Түсіндірмелі эмпириялық зерттеу
Талдау-шолу және сыни шолу
Талдау-шолу зерттеулері сын сипатымен де ерекшеленіп, сыни шолу деп аталады. Мұндай жағдайда шолу тек талдаумен шектелмей, осы мәселе бойынша бұған дейін не орындалғанын егжей-тегжейлі көрсетіп, дәлелді сын ұсынуы және соған сәйкес нақты қорытындылар жасауы тиіс.
Сыни талдауда міндетті түрде көрінуі керек
- Реферат авторының дербес ойлары
- Алға қойылған мәселені шешу мүмкіндігіне қатысты идеялары
- Орындаған жұмыстарға негізделген дәлелді қорытындылар
Теориялық зерттеу
Теориялық зерттеу әдебиетке шолу мен сыни талдауды ғана емес, сондай-ақ қойылған мәселені шешуге бағытталған автордың теориялық ұсыныстарын да қамтиды. Бұл — автордың шешілуі тиіс мәселе теориясына қосқан үлесі, жаңа қырлары мен ерекше көзқарасы.
Негізгі мазмұн
Тұжырымдамаларды нақтылау, ұғымдарды жүйелеу, логикалық құрылым құру және мәселені шешудің теориялық моделін ұсыну.
Құндылығы
Жаңа пайым, тың көзқарас немесе бұрынғы түсініктерді қайта қарастыру арқылы теорияны толықтыру.
Эмпириялық (тәжірибелік) зерттеу
Эмпириялық немесе тәжірибелік зерттеулердің негізін әдеби деректер мен ұғымдар емес, нақты фактілер құрайды. Мұндай зерттеулер қажетті деректерді анықтау және жинау үшін жүргізіледі; арнайы эксперименттік жағдай тудыруды мақсат етпейді.
Зерттеушінің әрекеті
Ғалым немесе тәжірибеші тікелей араласусыз өмірде болатын жайттарды қадағалайды, тіркейді, суреттейді, талдайды және қорытынды шығарады.
Суреттемелі эмпириялық зерттеу
Нысандар мен құбылыстарға қатысты кейбір жаңа фактілер тәжірибелік түрде анықталып, жүйелі түрде суреттеледі.
Түсіндірмелі эмпириялық зерттеу
Жинақтау мен талдаудан бөлек, алынған деректерге түсініктеме беруімен ерекшеленеді. Бұл түсіндірмелер деректер арасындағы себеп және себеп-салдар байланыстарын айқындайды.
Әдістемелік зерттеулер
Ерекше топқа әдістемелік зерттеулер жатады. Олардың негізгі мақсаты — жаңа әдістемелерді тәжірибеде дайындау және негіздеу, сенімділігі мен дәлелділігін тексеру немесе анықталған белгілер жүйесіне сүйенген әдістемені құрастыру.
Негізгі бағыттар
- Әдістемені практикалық ортада әзірлеу және негіздеу
- Сенімділігі мен дәлелділігін тексеру
- Белгілер жүйесіне сүйеніп, жаңа әдістеме құрастыру
Зерттеулерге қойылатын талаптар
Теориялық зерттеуге қойылатын талаптар
- Қолданылатын ұғымдар анықтамасының дәлдігі және логикалылығы
- Пайымдаулардың қарама-қайшылықсыз болуы
- Мәтіннің қисындылығы, сауаттылығы және дұрыс рәсімделуі
- Қазіргі заманғы библиографиялық талаптарға сәйкестік
- Алғашқы дереккөздерді өңдеудің тереңдігі
Эмпириялық зерттеуге қойылатын талаптар
- Ұсынылатын әдістемелер қажеттілік, сенімділік, анықтылық және бірмәнділік талаптарына сай болуы
- Егер әдістеме қалыптастырушы типте болса, оның кең көлемді теориялық негіздемесі ұсынылуы
- Әдістеме арқылы қалай қалыптасатыны нақты көрсетілуі
- Әдістемені тәжірибеде қайда, қалай және қашан қолдануға болатыны айқын баяндалуы