Тауарды тестілеу
Жаңа тауарды жоспарлау
Жаңа тауар — қолда бар тауарларға қарағанда тұтыну қасиеттері жаңаша болып, нарыққа ұсынылатын өнім. Мұндай өнім бәсекеде ерекшеленуге, сұранысты кеңейтуге және компанияның ұзақ мерзімді дамуын қамтамасыз етуге көмектеседі.
Неліктен жаңа тауар маңызды?
- Пайданы өсіруге және табыс көздерін әртараптандыруға ықпал етеді.
- Қалыптасқан тауарлар мен ассортимент топтарымен салыстырғанда ерекше қасиеттер ұсына алады.
- Өндіріс қалдықтарын қайта пайдалану арқылы тиімділікті арттыруы мүмкін.
- Фирманың инновациялық әлеуетін сақтауға және көтеруге көмектеседі.
- Маусымдық компаниялар үшін шығындарды азайтып, өткізу арналарын жыл бойы тұрақтандыруға жағдай жасайды.
- Тұтынушылардың демографиялық өзгерістеріне өндірісті бейімдеуге мүмкіндік береді.
Жаңа тауарды жоспарлау сатылары
Жаңа өнімді әзірлеу — кездейсоқ әрекет емес, жүйелі басқаруды талап ететін процесс. Төмендегі сатылар идеядан коммерцияға дейінгі жолды нақтылап береді.
-
1
Идея жинау
Бұл саты жаңа тауар шығару мүмкіндіктерін үздіксіз әрі жүйелі іздеуден тұрады. Егер ізденіс тек оқта-текте жүргізілсе, көптеген идея табылғанымен, олардың басым бөлігі фирманың қызмет саласына сәйкес келмеуі мүмкін.
Сондықтан жоғары басшылық нақты стратегия қалыптастыруы тиіс: қай тауарларға және қандай нарықтарға басымдық берілетіні, жаңа тауар арқылы қандай нәтижеге қол жеткізілетіні, сондай-ақ мүлде жаңа өнімдер мен жетілдірілген нұсқалардың қайсысына көбірек ресурс бөлінетіні анық көрсетіледі.
Идеялар фирма қызметкерлерінен, өткізу арналарынан, мемлекеттік органдардан және бәсекелестер өнімдерін салыстыру арқылы жиналады. Кең тараған тәсілдер: «ой шабуылы», тауарларды талдау, сауалнама жүргізу.
-
2
Өнім идеясын бағалау және іріктеу
Бұл кезеңде жарамсыз идеялар талдаудан тыс қалдырылады. Көптеген компанияларда мамандар идеяны стандартты бланкіге түсіріп, оны жаңа тауарлар жөніндегі комиссияға ұсынады.
- Жаңа тауардың қысқаша сипаттамасы
- Мақсатты нарық және негізгі бәсекелестер
- Нарық сыйымдылығының шамаланған бағасы
- Әзірлеу уақыты мен қаржылық шығындар
- Өндіріске енгізгендегі өзіндік құн және күтілетін пайда нормасы
Идея жинаудың мақсаты — мүмкіндігінше көп нұсқа табу болса, іріктеудің мақсаты — оларды барынша қысқарту. Бұл үшін «іріктеу тізімі» қолданылады: бір жағында маңызды критерийлер, екінші жағында идеялар салыстырылады.
-
3
Тұжырымдаманы тексеру
Тауар тұжырымдамасы тұтынушыға ұсынылады. Нәтижесінде тұтынушының өнімге деген қызығушылығы, ниеті және сатып алуға дайындығы бағаланады.
-
4
Экономикалық талдау
Сұраныс болжанады, шығындар есептеледі, күтілетін пайда мен қаржылық тиімділік бағаланады.
-
5
Өнімді шығару (әзірлеу)
Бұл — идеяны нақты іс-қимылға айналдыру, яғни өнімнің прототипін жасап, өндірістік және технологиялық шешімдерді пысықтау.
-
6
Байқау маркетингі
Өнім бір немесе бірнеше таңдалған аймақта сатылымға шығарылып, нарықтың реакциясы тәжірибе жүзінде тексеріледі.
-
7
Коммерцияға енгізу
Бұл кезең тауардың өмірлік цикліндегі енгізу фазасына сәйкес келеді: өнім толық масштабта нарыққа шығып, тарату, жарнама және сату жүйелері жолға қойылады.
Жаңа тауарды сатып алушылардың түрлері
Жаңа өнімді бәрі бірдей жылдам қабылдай бермейді. Сатып алушыларды, әдетте, төмендегі топтарға бөлуге болады:
Жаңашыл тұтынушылар
Жаңа тауарды қызыға бірінші болып тұтынып, сапасын сынайтындар.
Жақтаушылар
Тауардың танымал болуына ықпал етіп, оны «сән» деңгейіне шығаратындар.
Прогресшілер
Өсу фазасында сатылым көлемін қамтамасыз ететін негізгі аудитория.
Күмәнданушылар
Жетілу фазасында ғана белсендірек сатып алатын, шешім қабылдауы баяу топ.
Кертартпалар
Жаңа тауарды тек дәстүрлі нұсқаларға айналған кезде ғана қабылдайтындар.
Ескерту: сәтсіздік тәуекелі
Нарықта барлық жаңа тауарларға сұраныс бірдей болмайды. Өнімнің айқын артықшылықтары жеткіліксіз болса, жоспарлау әлсіз жүргізілсе немесе нарыққа шығу мерзімі дәл таңдалмаса, жаңа тауар сәтсіздікке ұшырауы мүмкін.
Тауарды тестілеу
Жаңа тауардың сапасы мен сұранысын нақтылау үшін тестілеу жүргізіледі. Мысалы, кей елдерде бір жыл ішінде бірнеше жаңа тауар тексеріліп, нәтижесінде олардың шамамен 40%-ы «сәтсіз» деп танылуы мүмкін.
Еуропадағы тәжірибе
Англия, Бельгия, Голландия және Германияда беделі жоғары тестілеу орталықтары түрлі тауарлар мен қызметтерді бағалайды. Соның ішінде ең танымалдарының бірі — Берлиндегі Stiftung Warentest орталығы (1964 жылы ФРГ парламентінің бастамасымен құрылған, «Test» журналын шығарады).
Соңғы жылдары мұнда негізінен тұрмыстық электроника және үйге қажетті бұйымдар жиі тестіленеді. Бағалау 5 балдық шкалаға ұқсас белгілеумен беріледі: өте жақсы — «++», жақсы — «+», орташа — «0», нашар — «-», өте нашар — «—». Негізгі критерийлер: қауіпсіздік пен қолдануға ыңғайлылық.
Аймақтық мысал және Қазақстан үшін маңызы
Кейінгі кезеңде Ресейде нарыққа ұсынылған шетелдік жаңа тауарларға тестілеу жүргізіліп, қорытындылар тұтынушыларға арналған «Спрос» және «Добрые советы» журналдарында жарияланады. Бұл басылымдар Қазақстанда да таралады.
Қазақстанда да осындай жүйелі тестілеудің енгізілуі тұтынушылар үшін пайдалы әрі қолайлы болар еді: бұл халыққа көрсетілген қамқорлық қана емес, кәсіпкерлерге де тиімді және өтімді тауарларды дұрыс таңдауға көмектесетін құрал.