Қазақша рефераттар

Әлеуметтік стратификация

Жастар: әлеуметтік-демографиялық топ ретінде

Жастар — жас ерекшеліктері мен әлеуметтік жағдайларына қарай бөлінетін, қоғамдық құрылыс, мәдениет, әлеуметтендіру заңдылықтары және қоғамның тәрбиелеу жүйесі арқылы айқындалатын әлеуметтік-демографиялық топ. Бұл топтың әлеуметтік-психологиялық қасиеттері қоғамның дамуымен бірге қалыптасады және өзгеріп отырады.

Қазіргі Қазақстан жағдайында жастардың жас шегі көбіне 14–25 жас аралығы ретінде қарастырылғанымен, ресми статистикада 14–29 жас аралығындағы топ жиі қолданылады. 2009 жылғы 1 қаңтардағы дерек бойынша, 14–29 жастағы жастар халық құрылымының 29,2%-ын құрап, саны 4 358 925 адамға тең болды. Оның ішінде экономикалық белсенді халық саны 2 406 775 адамды құрады.

Стратификация ұғымы және оның мәні

Әлеуметтік стратификация — қоғам мүшелерінің материалдық байлықты, табысты, артықшылықты, мәртебені, билікті, сондай-ақ құқықтар мен міндеттерді иеленуі тең болмағандықтан, қоғамның көптеген әлеуметтік топтар мен таптарға бөлінуі.

Негізгі ой

Қоғамның әлеуметтік құрылымы біркелкі емес: адамдар арасында теңсіздік бар, сондықтан олардың әлеуметтік жүйедегі орны да бірдей болмайды.

Әлеуметтік жіктелудің өлшемдері

Жекелеген индивидтер мен әлеуметтік топтардың арасында жіктелу болады. Бұл жіктелуді талдауда бірнеше өлшемдер басшылыққа алынады:

  • Табыс көлемі

    Материалдық ресурстарға қолжетімділік деңгейі.

  • Білім деңгейі

    Білім мен құзыреттіліктің әлеуметтік әсері.

  • Мамандық мәртебесі

    Еңбек нарығындағы орны мен беделі.

  • Билікке қатынас

    Шешім қабылдауға ықпал ету мүмкіндігі.

Қоғамның әлеуметтік құрылымы және тұтастық

Қоғам өз ішінде әртүрлі әлеуметтік топтарға, жіктерге және ұлттық қауымдастықтарға бөлінеді. Дегенмен, олардың барлығы объективті түрде дәнекер болатын әлеуметтік-экономикалық, саяси және рухани байланыстар мен қатынастар арқылы бірігеді.

Әлеуметтік топтар тек осы байланыстар мен қатынастар шегінде өмір сүріп, қоғамда өздерін көрсете алады. Бұл жағдай қоғамның тұтастығын қамтамасыз етіп, оны біртұтас әлеуметтік организм ретінде сақтайды.

Әлеуметтанулық түсіндірулер

Қоғамның тұтастығы мен әлеуметтік байланыстардың маңызын өз теорияларында О. Конт, Г. Спенсер, К. Маркс, М. Вебер, Т. Парсонс және басқа да әлеуметтанушылар кеңінен түсіндірген.

Қоғамның әлеуметтік құрылымы — адамдар қауымдастықтары мен әлеуметтік топтар арасындағы экономикалық, әлеуметтік, саяси және рухани өмір жағдайларының байланыстары мен қатынастарының жиынтығы.

Қорытынды: стратификация — әмбебап әлеуметтік құбылыс

Әлеуметтік стратификация — кез келген қоғамға тән құбылыс. Әлемдік тарихи даму тәжірибесі барлық қоғам мүшелері арасында жаппай теңдікті толық орнататын эгалитарлық қоғам құрудың мүмкін еместігін көрсетеді.