Қазақша рефераттар

Қоршаған ортаның ластану дәрежесі туралы мәліметтерді жинақтау

Мазмұны

Негізгі бөлім

  1. Аннотация 3
  2. Abstract 5
  3. Кіріспе 6
  4. 1-тарау. Қазақстан су көздерінің қысқаша сипаттамасы 8
  5. 2-тарау. Су, оның гигиеналық және шаруашылықтық маңызы 13
  6. 3-тарау. Адам денсаулығына судың химиялық әсері 20
  7. 4-тарау. Халықтың ауыз сумен қамтамасыз етілуі және суды ішуге жарамды ету үшін жүргізілетін үдерістер 26
  8. 5-тарау. Нұра, Есіл, Тобыл су көздерінің қазіргі жай-күйі 30

Қорытынды және қосымшалар

  1. Қорытынды 37
  2. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 39
  3. Қосымша мәліметтер
  4. Қосымша A 41
  5. Қосымша B 45

Жұмыстың құрылымы: кіріспе, бес тарау, пайдаланылған әдебиеттер тізімі және қосымшалар. Жалпы көлемі — 50 бет.

Аннотация

2004–2015 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының экологиялық қауіпсіздігі тұжырымдамасына сәйкес қоршаған ортаны қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негіздері енгізіліп, Қазақстан суларын қорғау мәселелері бойынша тиісті құжаттар әзірленіп, бекітілді. Қоршаған ортаның жай-күйін бақылауға арналған бірыңғай мониторинг жүйесі жұмыс істейді.

Тұжырымдаманың міндеттерін іске асыру аясында Қазақстан суларының қазіргі жай-күйін, ластану дәрежесін және экологиялық қауіпсіздікке қол жеткізу жолдарын айқындау өзекті бағытқа айналды. Осы ғылыми жоба дәл осы мақсатты көздейді.

Ластану көздері және тәуекелдер

  • Су объектілерін тау-кен өндіру, металлургия және химия өнеркәсібі кәсіпорындары қарқынды ластайды.
  • Қалалардың коммуналдық қызметтерінен түсетін ағынды сулар нақты экологиялық қатер туғызады.
  • Неғұрлым ластанған су нысандарының қатарына Ертіс, Нұра, Сырдария, Іле өзендері және Балқаш көлі жатады.
  • Халықты ауыз сумен қамтамасыз етудің негізгі көзі — жер асты сулары да ластануға ұшыраған.

Мақсаты

Солтүстік Қазақстан өзендерінің ластану деңгейін анықтау және дәлелдеу; су сапасын бағалау арқылы экологиялық қауіпсіздікке қол жеткізу жолдарын ұсыну.

Гипотеза

Солтүстік Қазақстан өзендерінің ластану деңгейін анықтап, нақты деректермен негіздеуге болады; қосымша ақпаратты жинақтау зерттеуді тереңдетеді.

Зерттеу кезеңдері

  1. I Қазақстан су көздерінің қысқаша сипаттамасын қарастыру.
  2. II Судың гигиеналық және халық шаруашылығындағы маңызын, сондай-ақ судың химиялық әсерін талдау.
  3. III Аурушаңдық пен су сапасының өзгерістері арасындағы байланысты зерттеу.
  4. IV Жүргізілген зерттеу нәтижелеріне талдау жасау.

Зерттеу барысында анықталған тұжырымдар

  • Орталықтандырылған су құбыры жүйелерінде ауызсу сапасына қойылатын талаптар және сапалық бақылау тетіктері нақты регламенттелген.
  • Экологиялық қатерлердің алдын алу шараларын ескере отырып, 2000–2030 жылдарға арналған ықтимал сценарийлер құрылды.
  • Су ресурстарының тозуы мен ластануын төмендету бойынша зерттеу жұмыстары жүргізілді; реагенттік өңдеуді тұндыру және сүзумен үйлестіру су сапасын жақсартуға мүмкіндік беретіні көрсетілді.

Зерттеу әдістемесі

  • Қазақстанның су қорларын және олардың халық шаруашылығындағы маңызын сипаттайтын деректерді жинақтау.
  • Солтүстік және Орталық Қазақстан суларының гигиеналық жай-күйі жөніндегі мәліметтерді талдау.
  • Судың химиялық құрамының адам ағзасына ықтимал зиянды әсерлері туралы ақпаратты жинау.
  • Су сапасын анықтау және суды ішуге жарамды ету үшін жүргізілетін үдерістерді жүйелеу.
  • Жер үсті және жер асты суларының қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталған болашақ үрдістерді айқындау.
  • Су ресурстарының тозуының алдын алу бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарын дамыту бағыттарын көрсету.

