Есіл басқармасы
Кәсіпорынның құрылуы және құқықтық мәртебесі
«Есіл су» республикалық мемлекеттік кәсіпорны (РМК) шаруашылық жүргізу құқығындағы кәсіпорын ретінде Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 24 шілдедегі №1001 қаулысына байланысты банкроттық рәсімінен өткен «Союзцелинвод» тресі РМК орнына құрылды. Кәсіпорын Қазақстан Республикасы Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігінің Су ресурстары жөніндегі комитетінің «Есіл су» РМК құру туралы қаулысы негізінде ұйымдастырылды.
Магистральдық су құбырлары арқылы сумен қамту саласында жекеменшік құрылымдар тарапынан бәсекелестік болмағандықтан, басқару моделі ретінде шаруашылық жүргізу құқығындағы мемлекеттік кәсіпорын нысаны таңдалды.
«Есіл су» РМК-ның мүліктік кешені конкурстық басқаруда болған «Союзцелинвод» тресі РМК-дан 2002 жылғы 28 ақпанда саудаласу арқылы сатып алынды. Кәсіпорынға қатысты меншік иесі функцияларын Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті жүзеге асырады. Басқару органы — Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су ресурстары жөніндегі комитеті.
Кәсіпорын филиалдарсыз, өкілдіктерсіз және еншілес кәсіпорындарсыз дербес заңды тұлға болып табылады.
Орналасуы және қызмет көрсету географиясы
«Есіл су» РМК-ның орталық аппараты Петропавл қаласында орналасқан. Су құбырларын басқару, жөндеу және пайдалану телімдері Солтүстік Қазақстан және Ақмола облыстарының бірқатар аудандарында, соның ішінде Көкшетау қаласында орналасқан.
Қызметтің мәні
Сумен қамту саласында шаруашылық қызметті жүзеге асыру және магистральдық су құбырларының үздіксіз жұмысын қамтамасыз ету.
Негізгі мақсат
Солтүстік Қазақстан облысының, сондай-ақ онымен шектес өңірлердің елді мекендерін ауыз сумен қамтамасыз ету.
Нормативтік негіз және жарғылық құжаттар
Кәсіпорын өз қызметінде Қазақстан Республикасы Конституциясын, «Мемлекеттік кәсіпорындар туралы» 1995 жылғы 19 маусымдағы №2335 Заңын, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін және қаржы-шаруашылық қызметті реттейтін өзге де нормативтік құқықтық актілерді басшылыққа алады.
- Жарғы ҚР Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің 2003 жылғы 20 қаңтардағы №18 бұйрығымен бекітілген.
- Жарғыға өзгерістер мен толықтырулар 2004 жылғы 15 шілдедегі №1496 бұйрықпен бекітілген.
Табиғи монополия мәртебесі және негізгі инфрақұрылым
«Есіл су» РМК табиғи монополия субъектісі болып табылады және сумен қамту қызметтерін көрсету бойынша тиісті тізілімге енгізілген. Кәсіпорын Булаев, Ишим, Преснов, Сергеев және Соколов топтық магистральдық су құбырлары арқылы Солтүстік Қазақстан облысының 11 елді мекеніне және Қостанай облысының 2 ауданына, сондай-ақ Ақмола облысына су береді. Сонымен бірге Көкшетау өндірістік су құбыры арқылы Қызылжар селосын, Көкшетау және Щучье қалаларын, сондай-ақ Бурабай курорттық аймағының елді мекендерін сумен қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік маңызы бар жүйелер
ҚР Үкіметінің 2003 жылғы 13 желтоқсандағы №1265 қаулысына сәйкес Булаев, Ишим, Преснов, Сергеев және Соколов топтық су құбырлары, сондай-ақ Көкшетау өндірістік су құбыры баламасыз сумен қамту көзі ретінде республикалық меншіктегі аса маңызды топтық сумен қамту жүйелері тізіміне енгізілген.
Бұл жүйелер бойынша елді мекендерге ауыз су беру қызметтерінің құны республикалық бюджет туралы заңда көзделген қаражат шегінде мемлекеттік субсидиялау арқылы қолдау табады.
Тарифтер (2009–2011)
ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су ресурстары комитеті бекітетін магистральдық құбыржолдар арқылы су беру қызметтеріне арналған тарифтер төмендегі деректермен сипатталады.
