Салық салынатын объектісі
Акциздік (жанама) салық: мәні және қолданылуы
Акциздік салық — сатып алушы төлейтін тауардың бағасына немесе тарифіне қосылатын жанама салық. Ол, әдетте, жекелеген тауарлар мен қызметтерге қолданылады және мемлекеттік бюджет кірісін қалыптастырудың маңызды тетіктерінің бірі болып саналады.
Бухгалтерлік есепте көрсету
Акциз есептелген кезде 1210 шоты дебеттеліп, 3140 шотының «Акциз» деп аталатын субшоты кредиттеледі.
Акциз төлеушілер
Қазақстан Республикасының аумағында акцизделуге жататын тауарларды өндіретін, акцизделетін тауарларды импорттайтын, сондай-ақ ойын бизнесін және лотереяны жүргізу мен ұйымдастыруды жүзеге асыратын барлық заңды тұлғалар (олардың құрылымдық бөлімшелерін қоса алғанда) және жеке тұлғалар акциз төлеушілер болып табылады.
Салық салынатын объектілер
Тауарлар мен операциялар бойынша
- Акцизделетін (акцизделген) тауарларды ҚР аумағында өндіру.
- Акцизделген тауарларды кеден бекеті арқылы ҚР аумағынан шығару.
- Бензинді жаңа және көтерме сауда арқылы ҚР аумағында өткізу.
- Тәркіленген немесе тегін алынған тауарларды ҚР аумағында сату.
Қызмет түрлері бойынша
- Акцизделетін қызмет түрлерін ҚР аумағында жүзеге асыру.
- Ойын бизнесі.
- Ұтыс лотереясын жүргізу және ұйымдастыру.
Акцизделетін тауарлар
Алкоголь және спирт
- Спирттің барлық түрлері
- Алкоголь өнімдері
Темекі өнімдері
- Темекі өнімдері
- Құрамында темекі бар өзге өнімдер
Отын және мұнай
- Бензин, дизель отыны
- Шикі мұнай өнімдері
Көлік
- Жеңіл автомобильдер
Зергерлік және өзге тауарлар
- Алтыннан, қоладан жасалған зергерлік бұйымдар
- Балық уылдырықтары
Қару
- Газбен жанатын қарулар
Мөлшерлеме және салық кезеңі
Мөлшерлемені бекіту
Акциз мөлшерлемелерін Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді. Мөлшерлемелер: адвалорлық (тауар құнына пайызбен) немесе тұрақты (натуралды көрсеткіш бойынша) түрде белгіленуі мүмкін.
Салық кезеңі
Салық кезеңі — күнтізбелік ай.
Акциз салынбайтын жағдайлар
- Акцизделген тауарларды сыртқы нарыққа (экспортқа) сату.
- Мемлекеттік уәкілетті органдар белгілеген квота шегіндегі этил спирті.
- Медицинаға арналған құрамында спирт бар өнімдер (бальзамнан басқа).
Салық базасы және есептеу ерекшеліктері
Өндірілген тауарлар бойынша
Өндірілген тауардың бастапқы бағасы, яғни акциз бен ҚҚС қосылмаған таза құны салық мөлшерлемесін анықтаудың негізі болып табылады. Акцизделетін тауарлар үшін салық салу объектісі ретінде өнімнің құны да, сатылған көлемі де алынуы мүмкін.
Акциз меншік иесіне қарамастан есептеледі және тауардың меншікті шикізаттан немесе өңдеуге қабылданған шикізаттан өндірілгеніне байланыссыз қолданылады.
Импортталатын тауарлар бойынша
Импортталатын акцизделетін тауарлар бойынша салық салынатын объект Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес айқындалады. Акцизделген тауарды импорттау кезінде оған тұрақты мөлшерлеме белгіленген жағдайда салық базасы ретінде тауардың натуралды (заттай) көрсеткіші алынады.
Ал адвалорлық әдіс қолданылғанда салық базасы ретінде импортталған тауардың кедендік құны қабылданады.
Ойын бизнесі бойынша
Ойын бизнесі бойынша акциз сомасын есептеу үшін салық базасы ретінде ойын столдарының, ойын автоматтарының саны, тотализатор кассасы және букмекерлік кеңсе кассасы көрсеткіштері алынады.