Қазақша рефераттар

Әлеуметтік болжам

Болжам жасаудың негізгі қағидалары

Әлеуметтік болжам — әлеуметтік теорияға негізделген көзқарас. Оның мақсаты — бірқатар тарихи тенденциялардың ықтимал жүзеге асуын алдын ала нобайлап белгілеу.

Классикалық мысал

Бұл бағыттың классикалық үлгілерінің бірі — Даниель Беллдің “The Coming of Post-Industrial Society” (1973) еңбегі. Онда “A Venture in Social Forecasting” атты тақырыпша берілген.

Белл өз еңбегінде батыл идеяларды нақты әлеуметтік жағдайларға болжам айту ережелерін қалыптастыру әрекеттерінен бөле қарайды.

Әлеуметтік болжамның шектеулері мен мүмкін болатын шарттар

Әлеуметтік болжам көбіне тек ықтималдықты нобайлауға ұмтылады. Беллдің пайымынша, ол мынадай жағдайларда ғана мүмкін болады:

  • 1

    Заңдылық пен оқиғалардың қайталануы байқалатын орта бар кезде.

  • 2

    Тенденцияның бағыты статистикалық уақыт қатарлары шеңберінде анықталуы мүмкін болғанда.

  • 3

    Белгілі бір үрдістерді тарихи тенденция ретінде тұжырымдауға болатын кезде.

  • 4

    Оқиғаларға ықпал ететін адамдар тарапынан парасаттылықтың жоғары дәрежесін топшылауға болатын жағдайда.

Алайда бұл шарттарға ілуде бір ғана қол жететінін Беллдің өзі де мойындайды. Сондықтан әлеуметтік болжамдар көбіне жасалатын қысымды дәлелдеумен шектеліп, белгілі бір шешімдердің нәтижесін нақты болжаудан гөрі, кейбір саяси шешімдерді тиімді қабылдауға мүмкіндік беретін бағдар ұсынады.

Түсіндірме ақпаратты ажыратудың маңызы

Мәселенің мәнін ашу үшін ең алдымен түсіндірме ақпаратты өзге деректерден ажыратып алу қажет. Бұл қадам болжамды нақтылау мен шешім қабылдау логикасын реттеуге көмектеседі.

Әлеуметтік болжау процесінің мазмұны

Әлеуметтік болжау процесі өз бойына институционалдық жобалауды, болашақтағы дамуды және оның салдарынан туындайтын ықпалды бағалауды біріктіреді.

Әлеуметтік жұмыстағы орны

Болжам жоспарлаудың алдында жүргізіледі және жағдайды бағалауды, орындалу нәтижесін талдауды, сондай-ақ жоспарлау мен шешім қабылдауға тікелей бағынбайтын факторлардың барлығын қамтуы керек.

Уақыт көкжиегі

Әлеуметтік болжам кез келген уақыт аралығын қамтуы мүмкін: қысқа мерзімнен ұзақ мерзімге дейін.

Болжам, жоспар және бағдарлама: айырмашылығы

Болжам, жоспар және бағдарлама — келешек туралы ақпарат тасқынын реттеудің әртүрлі әдістері арқылы ажыратылады. Болжам ықтимал бағыттарды көрсетсе, жоспар нақты қадамдарды айқындайды, ал бағдарлама сол қадамдарды іске асыру тетіктерін жүйелейді.

Қорытынды ескерту

Өтпелі экономика жағдайында әлеуметтік жұмыста қолданылатын болжау әдістері әлі де толық зерттелмеген. Бұл салада теориялық негізді күшейту және практикалық құралдарды жүйелеу қажеттілігі өзекті болып қала береді.