Күтілетін нәтиже

Мәселені болашақта тереңірек қарастыруға негіз қалыптастыру; ауызсудың адам денсаулығына әсерін түсіндіру; су ластануының алдын алу жолдарын нақтылау. Зерттеу нәтижелері судың құндылығын бағалауға және сапасыз, ластанған судың зиянын айқынырақ түсінуге мүмкіндік береді.

Кіріспе

Зерттеудің өзектілігі

Су — өмір көзі. Сусыз атмосфера оттегімен толықтырылмайды. Су үлкен (геологиялық) және кіші (биохимиялық) зат айналымына қатысады. Қазіргі көзқарас бойынша өмір суда пайда болған, ал адам ағзасының шамамен 60%-ы судан тұрады.

БҰҰ мәліметтері бойынша, ХХІ ғасырда ғаламдық жылынумен қатар, су тапшылығы да аса өткір мәселе болуы мүмкін. Су ресурстарының жетіспеуі кедейлік пен әлеуметтік тоқырауға ғана емес, этникалық және мемлекетаралық қақтығыстарға да себеп болуы ықтимал. Су — адам үшін тек биологиялық қажеттілік емес, сонымен бірге әлеуметтік фактор.

Тұтыну көлемі

Биологиялық қажеттілік үшін адам тәулігіне шамамен 5 литр су тұтынуы мүмкін, ал тұрмыстық және шаруашылық мақсаттарға 1500–2000 литр аралығы жұмсалады.

Судың экономикалық құны

Кей аймақтарда ауызсу құны ерекше жоғары: мысалы, Араб Әмірліктерінде 1 литр ауызсуды 1 литр шикі мұнайға айырбастауға болады деген дерек келтіріледі. Табиғи ауызсу біртіндеп ұлттық байлыққа айналуда.

Жер шарындағы су қоры туралы

  • Жер шарындағы су қоры шамамен 1 400 000 км³, алайда оның басым бөлігі ащы су.
  • Тұщы судың шамамен 70%-ы мәңгі мұздықтар мен мәңгі қар құрамында; бұл «өлі» табиғи қорды пайдалану шектеулі.
  • Адам тікелей қол жеткізе алатын, ішуге жарамды су үлесі өте аз — шамамен 0,001%.

Қазақстандағы су ресурстарының ерекшелігі

Қазақстан Республикасының тұщы су қорлары мол болғанымен, аумақ бойынша біркелкі таралмаған. Республиканың негізгі су көздері — өзендер. Көптеген өзендер, әсіресе салалары, жаз мезгілінде суының азаюынан кеуіп, жекелеген көлшіктерге айналып, көбіне қар еріген кезеңде ғана молаяды.

Республикада ірі көлдер (Балқаш, Теңіз, Қорғалжын, Құсмұрын, Зайсан, Марқакөл, Алакөл) және мыңдаған кіші көлдер бар. Жалпы саны шамамен 50 000-ға жуық көлдің 32%-ы тұщы, ал қалғандары жоғары минералданған.

Суды тұтынудың негізгі секторлары

  1. 1 Ауыл шаруашылығы
  2. 2 Өнеркәсіп пен энергетика
  3. 3 Қалалардың коммуналдық шаруашылығы

Зерттеу мақсаты және қорғауға ұсынылатын қағидалар

Мақсаттың мазмұны

Экологиялық қауіпсіздік тұжырымдамасының міндеттерін іске асыру контексінде Қазақстан суларының қазіргі жай-күйін, ластану дәрежесін және экологиялық қауіпсіздікке қол жеткізу жолдарын анықтау. Ерекше назар — Солтүстік Қазақстан өзендерінің ластану деңгейін бағалауға бағытталады.

Қорғауға ұсынылатын қағидалар

  • Қоршаған ортаның ластану дәрежесі туралы мәліметтерді жинақтау.
  • Қоршаған ортаның сапа көрсеткіштеріне талдау жүргізу.
  • Экологиялық талаптардың өзектілігін дәлелдеу.
  • Зерттеу жобасының мақсатын нақтылау, мәліметтерді жүйелеу және зерттеу тәжірибелерінің элементтерін орындау.

Әдістемелік және теориялық негіздер

Таным әрекетін ұйымдастырудағы ғылыми ізденісті негіздеу жөніндегі теориялық көзқарастар алынды. Дәлдік табиғи және антропогендік факторлардың Солтүстік және Орталық Қазақстан суларының гигиеналық жай-күйіне ықпалын талдау, ластанудың қауіптілік дәрежесін бағалау, аурушаңдық пен су сапасы арасындағы байланысты анықтау арқылы қамтамасыз етіледі.