Шағын кәсіпкерліктің субъектілеріне арналған арнаулы салық режимдері
Арнаулы салық режимдері: кімдер қолдана алады
Салық кодексіне сәйкес арнаулы салық режимдерін шағын кәсіпкерлік субъектілері, шаруа (фермер) қожалықтары, ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруші заңды тұлғалар, сондай-ақ кәсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлерімен айналысатын заңды тұлғалар қолдана алады.
Шағын кәсіпкерліктің субъектілері арнаулы салық режимін белгілі бір талаптар сақталған жағдайда ғана қолдана алады (ҚР «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» заңына сәйкес).
Шағын кәсіпкерлік субъектісі: жалпы критерийлер
Жалпы тәртіп бойынша шағын кәсіпкерлік субъектілеріне жеке тұлғалар — жеке кәсіпкерлер және кәсіпкерлік қызметпен айналысатын заңды тұлғалар жатады.
- Қызметкерлер саны
- 50 адамнан аспайды
- Орташа жылдық көрсеткіш бойынша.
- Активтердің жалпы құны
- 60 000 АЕК-тен аспайды
- Мысалы, 2005 жылы — 58,2 млн теңге.
Тек салық мақсатында (яғни шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін арнаулы салық режимін қолдану үшін) Салық кодексінде «шағын кәсіпкерлік субъектісі» термині пайдаланылады. Бұл ұғым табыс, қызметкерлер саны және қызмет түрлері бойынша қосымша шектеулерді қамтиды.
Салық кодексіндегі нақты шектеулер
Жеке кәсіпкерлер (заңды тұлға құрмай)
- Қызметкерлер саны (жеке кәсіпкердің өзін қоса алғанда) — 15 адамнан аспайды.
- Тоқсандық табыс — 4,5 млн теңгеден аспайды.
Заңды тұлғалар
- Қызметкерлер саны (бір тоқсанда) — 25 адамнан аспайды.
- Тоқсандық табыс — 9 млн теңгеден аспайды.
Арнаулы салық режимін қолдана алмайтын қызмет түрлері
Кейбір заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер арнаулы салық режимін қолдана алмайды. Бұған, атап айтқанда, акцизделетін өнім өндіру, консультациялық, қаржылық және бухгалтерлік қызметтер, мұнай өнімдерін өткізу, шыны ыдыстарды жинау және қабылдау, жер қойнауын пайдалану, сондай-ақ лицензияланатын қызмет түрлері жатады.
Лицензияланатын қызметтер (іріктелген тізім)
Толық құқықтық негіздеме үшін ҚР «Лицензиялау туралы» заңының тиісті баптарын қараңыз.
Медициналық және ветеринариялық қызмет
Препараттарды өндіру/өткізу, сараптама, емдеу-профилактика.
Газбен жабдықтау бойынша жұмыстар
Өндіру, жөндеу, құрылыс.
Күзет және өрт қауіпсіздігі
Жобалау, монтаж, жөнге келтіру, техникалық қызмет.
Лифттерге қызмет көрсету
Монтаж, жөндеу, қызмет көрсету.
Халықаралық автотасымал
Жолаушылар және жүк тасымалы.
Дәрілік препараттарды дайындау және сату
Фармацевтикалық қызмет.
Құрылыс саласындағы жұмыстар
Жобалау-іздестіру, сараптау, құрылыс-монтаж, материалдар өндіру.
Алкоголь өнімдерін бөлшек саудада сату
Бөлшек сауда қызметі.
Пошта және телекоммуникация
Желілерді жобалау/салу/іске қосу, хабар тарату, радиожиілік спектрін пайдалану.
Өзен көлігімен тасымал
Жолаушылар мен жүкті тасымалдау.
Жерге орналастыру және геодезия
Топографиялық-геодезиялық, картографиялық жұмыстар.
Өлшеу құралдарын жасау және жөндеу
Метрологиялық жабдық.
Археология және реставрация
Тарих және мәдениет ескерткіштері бойынша жұмыстар.
