Инновациялардың өтуі
Инновациялық үрдістің мәні
Инновациялық үрдіс — кезең-кезеңмен өтетін процесс. Ол жаңалықтың бастапқы идеясынан бастап, оны іске асыруға, нарыққа шығаруға, сатуға және кейіннен кең таралуына (диффузиясына) дейінгі әрекеттердің жиынтығын қамтиды.
Инновациялық үрдіс — кез келген экономика субъектісінің инновациялық қызметі. Оның негізгі бағыты — аяқталған ғылыми зерттеулердің нәтижелерін жаңа немесе жетілдірілген өнімге айналдырып, сондай-ақ жаңа немесе жетілдірілген технологиялық процесті әзірлеп, оны нарыққа ұсыну.
Негізгі ой
Инновациялық үрдістің маңызы — жаңалықтарды нақты мақсатқа бағытталған түрде әзірлеу, нарыққа шығару және олардың әрі қарай таралуын ұйымдастыру.
Инновациялық үрдістің құрылымы: 7 элемент
Инновациялық үрдістің құрылымына жеті элемент кіреді. Олар өзара жүйелі түрде байланысып, біртұтас инновациялық тізбекті құрайды.
-
1
Инициация
Жаңалықты идеядан нақты енгізуге дейінгі бастапқы кезең.
-
2
Инновацияның маркетингі
Нарықты зерттеу, сегменттеу, сұранысты қалыптастыру және бәсеке стратегиясын құру.
-
3
Инновацияны өндіріп шығару
Өндірісті ресурстармен, жабдықпен және бақылау құралдарымен қамтамасыз ете отырып, процесті толық ұйымдастыру.
-
4
Инновацияны сату
Нарыққа шығару, позициялау, жарнама және сатуды ынталандыру арқылы өткізу.
-
5
Инновациялардың өтуі
Таратудың (өтім) каналдары арқылы жеткізу, логистика және кері байланысты ұйымдастыру.
-
6
Экономикалық тиімділікті бағалау
Шығын, табыстылық, рентабельдік және инвестицияның өтелу мерзімін анықтау.
-
7
Инновацияның диффузиясы
Инновацияны кең аудиторияға және сыртқы нарықтарға тарату кезеңі.
1) Инициация
Инициация — жаңалықты әзірлеу және оны күнделікті өмірге енгізуге дайындық кезеңі. Бұл кезеңнің өзегі — ғалым-новаторлар мен ұйымдастырушылар ұжымының еңбегі. Олар шығармашылық шешімдер мен дәстүрлі емес әдістерді қолдана отырып, инновацияны негіздеп, іске қосудың алғышарттарын қалыптастырады.
2) Инновацияның маркетингі
Инновацияның маркетингі — стратегиялық және жедел жоспарлаудан тұратын кезең. Негізгі мақсат — нарық конъюнктурасын зерттеу нәтижелеріне сүйене отырып, нарықты сегменттеу және сұранысты ұйымдастырып, қалыптастыру.
Негізгі міндеттер
-
Нарық сегменттерін қалыптастыру және мақсатты сегментті таңдау.
-
Сатып алушы мінез-құлқын модельдеу және сұранысты қалыптастыру.
-
Фирма қызметін жеделдету, жағдайға қарай нәтижелі басқару.
-
Жаңалықтарға қатысты бәсеке стратегиясын әзірлеу.
3) Инновацияны өндіріп шығару
Инновацияны өндіріп шығару — өндіріс процесін толық әрі жинақы орындау кезеңі. Мұнда еңбек заттары мен еңбек құралдары таңдалып, өндіріс қажетті ресурстармен, жабдықтармен, жұмыс аспаптарымен және бақылау құралдарымен қамтамасыз етіледі.
Өндірістік дайындыққа әсер ететін факторлар
-
Механикаландыру, автоматтандыру және мамандандыру деңгейі.
-
Технологиялық процестердің даму деңгейі.
