Қазақша рефераттар

Меншікті айналым капиталының айналымы

Құрылыс саласының өсімі және есептің рөлі

Республика экономикасының даму кезеңінде мемлекет тарапынан қойылған талаптар мен бағдарламаларға сәйкес, бүгінгі күні құрылыс өндірісінің ауқымы кеңейіп, көлемі күн сайын артып келеді. Осы үрдіспен қатар халықтың әлеуметтік жағдайын көтеру де заман талабына сай жүйелі орындалуы тиіс.

Маңызды ой: нысанның әрбір шаршы метрін дұрыс бағалау үшін нақты және дәл жүргізілген есеп қажет. Дәл есеп құны мен тиімділікті айқындаудың негізгі құралы болып табылады.

Серіктестік туралы: құқықтық мәртебе және қызмет негізі

«Строймонтаж-Қызылорда» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі (ЖШС) өз қызметін 27.12.1994 ж. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне, 22.04.1998 ж. «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» ҚР Заңына, өзге де нормативтік-құқықтық актілерге және құрылтай құжаттарына сәйкес жүзеге асырады. Серіктестік кіші кәсіпкерлік субъектісі болып табылады.

Мемлекеттік тіркеуден өткен сәттен бастап серіктестік заңды тұлға мәртебесіне ие болды: оқшауландырылған мүлікке, дербес балансқа, банктік есеп айырысу шоттарына (оның ішінде валюталық), мемлекеттік және орыс тілдеріндегі атауы бар мөрге, сондай-ақ бланкілер мен тауарлық белгіге ие. Серіктестік өз атынан шарттар жасасып, жұмыстарды орындайды.

Негіз

Конституция, Азаматтық кодекс, салалық заңдар, нормативтік актілер және Жарғы.

Мәртебе

Заңды тұлға, дербес баланс, банктік шоттар, мөр және ресми реквизиттер.

Қызмет

Шарт жасасу, құрылыс-монтаж жұмыстарын орындау, өндірістік бөлімшелер арқылы ұйымдастыру.

Кадрлық құрам және ұйымдық құрылым

Серіктестікте жоғары білікті инженерлік-техникалық қызметкерлер, кәсіби мамандар және құрылысшылар жұмыс істейді. Бұл кадрлық әлеует қазіргі талаптарға сай сапалы орындауға ықпал етеді.

Қызметкерлер саны

Жалпы
52 адам
Қызметкерлер
45 адам

Негізгі лауазымдар

  • Учаске бастығы — 1
  • Бас механик — 1
  • Гараж меңгерушісі — 1
  • Инженер-программист — 1

Орта буын

  • Сметчик — 3
  • Мастер — 5
  • Бригадир — 3
  • Электрик — 2

Кіші буын

28 қызметкер өндірістік және көмекші жұмыстарды атқарады.

Өндірістік бөлімдер

  • Материалдық жабдықтау бөлімі
  • Ағаш өңдеу (столярлық) цехы
  • Термоөңдеу цехы
  • Өндірістік-техникалық бөлім
  • Металл өңдеу цехы

Басқару құрылымы

Серіктестікті директор басқарады. Басқару құрамында бас инженер, бас бухгалтер және шаруашылық меңгерушісі қызмет атқарады. Оларды директор тағайындайды.

  • Меңгеруші: жұмыстың ұйымдастырылуын және сандық-сапалық көрсеткіштерді қадағалайды.
  • Бас бухгалтер: қаржы мен материалдық құндылықтардың есебін жүргізеді, жеткізушілермен есеп айырысады, дебиторлық/кредиторлық берешекті бақылайды, қорытынды талдау жасап, жоспарлауға қатысады, жалақы есептейді.
  • Шаруашылық меңгерушісі: материалдық қамтамасыз етуді ұйымдастырады, су, жылу және байланыс жүйелерінің үздіксіз жұмысын қадағалайды.

Қызмет көрсетілетін құрылыс объектілері

Серіктестік Шиелі, ЮКСУ, Ақшабұлақ, Нұралы, РУ-6, «ҚазАтомПром», «Иркөл» құрылыс объектілерінің учаскелеріне қызмет көрсетеді.

