Екінші кезең XVIII ғ - ң 20 ж. ж. 1864 жылға дейінгі қазақ хандықтарының және олардың жойылу кезеңі

Екінші кезең: XVIII ғасырдың 20-жылдарынан 1864 жылға дейін

Екінші кезең XVIII ғасырдың 20-жылдарынан 1864 жылға дейінгі уақытты қамтиды. Бұл — қазақ хандықтарының тарихы және олардың жойылу үдерісі күшейген дәуір.

Бірінші кезеңде Қазақ хандығы мемлекет ретінде қалыптасып, оның территориясы айқындалды. Қазақ халқы орнығып, түркі дүниесі негізінде өзіндік тілі, мәдениеті, өнері, ғылымы, әдебиеті және тұрмысы, шаруашылығы мен құқықтық жүйесі қалыптасты.

Қазақ хандығының кемелденуі және құрылымдық бөлініс

Қазақ хандығы кемеліне келіп, аймақтағы саяси күш ретінде кеңінен танылды. Алайда екінші кезеңде біртұтас Қазақ хандығы этникалық-территориялық негізде үшке бөлініп, формальды хандық құрылымдар қалыптасты:

Жүз

Ұлы жүз

Этникалық-территориялық ұйымдасу негізінде айқындалған ірі бірлестік.
Жүз

Орта жүз

Ішкі саяси тепе-теңдік пен аймақтық басқару жүйесімен ерекшеленген құрылым.
Жүз

Кіші жүз

Саяси және шаруашылық байланыстары ықпалды болған аймақтық бірлестік.

Біртұтастыққа қайта ұмтылыс және тәуелсіздіктің әлсіреуі

Тек Абылай хан тұсында (1771–1781) қазақ хандықтарын уақытша болса да біртұтас жүйеге қайта біріктіруге мүмкіндік туды.

Осы кезеңде қазақ хандықтары біртіндеп тәуелсіздігінен айырылып, Ресей империясының отарлық саяси ықпалына толық тәуелді бола бастады.