Биогаздың қолданылуы туралы қазақша реферат
Қазақстанда ауыл шаруашылығы кеңінен дамыған, соның ішінде Солтүстік Қазақстан өңірінің үлесі жоғары. Алайда ауыл шаруашылығы барысында көп мөлшерде қалдық жиналады: жануарлардың көңі, құс саңғырығы және өсімдік қалдықтары. Бұл қалдықтардың бір бөлігі тиімді пайдаланылмай, ашық ортада ыдырап, қоршаған ортаға зиянды заттарды бөледі. Солардың бірі — аммиак.
Мәселенің өзегі
- Органикалық қалдықтардың бақылаусыз ыдырауы ауа сапасын нашарлатады және жағымсыз иіс, аммиак сияқты қосылыстардың бөлінуіне әкеледі.
- Өңірде электр энергиясын қамтамасыз етуде жылу электр станциялары (ЖЭС) маңызды рөл атқарады, ал олардың негізгі отыны — көмір.
- Көмірдің жануы атмосфераны ластап, экологиялық жағдайды күрделендіреді.
Осы мәселелерді азайту жолдарының бірі — ауыл шаруашылығы қалдықтарын энергияға айналдыратын биогаз технологияларын қолдану. Биогаз өндірісі қалдықтарды кәдеге жаратып қана қоймай, жергілікті деңгейде электр және жылу энергиясын өндіруге мүмкіндік береді.
Биогаз технологиясы: мәні және артықшылықтары
Биогаз технологиясы — экологиялық тұрғыдан таза, қалдықсыз өндіріске жақын тәсіл. Ол жануарлар мен өсімдіктерден шыққан органикалық қалдықтарды анаэробты ашыту арқылы өңдеп, пайдалы өнімдерге айналдырады.
Экологияға әсері
Ашық ортада ыдырауды азайтып, иіс пен зиянды шығарындылардың (соның ішінде аммиактың) таралуын төмендетеді.
Энергия өндіру
Биогазды отын ретінде пайдаланып, электр мен жылу өндіруге болады; бұл көмірге тәуелділікті қысқартуға көмектеседі.
Қалдықтарды кәдеге жарату
Мал шаруашылығы мен егіншіліктен шыққан қалдықтар тиімді ресурсқа айналады.
Жергілікті шешім
Ауылдық елді мекендер мен фермерлік шаруашылықтар үшін энергияның жергілікті көзін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Биогаздың құрамы мен қасиеттері
Биогаз, әдетте, метан (CH4) және көмірқышқыл газынан (CO2) тұрады. Төмендегі кестеде мәтінде берілген деректер жинақталып, ықшамдалған түрде ұсынылды.
| Көрсеткіш | Метан (CH4) | CO2 | H2 | H2S | Биогаз (60% CH4, 40% CO2) |
|---|---|---|---|---|---|
| Көлемі (%) | 55–70 | 27–44 | 1 | 3 | 100 |
| Жылу шығарғыштығы (МДж·м-3) | 35,8 | — | 10,8 | 22,8 | 21,5 |
| Тығыздығы (кг·м-3) | 0,72 | 1,98 | 0,09 | 1,54 | 1,2 |
Тәжірибелік мысал
Мәтінде келтірілген мәлімет бойынша, Тула облысында бірнеше компанияның (соның ішінде ООО және ИЦ-Тула) бірлесуі нәтижесінде ауыл шаруашылығы үшін HERLT HSV 800 газ өндіретін генератор жүйесі құрастырылған. Қазіргі кезде бұл газогенератор жүйесі Ресейде қолданылып келеді.
Қазақстан контексті: биологиялық отынның маңызы
Қазақстанда электр энергиясы көбіне көмірді пайдалану арқылы өндіріледі. 2005 жылы елде электр энергиясын өндіру 67,6 млрд кВт·сағ құрады, бұл 1990 жылғы деңгейден 1,3 есе төмен болған. Дегенмен экономиканың өсуіне байланысты тұтыну мен өндірістің артуы байқалады.
Болжам
Алдағы 10–12 жылда (2018 жылға дейін) Қазақстанда энергияға сұраныс 50% артады деп күтілген.
Көмір қоршаған ортаға айтарлықтай кері әсер етеді. Қазақстан Орталық Азияда парниктік газдар шығарындыларының ірі көздерінің бірі болып отыр. Сондықтан биогаз секілді жаңартылатын энергия көздерін дамыту — экологиялық тәуекелдерді төмендетудің және ауылдық өңірлердің энергия қауіпсіздігін арттырудың маңызды бағыты.
Қорытынды
Биогаз технологиялары ауыл шаруашылығы қалдықтарын тиімді өңдеп, қоршаған ортаға түсетін салмақты азайта отырып, электр және жылу энергиясын өндіруге мүмкіндік береді. Бұл — көмірге тәуелділікті төмендетудің және экологиялық жағдайды жақсартудың практикалық жолдарының бірі.