Жол жүрісі қауіпсіздігі
Реттеу құралдарын орнату, монтаждау, жөндеу, пайдалану.
Құтқару қызметтері
Іздестіру-құтқару, тау-кен, газдан құтқару, аварияға қарсы жұмыстар.
Пестицидтерді қолдану
Улы химикаттармен байланысты қызмет.
Білім беру қызметі
Мектепке дейінгі, мектептен тыс және кәсіптік/жоғары білім.
Электр және жылу энергиясы
Өндіру, беру және тарату.
Қауіпті өндірістер мен объектілер
Жобалау және пайдалану (тау-кен, электр, құбырлар, қысыммен жұмыс істейтін жабдықтар).
Өнеркәсіптік жабдықтар
Жобалау, жасау, монтаждау, жөндеу (мұнай-газ, энергетика, жарылыстан қорғалған жабдықтар).
Астықпен операциялар
Қабылдау, өлшеу, кептіру, тазалау, сақтау, тиеу.
Теміржол құрамын жасау және жөндеу
Арнайы контейнерлерді қоса алғанда.
Шетел валютасымен қолма-қол есеп айырысу
Бөлшек сауда және қызмет көрсету.
Мемлекеттік құпияларды техникалық қорғау
Әзірлеу, монтаж, пайдалану, сақтау, жөндеу және сервистік қызмет.
Экологиялық сараптама
Табиғат қорғауды жобалау/нормалау және табиғат қорғау жұмыстарынан өзге жағдайлар.
Арнаулы салық режимдерінің түрлері
Патент негізіндегі режим
Арнаулы салық режимінің бір түрі — патент. Бюджетпен есеп айырысудың патент нысаны кәсіпкерлік қызметі тұрақты сипаттағы жеке кәсіпкерлерге арналған.
Патент қолдану үшін негізгі талаптар
- Жалдамалы қызметкерлердің еңбегін пайдаланбау.
- Қызметті жеке кәсіпкер нысанында жүзеге асыру (заңды тұлғалар қолдана алмайды).
- Жылдық табыс — 2,0 млн теңгеден аспайды.
Бұл нысан айналымы шағын, кәсіпкерлікті енді бастаған жеке кәсіпкерлер үшін ыңғайлы.
Оңайлатылған декларация негізіндегі режим
Шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі бюджетпен есеп айырысудың негізгі нысаны болып саналады. Бұл режим, әдетте, жалдамалы жұмыскерлердің еңбегін қолданатын кәсіпкерлерге арналған.
Режимге көшу тәртібі
Осы режимге тоқсан басталғанға дейін көшу үшін салық төлеуші қызметін жүзеге асыратын жері бойынша салық органына белгіленген нысанда өтініш береді.
Егер қызмет бір елді мекен шегінде әртүрлі әкімшілік-аумақтық бірліктерде орналасқан бірнеше объектіде жүзеге асырылса, өтініш беру үшін салық органын салық төлеуші дербес таңдауға құқылы.
Негізгі ерекшеліктері
- Салық міндеттемелері нақты алынған табыс бойынша тоқсан соңында есептеледі.
- Салықтар шығындарды есепке алмай, бірыңғай ставкамен есептеледі.
- Корпорациялық/жеке табыс және әлеуметтік салықтарды есептеу үшін шығындарды бөлек есепке алудың қажеттілігі болмайды.
Жеке кәсіпкерлер үшін
Қызметкерлердің тізімдегі орташа саны 15 адамнан аспайды, ал салық кезеңіндегі табыс 4,5 млн теңгеден аспайды.
Заңды тұлғалар үшін
Қызметкерлер саны 25 адамнан аспайды, ал табыс 9 млн теңгеден аспайды.
Салықты есептеу
Оңайлатылған декларация бойынша салықтарды есептеуді салық төлеуші есепті салық кезеңі (тоқсан) үшін салық салу объектісіне тиісті салық ставкасын қолдану арқылы дербес жүргізеді.