Абайдың әдеби - мемориалдық мұражайы Семей қала - сында Қазақ ССР Халық Комиссарлар кеңесінің 1940 ж. 1 сәуірдегі қаулысы негізінде ұйымдастырылды
Абайдың әдеби-мемориалдық мұражайы: қалыптасуы мен кеңеюі
Абайдың әдеби-мемориалдық мұражайы Семей қаласында Қазақ ССР Халық Комиссарлар кеңесінің 1940 жылғы 1 сәуірдегі қаулысы негізінде ұйымдастырылды. Ашылу салтанаты 1940 жылы 16 қазанда өтті.
1947–1951: Ғылым академиясы құрамындағы кезең
1947–1951 жылдары мұражай Қазақ ССР Ғылым академиясының құрамында болды. Бұл кезең мұрағаттық материалдарды жүйелеу мен ғылыми-экспозициялық бағытты нығайтумен ерекшеленді.
1990: «Жидебай–Бөрілі» тарихи-мәдени кешені ретінде қайта құрылуы
1990 жылғы 5 сәуірде Абайдың Мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби мемориалдық мұражайы «Жидебай–Бөрілі» болып қайта құрылды. Жаңа құрылым мұражайдың қызмет аясын кеңейтіп, бірнеше нысанды біртұтас кешенге біріктірді.
Кешен құрамына кіретін негізгі нысандар
- Қалалық кешен.
- М. Әуезовтің Бөрілідегі мұражай-үйі.
- 16 тарихи ескерткіш орындары бар, жалпы аумағы 6400 гектарды қамтитын қорық алқабы.
- Тақырдағы Көкбай Жапатайұлының мешіт-медіресесі.
- Құндызды ауылындағы Ш. Әбеновтің мұражай-үйі.
- Мақаншы селосындағы Әсет Найманбайұлының мұражайы.
1997: М. Әуезовтің 100 жылдығына арналған мұражайдың ашылуы
1997 жылы М. Әуезовтің 100 жылдық мерейтойына орай Семей қаласында «Алаш арыстары – М. Әуезов» атты мұражай ұйымдастырылып, ашылды. Экспозиция М. Әуезовтің Семейдегі өмір кезеңіне, сондай-ақ Алаш қайраткерлеріне арналған.