Экономикалық бағалау тәсілі: көрсеткіштер жүйесі

Серіктестіктің қызметін терең талдап бағалау үшін қорытындылаушы көрсеткіштермен қатар жеке көрсеткіштер де қолданылады. Экономикалық тиімділікті бағалауда негізгі көрсеткіштер мыналарды қамтиды:

  • Негізгі өндірістік қорлар мен айналым қорларының әрбір сомасына шаққан өндірістік шығындар (еңбектің шартты бірлігінің құнын есептеуде қолданылады).
  • Көрсетілген қызметтің өзіндік құны (оның ішінде қызметкерлер мен жұмысшылардың айлық жалақысы).
  • Материалдық шығындар және материалдардың үлесі.

Талдау көрсеткіштерін өзара байланыстыру, оларды есептеудің тиімді тәсілдерін қолдану және жоспарлау мен маманданудың нәтижелілігін бағалау арқылы кәсіпорынның қазіргі жағдайы мен даму динамикасы айқындалады. Бұл көрсеткіштер серіктестіктің тиімділігін анықтауда шешуші орын алады.

Кесте 1: 2007–2008 жж. іскерлік белсенділік көрсеткіштері

№ Көрсеткіш 2007 ж. соңы 2008 ж. соңы Ауытқу
1 Капиталдың жалпы айналымы 78,95 68,95 −9,99
2 Меншікті айналым капиталының айналымы 153,06 −190,67 −343,73
3 Ағымдағы активтердің айналымы (ақша, дебиторлық борыштар, қорлар) 2,57 41,69 +39,12
4 Ақша қаражаттарының айналым ұзақтығы 3 күн 0,62 күн −2,38 күн
5 Ақша қаражаттарының бекіту коэффициенті 0,008 0,001 −0,006
6 Дебиторлық борыштың айналым ұзақтығы 87,8 күн 41 күн −46,78 күн
7 Қорлардың айналым ұзақтығы 34,02 күн 2,21 күн −31,8 күн
8 Қор бекіту коэффициенті 0,094 0,006 −0,087
9 Қысқа мерзімді міндеттемелердің айналымы 2,616 4,185 +1,569
10 Қысқа мерзімді міндеттемелердің айналым ұзақтығы 137,6 күн 86,01 күн −51,5 күн

Талдау қорытындысы

  • 2008 жылы жалпы капитал айналымы 9,99-ға, ал меншікті айналым капиталының айналымы 343,73-ке төмендеді.
  • Ағымдағы активтердің айналымы 2,57-ден 41,69-ға дейін өсіп, +39,12 ауытқу көрсетті.
  • Қорлардың және ақша қаражаттарының айналым ұзақтығы қысқаруы іскерлік белсенділікті күшейтеді.

Дебиторлық берешек туралы

Дебиторлық борыштың айналым ұзақтығы 2007 жылмен салыстырғанда 2008 жылы 46,78 күнге қысқарған. Теория бойынша, қайтарымдылық 30 немесе 30–60 күн аралығында болса, борыштың күмәнді борышқа айналу тәуекелі төмендейді.

Қысқа мерзімді міндеттемелердің айналымы +1,569-ға өсіп, айналым ұзақтығы 51,5 күнге қысқарды. Бұл ақша айналымының жеделдеуі міндеттемелерді уақытылы өтеуге мүмкіндік беретінін көрсетеді.

Кесте 2: 2007–2008 жж. баланс өтімділігі

№ Көрсеткіш 2007 басы 2007 соңы 2008 басы 2008 соңы Ауытқу (басы) Ауытқу (соңы)
1 Ақша қаражаттары және қысқа мерзімді қаржылық салымдар 347373 482928 482928 75998 +135555 −406930
2 Қысқа мерзімді дебиторлық берешек 160688 15449748 15449748 9462777 +154337059 −5986971
3 Тауарлы-материалдық қорлар және ұзақ мерзімді қаржылық салымдар — 5172130 5172130 270965 — −4901165
4 Ұзақ мерзімді активтер жиынтығы 81000 335523 335523 598672 +254523 +263149
5 Кредиторлық берешек 324632 17195206 17195206 6278483 +16870574 −10916723
6 Қысқа мерзімді несие және заемдар 403639 3721673 3721673 4232255 +3318034 +510582
7 Ұзақ мерзімді несие және заемдар — — — — — —
8 Меншікті капитал жиынтығы −139210 693022 693022 637951 +553812 −55071
9 Ағымдық өтімділік 0,698 1,017 1,017 1,003 0,319 −0,014
10 Абсолюттік өтімділік 1,070 0,028 0,028 0,012 −1,042 −0,016
11 Аралық жабу (жедел өтімділік) коэффициенті 0,697 0,761 0,761 0,907 0,064 0,146

