Республикасы Конституциясының 27-бабында отбасы институтын қорғауға бағытталған негізгі қағидалар бекітілген:

  1. Неке мен отбасы, ана мен әке және бала мемлекеттің қорғауында болады.
  2. Балаларына қамқорлық жасау және оларды тәрбиелеу — ата-ананың табиғи құқығы әрі парызы.
  3. Кәмелетке толған, еңбекке қабілетті балалар еңбекке жарамсыз ата-анасына қамқорлық жасауға міндетті.

Бұл қағидалар отбасы мен баланың мәртебесін айқындайтын халықаралық құқық нормаларымен үйлеседі. Атап айтқанда, 1948 жылғы Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясында және 1966 жылғы Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактіде отбасы қоғамның табиғи әрі негізгі ұясы ретінде танылып, мемлекет пен қоғам тарапынан қорғалуға құқылы екені көрсетілген.

Сондай-ақ 1989 жылғы 20 қарашада қабылданған «Бала құқықтары туралы» конвенция балалардың азаматтық, саяси және әлеуметтік құқықтарын қорғауға ерекше мән береді.

Қылмыстық-құқықтық қорғау және Қылмыстық кодекстегі реттеу

Қазақстан Республикасы отбасы және кәмелетке толмағандар жөніндегі халықаралық құқық нормаларын құрметтей отырып, осы салада туындайтын қоғамдық қатынастарды қылмыстық-құқықтық құралдар арқылы қорғауға ерекше назар аударады. 1997 жылы қабылданған жаңа Қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі 2-тарау отбасына және кәмелетке толмағандарға қарсы қылмыстар үшін жауаптылық белгілейді.

Тарауда көзделген қылмыстардың негізгі түрлері

Төменде көрсетілген баптар отбасы қатынастары мен баланың мүддесін қорғауға бағытталған.

  • Кәмелетке толмаған адамды қылмыстық іске тарту (131-бап).
  • Кәмелетке толмаған адамды қоғамға қарсы іс-әрекеттер жасауға тарту (132-бап).
  • Кәмелетке толмағандарды саудаға салу (133-бап).
  • Баланы ауыстыру (134-бап).
  • Бала асырап алу құпиясын жария ету (135-бап).
  • Балаларды немесе еңбекке жарамсыз ата-ананы асырауға арналған қаражатты төлеуден әдейі жалтару (136-бап).
  • Кәмелетке толмаған баланы тәрбиелеу жөніндегі міндеттерді орындамау (137-бап).
  • Балалардың өмірі мен денсаулығының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі міндеттерді тиісінше орындамау (138-бап).
  • Қамқоршы немесе қорғаншы құқықтарын теріс пайдалану (139-бап).
  • Еңбекке жарамсыз жұбайын (зайыбын) асыраудан әдейі жалтару (140-бап).

Қылмыстардың объектісі және қорғалатын қоғамдық қатынастар

Бұл топтағы қылмыстардың объектісі — ата-ана мен бала арасындағы отбасылық қатынастар, сондай-ақ кәмелетке толмағандардың дене бітімі, зияткерлік, рухани және адамгершілік тұрғыдан дұрыс дамуы мен қалыптасуына қажетті жағдайлар.

Келесі кезеңде осы тарауға кіретін қылмыс құрамдарының әрқайсысына жеке-жеке талдау жасалады.