Кесте 2. Су беру қызметтеріне арналған тарифтер
Өлшем бірлігі: теңге/м³
| Қызмет | Қаржыландыруды ескермегендегі тариф | Қаржыландыруды ескергендегі тариф |
|---|---|---|
| Булаев, Есіл, Сергеев, Соколов топтық магистральдық су құбырлары арқылы су беру | 278,51 | 63,89 |
| Көкшетау өндірістік су құбыры арқылы су беру | 53,45 | 4,96 |
Табиғи монополия ретінде көрсетілетін қызметтер
- Топтық магистральдық су құбырлары бойынша 1 м³ ауыз суды беру қызметтері.
- Көкшетау өндірістік су құбыры арқылы су беру қызметтері (су шаруашылығы жүйесі қызметтері ретінде мемлекеттік тізілімге енгізілген).
Қызмет түрлері және ұйымдық құрылым
Негізгі функциялар
- Аймақтардың өмірлік тіршілігін қамтамасыз ету мақсатында магистральдық су құбырларын пайдалану және сумен қамту.
- Шарттарға сәйкес тұтынушыларға ауыз су беру (Солтүстік Қазақстан, Қостанай облыстары және Көкшетау, Щучье қалаларының елді мекендері).
- Қазақстан Республикасы заңнамасымен тыйым салынбаған өзге де қызметтерді көрсету.
Қажет болған жағдайда өзге қызмет түрлері уәкілетті органмен белгіленген тәртіппен келісу арқылы жүзеге асырылады.
Құрылымдық бөлімшелер (6 бірлік)
- 1 Басқару аппараты (Петропавл).
- 2 Булаев басқармасы (СҚО, Қызылжар ауданы).
- 3 Ишим басқармасы (СҚО, Шал ақын ауданы).
- 4 Есіл басқармасы (СҚО, Есіл ауданы).
- 5 Соколов басқармасы (СҚО, Қызылжар ауданы).
- 6 Көкшетау өндірістік су құбыры (Көкшетау және Щучье).
Аталған басқармалар құрамына 16 жөндеу-пайдалану учаскесі кіреді.
Көкшетау өндірістік су құбыры: қысқаша сипаттама
Көкшетау өндірістік су құбырының құрылысы 1983 жылы басталған. 2008 жылғы 29 желтоқсанда ҚР Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің №824 бұйрығы және 2008 жылғы 12 қарашадағы ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су ресурстары комитетінің №200 бұйрығы негізінде Көкшетау өндірістік су құбыры «Есіл су» РМК-дан «Астана су» РМК-ға берілді.
Негізгі мақсат
Сергеев су қоймасынан алынған суды тазарту және Көкшетау мен Щучье қалаларына тарату.
Су тартқыш түйін
Солтүстік Қазақстан облысы, Шал ақын ауданы, Сергеев су қоймасының оң жағалауы (Социал ауылынан 4 км жоғары).
Жобалық қуат
Тәулігіне 42 мың м³.
Трасса және ұзындығы
Су құбырының жалпы ұзындығы — 252 км. Трасса Солтүстік Қазақстан облысының Айыртау және Шал ақын аудандарын, сондай-ақ Ақмола облысының Щучье және Зеренді аудандарын қамтиды.
Қосылған елді мекендер
- Щучье қаласы
- Көкшетау қаласы
- Қызылжар
Құрылыстың кезеңдері
I кезең
Бастапқы құрылыстар – Новоукраина ауылы (72 км)
1986–1988 жж.
II кезең
Новоукраина – Көкшетау (99 км)
1989–1993 жж.
III кезең
Көкшетау – Щучье (80,2 км)
1997–2002 жж.
Су беру көлемдері (2009–2011)
Кесте 3. Топтық магистральдық су құбырларына су беру
Өлшем бірлігі: мың м³
| Басқарма | 2009 | 2010 | 2011 | Ауытқу (2011–2010) |
|---|---|---|---|---|
| Булаев басқармасы | 1237,683 | 1203,364 | 1283,818 | +80,45 |
| Есіл басқармасы | 111,807 | 63,162 | 65,847 | +2,69 |
| Ишим басқармасы | 381,407 | 507,144 | 496,303 | -10,84 |
| Соколов басқармасы | 330,628 | 344,364 | 371,000 | +26,64 |
| Қорытынды (топтық магистральдар) | 2061,525 | 2118,034 | 2216,968 | +98,93 |
| Көкшетау өндірістік су құбыры | 4776,703 | 5770,000 | 5767,500 | -2,5 |
Негізгі үрдістер
- Топтық магистральдар бойынша жалпы көлем 2011 жылы 2009 жылмен салыстырғанда +155,44 мың м³ өсті, ал 2010 жылмен салыстырғанда +98,93 мың м³ артты.
