Оқушылардың жұмысын зерттеу
Педагогикалық ақиқаттың мәні
Педагогикалық ақиқаттың мәні оны жүзеге асыратын, педагогикалық қызмет деп аталатын әрекет арқылы айқындалады. Бұл қызмет адамзаттың жинақталған мәдениеті мен тәжірибесін аға ұрпақтан кіші буынға жеткізуге, тұлғаның дамуына жағдай жасауға және қоғамдағы белгілі бір әлеуметтік рөлді атқаруға бағытталған ерекше әлеуметтік қызмет түрі болып саналады.
Педагогикалық қызметті тек педагогтер ғана емес, сонымен қатар ата-аналар, қоғамдық ұйымдар, бұқаралық ақпарат құралдары және басқа да әлеуметтік институттар жүзеге асырады. Осылардың барлығы педагогикалық ақиқаттың кең ауқымды мазмұнын құрайды.
Нәтиже неге тек мұғалімге тәуелді емес?
Тәрбие мен оқытудың нәтижесі тек мұғалімнің тиімді әдістерді қолдана білуі мен педагогикалық шеберлігіне ғана байланысты емес. Ол оқушылардың қабілетіне, жан-жақты дамуына және көптеген өзге факторларға тәуелді.
- Оқушының жеке ерекшеліктері мен даму қарқыны
- Сыныптағы және мектептегі әлеуметтік орта
- Отбасы, микроорта және кең әлеуметтік жағдайлар
Педагогикалық зерттеудің ерекшелігі
Дәл ғылымдармен (физика, математика, химия) салыстырғанда педагогикалық құбылыстарды зерттеудің өзіндік ерекшеліктері бар. Мәселен, дәл ғылымдарда экспериментті қайталап жүргізуге болады: егер бастапқы жағдайлар сақталып, сол кезеңдегі материалдар қолданылса, нәтиже әдетте өзгермейді.
Ал педагогикада экспериментті дәл сол күйінде қайталау көбіне тиімді нәтиже бермейді, өйткені педагогикалық зерттеудің негізгі объектісі — баланың тәрбиесі мен дамуы. Педагогикалық процеске ішкі және сыртқы факторлар тұрақты түрде әсер етеді: даму барысында пайда болатын өзгерістер, әлеуметтік және микроортадағы жағдайлардың алуан түрлілігі және басқа да ықпалдар.
Маңызды қағида
Ғылыми-педагогикалық зерттеу әдістері баланың денсаулығына зиян келтірмейтіндей әрі оқу-тәрбие процесін жетілдіруге бағытталып қолданылуы тиіс.
Педагогикалық құжаттарды зерттеудің маңызы
Педагогикалық құжаттарды талдау білім беру жүйесі қызметінің негізгі бағыттарының ахуалын және даму үдерістерін көрсетеді. Зерттеуге негіз болатын құжаттар қатарына оқу жоспарлары, бағдарламалар, оқулықтар мен оқу-әдістемелік құралдар, мұғалімдердің сабақ жоспарлары, жалпы білім беретін мектептердің, лицейлер мен колледждердің оқу-тәрбие жоспарлары мен бағдарламалары, сынып журналдары, мұғалімдердің есептері, сондай-ақ оқыту, тәрбиелеу және дамытудың мазмұндық компоненттері тіркелетін өзге құжаттар жатады.
Нені көрсетеді?
- Жүйенің жұмыс бағыты мен басымдықтары
- Оқу мазмұнының құрылымы мен логикасы
- Оқу-тәрбие процесінің жоспарлануы
Неге құнды?
- Нақты дерек пен жүйелі із қалдырады
- Салыстыруға және динамиканы көруге мүмкіндік береді
- Педагогикалық шешімдердің негізін айқындайды
Оқу нәтижелерін бағалауға арналған материалдарды талдау
Мектеп іс-әрекетінің нәтижесіне баға беру үшін тесттерді, емтихандарды, бақылау жұмыстарын, шығармалар мен эсселерді, жобаларды, суреттерді және басқа да жұмыстарды талдаудың маңызы зор. Мұндай талдау зерттеушіге мектептің нақты тәжірибесін шынайы бағалауға, себеп-салдарлық байланыстарды анықтауға және оқушы тұлғасының дамуына әсер ететін факторларды айқындауға мүмкіндік береді.
Оқушылардың жұмысын зерттеу
Оқушылардың жазба, бақылау және графикалық жұмыстары, суреттері, пәндер бойынша дәптерлері, әртүрлі тақырыптарға жазылған баяндамалары мен рефераттары, сондай-ақ еңбек сабақтарында жасаған бұйымдары зерттеушіні қажетті мәліметтермен қамтамасыз етеді.
Осы материалдар арқылы оқушылардың дербес қабілеттерін, оқуға және еңбекке көзқарасын, теориялық және практикалық даярлығын, сонымен бірге мұғалімнің іс-әрекетінің ерекшеліктерін де зерделеуге болады.
Талдаудың негізгі бағыты
Зерттеуші оқушылардың жұмыстарын жан-жақты талдап, сабақ барысында өз бетінше жұмыс істеудің тиімді жолдарын, жаппай және дербес орындалатын тапсырмаларды ұштастыра қолданудың тәсілдерін, сондай-ақ дидактикалық мәселелерді шешудің ұтымды амалдарын анықтауға ұмтылады.