Қазақша рефераттар

Қазақстанда нарықтық қатынастардың қалыптасу ерекшеліктері

Жоспар

Кіріспе — 3

  • І бөлім. Нарық — қоғамның экономикалық өмірінің негізі

    • 1.1. Нарық ұғымы, нарықтың мәні, ерекшеліктері — 5
    • 1.2. Нарықтың пайда болуының шарттары, қызметтері, түрлері, субъектілері — 9
    • 1.3. Нарықтың құрылымы, инфрақұрылымы, конъюнктурасы — 12

  • ІІ бөлім. Қазақстанда нарықтық қатынастардың қалыптасу ерекшеліктері

    • 2.1. Нарыққа өту кезеңіндегі Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік жағдайы — 14
    • 2.2. Нарықтық құрылымды қалыптастыру және оны қалыптастырудағы мемлекеттің рөлі — 19
    • 2.3. Жекешелендіру және мемлекет иелігінен алу — 24

  • ІІІ бөлім. Қазақстан Республикасындағы нарық жағдайы: функцияларының даму принциптері

    • 3.1. Нарық экономикасындағы қазіргі басымдықтары мен кемшіліктері — 28
    • 3.2. Қазақстанның реттелетін нарық экономикасына өтуі: бағыттары және ҚР-дағы нарықтың қалыптасу, даму стратегиясы — 31

Қорытынды

33

Қолданылған әдебиеттер тізімі

35

Қосымша

36

Кіріспе

Тақырып
Қазақстанда нарықтың қалыптасу ерекшеліктері мен заңдылықтары
Құрылымы
Кіріспе, 3 бөлім, қорытынды, қосымша
Көлемі
38 бет

Курстық жұмыстың мақсаты

Нарық ұғымын, оның мәнін және ерекшеліктерін жан-жақты ашу; нарықтың пайда болуының шарттарын, қызметтерін, түрлерін және субъектілерін сипаттау; сондай-ақ Қазақстанның нарыққа өту кезеңіндегі экономикалық және әлеуметтік жағдайын, нарықтық құрылымды қалыптастырудағы мемлекеттің рөлін, жекешелендіру мен мемлекет иелігінен алу үдерістерін түсіндіру.

Негізгі мәселе: шектеулі ресурстар жағдайындағы таңдау

Тарих бойы әрбір қоғам бір іргелі экономикалық проблемамен бетпе-бет келді: ресурстар шектеулі жағдайда нені өндіру, қалай өндіру және кім үшін өндіру керек?

ХХ ғасырда осы сұраққа бір-бірімен бәсекелес екі жүйе мүлде кереғар жауап ұсынды: орталықтандырылған үкімет басқаратын әміршілдік экономика және жеке кәсіпкерлікке негізделген нарықтық экономика.

Әміршілдік экономика туралы қорытынды

Қай жерде орнықса да, орталықтандырылған-әміршілдік экономикалық үлгі тұрақты экономикалық өсімді қамтамасыз ете алмайтыны, гүлденудің орнықты деңгейіне жеткізбейтіні және азаматтардың экономикалық молшылықта өмір сүруіне жеткілікті жағдай жасай алмайтыны айқындалды.

Нарықтық жүйе неге түсініксіз болып қалады?

Нарықтық экономиканың әртүрлі қоғамдарда табысқа жеткеніне қарамастан, оның іргелі принциптері мен механизмдері көпшілік үшін әлі де толық айқын емес. Себебі нарықтық экономика — идеология емес, адамдар мен қоғамдардың экономикалық әл-ауқатын арттыруға бағытталған, уақыт сынынан өткен әдістер мен институттардың біртұтас жүйесі.

Қазақстандағы нарықтық қатынастар: даму және қажеттілік

Елімізде нарықтық қатынастар жүйесі жыл сайын дамып келеді. Нарықтық экономиканы одан әрі жетілдіру үшін экономикалық қатынастарға қатысушыларды сапалы ақпаратпен қамтамасыз ету, жан-жақты талдау жүргізу және тиімді экономикалық шешім қабылдау мәдениетін нығайту маңызды.

Зерттеу ауқымы

  • Нарық жүйесінің мәні, элементтері және принциптері
  • Нарықтық экономиканың әлсіз тұстары мен шектеулері
  • Қазақстан Республикасындағы нарықтың қалыптасуы және даму стратегиясы

Экономиканы тұрақтандыру мақсатында Республика Үкіметі нарыққа өтудің тұжырымдамасын әзірлейді. Бұл тұжырымдама мемлекеттің экономикалық егемендігі қағидаларына сүйенеді.

Нарықтық экономиканың еркіндікке негізделуі

Нарықтық экономика әркім үшін қолайлы орта қалыптастыра алады, бірақ ол жеке бостандықтың іргелі принциптеріне сүйенеді:

Тұтынушы еркіндігі

Бәсекелес тауарлар мен қызметтер ішінен өзіне ең қолайлысын таңдау мүмкіндігі.

Өндіруші еркіндігі

Жаңа іс бастауға немесе бар істі кеңейтуге, тәуекелге баруға және нәтижесін көруге мүмкіндік.

Қызметкер еркіндігі

Жұмыс пен мансап жолын таңдау, кәсіподаққа кіру немесе жұмыс берушіні ауыстыру құқығы.

Нарықтық экономика қазіргі заманғы жеке кәсіпкерлік пен іскерлік рухты саяси демократиямен ұштастыра отырып, бостандықты сақтаудың пәрменді перспективасын ашады және кең ауқымды экономикалық өсу мүмкіндіктерін ұсынады.

Қорытынды идея: Нарық пен демократияның дамуға батыл бет бұруы — жалпыадамзаттық мүдде. Сондықтан Қазақстанда ашық нарықты қалыптастыру мәселесі бүгінгі таңда өзекті болып отыр, әрі тақырыпты таңдаудың негізгі себебі де осында.

Нарықтық экономиканың теориялық негіздері: А. Смит және Ф. фон Хайек

Адам Смит

Нарықтық экономиканы алғаш рет жүйелі түрде А. Смит қарастырды. Оның «Халық байлығы» атты еңбегі 1776 жылы жарық көрді. Смиттің ойынша, ұлттың басты байлығы алтын не күміс қорын жинауда емес, еңбек етіп, нарықта сауда жасайтын қарапайым адамдардың әрекеттері нәтижесінде қалыптасады.

Оның пайымдауынша, нарықтық экономика — көптеген адамдардың өз жеке мүдделерін іске асыруға бағытталған мақсатты әрекеттерінің жиынтық нәтижесі.

Фридрих фон Хайек

Смиттің нарық туралы ілімі Фридрих фон Хайектің еңбектерінде әрі қарай дамыды. Хайектің көзқарасы бойынша нарық — ішкі себептерден пайда болған әлеуметтік тәртіптің бір формасы.

Нарық шегінде құндылықтардың алдын ала берілген бірыңғай шкаласы болмайды: ол бәсекелестік үдерісті жалғастырады, бірақ қандай мақсаттың бірінші орындалуы керектігіне кепілдік бермейді.

Жалпы қорытынды

Бұл көзқарастардан шығатын түйін: нарықтың тиімділігі бәсекелестердің өз экономикалық мақсаттарына жету мүмкіндігін кеңейтіп, ресурстарды салыстырмалы түрде нәтижелі бөлуге ықпал етеді.