- Ең жоғары көлем Булаев басқармасында байқалады; 2011 жылы 2010 жылмен салыстырғанда +80,45 мың м³.
- Есіл басқармасы 2009–2011 аралығында төмендеу үрдісін көрсетті, алайда 2011 жылы 2010 жылмен салыстырғанда аздап өсім бар (+2,69 мың м³).
- Көкшетау өндірістік су құбыры бойынша 2011 жылы 2010 жылмен салыстырғанда -2,5 мың м³ азаю байқалды.
Ақшалай көлемдер (2009–2011)
Кесте 4. Су берудің ақшалай көрсеткіші
Өлшем бірлігі: мың теңге
| Басқарма | 2009 | 2010 | 2011 | 2010/2009, % | 2011/2009, % |
|---|---|---|---|---|---|
| Булаев басқармасы | 261323,88 | 279917,205 | 300335,262 | 107,1 | 115 |
| Есіл басқармасы | 23467,177 | 14676,740 | 15430,518 | 63 | 65,8 |
| Ишим басқармасы | 80632,334 | 117585,874 | 114566,790 | 146 | 142,1 |
| Соколов басқармасы | 69524,386 | 80309,262 | 85617,157 | 116 | 123,1 |
| Қорытынды (топтық магистральдар) | 434947,785 | 492489,081 | 515949,727 | 113,2 | 119 |
| Көкшетау өндірістік су құбыры | 168786,009 | 242707,607 | 247952,124 | 144 | 147 |
Қысқаша қорытынды
Магистральдық су құбырларымен су беру қызметінің ақшалай көлемі 2010 жылы 2009 жылмен салыстырғанда 13,2%-ға өсті, ал 2011 жылы 2009 жылмен салыстырғанда 19%-ға артты. Көкшетау өндірістік су құбыры бойынша өсім 2011 жылы 2009 жылмен салыстырғанда 47%-ды құрады.
Еңбек ресурстарының динамикасы (2009–2011)
Қызмет көлемінің ұлғаюы көбіне кадрлық құрамның өсуімен байланысты. Төмендегі кестеде еңбек ресурстарының өзгерісі берілген.
Кесте 5. Жұмыскерлер санының динамикасы
| Категория | 2009 | 2010 | 2011 | 2010/2009, % | 2011/2009, % |
|---|---|---|---|---|---|
| Барлық деңгейдегі басшылар | 16 | 17 | 19 | 106,25 | 118,75 |
| Жоғары деңгейдегі білікті мамандар | 3 | 3 | 5 | 100 | 166,7 |
| Орта деңгейдегі білікті мамандар | 2 | 4 | 7 | 200 | 350 |
| Білікті жұмысшылар (өнеркәсіп, құрылыс, көлік, байланыс) | 24 | 30 | 35 | 125 | 145,83 |
| Операторлар, аппаратшылар, слесарь-құрастырушылар | 45 | 45 | 45 | 100 | 100 |
| Біліксіз жұмысшылар | 16 | 21 | 35 | 131,25 | 218,75 |
| Барлығы | 106 | 120 | 146 | 113,21 | 137,74 |
2009 жылмен салыстырғанда 2011 жылы жұмыскерлердің жалпы саны 37,74%-ға өсті. Операторлар мен слесарь-құрастырушылар саны өзгеріссіз қалғанымен, орта деңгейдегі білікті мамандар мен біліксіз жұмысшылар санында айтарлықтай өсім байқалады.
Қамтылған елді мекендер: жалпы қорытынды
Қосымша деректер бойынша топтық магистральдар 2009–2010 жылдары жобаға енгізілген 290 елді мекеннің 179-ын ауыз сумен қамтамасыз еткен. 2011 жылы жоба бойынша 291 елді мекеннің 193-і ауыз су алған, яғни алдыңғы екі жылмен салыстырғанда қамту кеңейген.
Көкшетау өндірістік су құбыры бойынша 2010 жылы 2009 жылмен салыстырғанда өзгеріс болмаған (ауыз суды 2 елді мекен алған). 2011 жылы жобаға қосылған 5 елді мекеннің барлығы ауыз сумен қамтылған.
Қорытынды тұжырым
Топтық магистральдық су құбырларынан су алатын елді мекендердің саны жыл сайын өсіп келеді, бұл өңірлердің сумен қамтылуын біртіндеп тұрақтандыруға және кеңейтуге ықпал етеді.