Қазақша рефераттар

Нарықтың инфрақұрылымы

Жоспар

Төмендегі бөлімдер нарықтың мәнін, даму эволюциясын және Қазақстандағы қалыптасу ерекшеліктерін бірізді түрде қарастырады.

  1. 1
    Нарықтың пайда болуы, мәні және принциптері (4-бет)
  2. 2
    Нарықтық экономиканың даму тарихы және теориясы (7-бет)
  3. 3
    Нарықтың қызметі және құрылымы (11-бет)
  4. 4
    Қазақстандағы нарықтың даму тарихы (14-бет)
  5. 5
    Нарықтың инфрақұрылымы (22-бет)

Қорытынды

28-бет

Әдебиеттер тізімі

Жұмыстың соңында

Кіріспе

Бүкіл тарих бойында әрбір қоғам бір іргелі экономикалық мәселеге қайта-қайта тіреледі: ресурстар шектеулі әлемде нені өндіру керек және кім үшін өндіру қажет?

Екі жүйе — екі түрлі жауап

ХХ ғасырда бір-бірімен бәсекелес екі экономикалық жүйе (кең мағынасында) осы сұраққа мүлде кереғар жауап ұсынды: орталықтандырылған үкімет басқаратын әміршілдік экономика және жекеше кәсіпкерлікке негізделген нарықтық экономика.

ХХ ғасырдың соңғы онжылдығында-ақ орталықтандырылған әміршілдік экономикалық модельдің әлемнің қай бөлігінде орнықса да тұрақты өсімді қамтамасыз ете алмайтыны, гүлденудің белгілі бір деңгейіне жеткізе бермейтіні, тіпті өз азаматтарына экономикалық молшылықта өмір сүруге толық жағдай жасай алмайтыны айқын көрінді.

Алайда нарықтық экономика Батыс Еуропадан Солтүстік Америкаға және Азияға дейінгі түрлі қоғамдарда айтарлықтай нәтижеге жеткеніне қарамастан, бұл балама жүйенің негізгі принциптері мен тетіктері көпшілікке әлі де толық түсінікті емес немесе бұлыңғыр күйінде қалып отыр.

Нарықтық экономика — идеология емес

Мұның бір себебі мынада: нарықтық экономика — идеология емес. Ол адамдар мен қоғамдардың экономикалық әл-ауқатын арттыруға бағытталған, уақыт сынынан өткен әдістер мен институттардың тұтас жүйесі.

Нарықтық экономика табиғатынан орталықтандырылған модельге қарағанда икемдірек, ыңғайлырақ және өзгерістерге бейім. Мұндағы темірқазық — экономикалық шешімдер бір орталықтан ғана басқарылмайды; нарықта бір ғана «орталық» жоқ.

Еркіндікке сүйенетін негізгі қағидалар

  • Тұтынушы еркіндігі: бәсекелес тауарлар мен қызметтер арасынан өзіне қолайлысын таңдау құқығы.

  • Өндіруші еркіндігі: жаңа іс бастау, бұрынғы істі кеңейту, тәуекелге бару және табысты жағдайда еңбегінің жемісін көру мүмкіндігі.

Нарықтық экономика — адамзаттың экономикалық тарихындағы елеулі сапалық өзгеріс. Себебі ол өндіруші емес, тұтынушы басым болатын «сатып алушы нарығының» логикасын күшейтеді. Басымдықтың өндірушіден тұтынушыға, сатушыдан сатып алушыға ауысуының мәнін түсінген сайын, қоғамның экономикалық дамуының жаңа баспалдағы ретінде нарықтық экономиканы сипаттаудың қажеттілігі айқындала түседі.

Нарықты кім қалыптастырады?

Нарықты тек сатушының өзі құра алмайды. Нарықты қалыптастыратын — еркін таңдау мүмкіндігі бар, өзіне пайдалысын іздейтін сатып алушының пайда болуы. Нарықтың өзегі — ұзақ монолог емес, екі тараптың өзара келісімі мен жауаптасуы.

Ескерту: Бұл мәтін курстық жұмыс құрылымының кіріспе бөлімі ретінде өңделіп, тілдік тұрғыдан түзетілді. Жұмыс көлемі: 30 бет.