Өтімділік бойынша қорытынды

Ағымдық өтімділік

2008 жылдың басында өсім байқалғанымен, жыл соңында аздап төмендеген. Норматив бойынша мәні 2-ден жоғары болғаны дұрыс, алайда көрсеткіш бұл деңгейден төмен.

Абсолюттік өтімділік

Нормасы 0,2–0,5 аралығында немесе одан жоғары болуы тиіс. Нақты мәндер бұл шектен едәуір төмен, демек қысқа мерзімде міндеттемелерді өтеу мүмкіндігі әлсіз.

Жедел өтімділік

Нормасы 1-ден кем емес. Компанияда бұл коэффициент 1-ден төмен, бұл төлем қабілеттілігінің жеткіліксіздігін көрсетеді.

Кесте 3: 2007–2008 жж. қаржылық тұрақтылық көрсеткіштері

№ Көрсеткіш 2007 басы 2007 соңы 2008 басы 2008 соңы Өсім (басы) Өсім (соңы)
1 Меншікті айналым капиталы — 220210 357499 −230721 −137289 −126778
2 Қорлар мен шығындардың меншікті көздермен қамтамасыз етілуі — 0,026 0,069 −0,851 0,069 −0,825
3 Тәуелсіздік коэффициенті −0,236 0,032 0,032 0,057 −0,268 0,025
4 Жұмылдыру коэффициенті 1,581 0,515 0,515 0,361 −1,066 −0,154
5 Алашақ және берешек қарыздардың арақатынасы 0,133 0,776 0,776 1,328 0,643 0,552

Негізгі байқаулар

  • Меншікті айналым капиталының төмендеуі қарыз капиталына тәуелділікті арттырады.
  • Тәуелсіздік коэффициенті (нормасы 0,5–0,6) төмен деңгейде, бұл меншікті капитал үлесінің аз екенін көрсетеді.
  • Жұмылдыру коэффициентінің төмендеуі меншікті капитал құрамындағы айналым бөлігінің қысқарғанын білдіреді.

Ұсынылатын шаралар

  1. 1 Меншікті капиталдың үлесін арттыру.
  2. 2 Қаржыландырудың сыртқы көздерін табу: қарыз немесе несие қаражатын тарту.

Кесте 4: 2007–2008 жж. табыстылық көрсеткіштері

№ Көрсеткіш 2007 ж. соңы 2008 ж. соңы Өсім, % Орташа ауытқу
1 Активтердің табыстылығы 0,040 0,0049 −87,75 −0,035
2 Ұзақ мерзімді активтердің табыстылығы 2,604 0,091 0,878 −0,036
3 Ағымдағы активтердің табыстылығы 0,041 −0,005 −0,87 0,036
4 Сату көлемінің табыстылығы 0,160 0,194 0,21 0,034
5 Негізгі қызметтің табыстылығы 0,70 1 0,42 0,3
6 Меншікті капиталдың табыстылығы 1,260 0,086 0,93 −1,174
7 Меншікті айналым капиталының табыстылығы 2,444 0,154 −0,93 −2,29

Табыстылық бойынша қорытынды

2007 жылдың соңымен салыстырғанда 2008 жылдың соңында активтердің табыстылығы 87,75%-ға төмендеген. Сондай-ақ ұзақ мерзімді активтердің және ағымдағы активтердің табыстылығы да азайған. Бұл әрбір теңге актив әкелетін таза табыстың төмендегенін көрсетеді.

Сонымен қатар: сату көлемінің табыстылығы, негізгі қызмет табыстылығы және меншікті капитал табыстылығы өсім көрсеткенімен, меншікті айналым капиталының табыстылығы төмендеді. Бұл айналым қаражатының жеткіліксіздігі байқалатынын білдіреді.