Психиканы дамытудың биологиялық шарттары
Кіріспе
Іс-әрекет ұғымы психологиядағы негізгі түсініктердің бірі саналады. Оны психикадан, ғылыми зерттеу методологиясынан, психиканың пайда болуы мен эволюциясынан, сондай-ақ тұлға ұғымының түсіндірмесі мен оның психологиялық сипаттамасының құрылымдық бөліктерінен бөлек қарастыру мүмкін емес.
Іс-әрекет психологияда ерекше психологиялық шындық ретінде қарастырылады және оны тереңірек сипаттау қажет.
Бұл ғылыми категория диалектикалық материализм философиясы негізінде қалыптасты. Алғашқы жүйелі түсіндірулері Л.С. Выготский (1896–1934), С.Л. Рубинштейн (1889–1960), А.Н. Леонтьев (1903–1979) сияқты кеңестік психологтердің еңбектерімен байланысты.
Кейіннен іс-әрекет ұғымын әр қырынан талдауға көптеген белгілі психологтер, сондай-ақ бірқатар әйгілі философтер мен ХХ ғасыр методологтері атсалысты. Нәтижесінде, іс-әрекет категориясы теоретикалық пікірталастардың пәніне айналып, психиканы, мінез-құлықты және тұлғаны түсіндірудің маңызды принциптерінің бірі ретінде орнықты.
Іс-әрекет категориясының орны және анықтамасы
Іс-әрекет мәселесіне қатысты методологиялық көзқарастар әртүрлі болғанына қарамастан, бүгінгі таңда іс-әрекет туралы психологиялық анықтаманы толық аяқталған немесе мінсіз деп есептеу қиын. Дегенмен, іс-әрекеттің анағұрлым тұтас психологиялық тұжырымын ХХ ғасырдың 1940-жылдарының ортасында А.Н. Леонтьев жүйелеп, дамытты.
А.Н. Леонтьев бойынша
Іс-әрекет — белгілі қажеттіліктерге жауап беретін, мотивтерге бағынатын және адамның дүниеге деген өзіндік қатынасын жүзеге асыратын белсенді процесс.
Леонтьев кез келген белсенділікті іс-әрекет деп атамады. Оның түсіндіруінше, тек тұлға, қажеттілік, мотив, мақсат және міндеттермен психологиялық байланыста болатын, мақсатқа бағытталған белсенділіктер ғана іс-әрекет ретінде қарастырылады.
Келесі бөлімдер
Жұмыстың келесі тарауларында іс-әрекеттің психологиялық құрылымы, іс-әрекет түрлері, дағды ұғымы, адам іс-әрекетінің дамуы, сондай-ақ баланың психикалық дамуына ықпал ететін биологиялық және әлеуметтік факторлар қарастырылады.
Негізгі ұғымдар
- Қажеттілік, мотив, мақсат, міндет
- Белсенді процесс және тұлғаның қатынасы
Неге маңызды?
Іс-әрекет категориясы психиканы, мінез-құлықты және тұлғаны түсіндіруде зерттеудің негізгі бірліктерінің бірі ретінде әдіснамалық бағдар береді.
Ескерту: Мәтін редакцияланып, тыныс белгілері мен сөйлем құрылысы түзетілді; бастапқы мазмұн сақталды.