-
Жабдықтардың орташа жасы және жаңартылу қарқыны.
-
Жабдықтарды пайдалану ауысымдылық коэффициенті.
-
Штаттық кестенің жинақылығы және кадрлық қамтылу.
-
Қор қарулануы (негізгі қорлардың белсенді бөлігі құнының қызметкерлер санына қатынасы).
-
Өндірістік тиімділік көрсеткіштері: кадр тұрақсыздығы, еңбек өнімділігі, жұмыс уақытының босқа өтуі, процестердің пропорционалдылығы, параллельдігі және ырғақтылығы.
4) Инновацияны сату
Инновацияны сату — нарық сегментациясы нәтижесінде анықталған мақсатты аудиторияға өнімді шығару және өткізу. Бұл кезеңде тауарды позициялау, жарнама және жедел маркетинг бағдарламалары маңызды рөл атқарады.
Сатуды ұйымдастырудың негізгі қадамдары
-
Нарықты сегменттеу (әлеуметтік-демографиялық, табыс, мінез-құлық, әлеуметтік-мәдени және өнеркәсіптік сегменттер).
-
Мақсатты сегментті таңдау және тұтынушылар тобын анықтау.
-
Позициялау: тауардың имиджін қалыптастыру.
-
Жедел маркетинг бағдарламасын әзірлеу және нәтижелі жарнама жүргізу.
-
Өткізуді ынталандыру әдістерін ұйымдастыру.
5) Инновациялардың өтуі
Инновациялардың өтуі — өнімнің тұтынушыға жетуін қамтамасыз ететін өтім желілерінің (тарату каналдарының) жұмыс істеу кезеңі. Бұл жерде логистика, келісімдер және кері байланыс жүйесі шешуші мәнге ие.
Өтім каналдарының негізгі функциялары
-
Сегментация нәтижелерін талдау және жарнаманы жоспарлау.
-
Тұтынушылармен және делдалдармен келісімшарт жасау.
-
Клиенттерге жеткізілетін тауарларды түсіру (түсіру-тиеу) жоспарын құру.
-
Өтім каналдарын таңдау: көтерме, бөлшек, саудагерлер, агенттер, делдалдар, қызмет көрсететін сауда ұйымдары және меншікті өтім желілері.
-
Қабылдау, сақтау, қаптау, сорттау және түсіруді ұйымдастыру.
-
Ақпараттық, қорлық және техникалық қамтамасыз ету арқылы өткізуді қолдау.
-
Өтімді арттыру үшін ынталандыру: тұтынушыларға және сауда желілеріне жеңілдіктер жасау.
-
Тұтынушылардан кері байланыс жинау және оны жүйелеу.
6) Инновацияның экономикалық тиімділігін бағалау
Бұл кезеңде инновацияның экономикалық нәтижелері есептеледі: шығындар мен табыстылық арақатынасы, рентабельдік деңгейі, сондай-ақ инновацияға салынған инвестицияның өтелу мерзімі анықталады.
Бағалау көрсеткіштерінің өзегі
Шығындар
Өндіру, енгізу, маркетинг және логистикаға кеткен толық шығын.
Табыстылық
Түсім, маржа және жалпы пайда динамикасы.
Өтелу мерзімі
Инвестицияның инновация есебінен қайту уақыты.
7) Инновацияның диффузиясы
Инновацияның диффузиясы — өнімді кең аудиторияға және сыртқы нарықтарға тарату кезеңі. Бұл кезеңнің логикасы инновациялардың өту функциясына ұқсас: таңдалған тарату каналдары немесе балама өтім желілері арқылы инновация тұтынушыларға дейін жеткізіледі.
Нәтиже
Диффузия сәтті болған жағдайда инновация тек сатылымды ғана емес, сонымен бірге нарықтағы тұрақты орнын, бренд танымалдығын және технологияның кең қолданысын қамтамасыз етеді.