Қазақша рефераттар

МЕМЛЕКЕТ АНЫҚТАМАСЫ

Мазмұны

Кіріспе

  • Кіріспе 3

1-бөлім. Мемлекет анықтамасы

  • 1.1 Мемлекеттің түсінігі 5
  • 1.2 Мемлекеттің түсінігін саралау кезіндегі әдістемелік негіздер 7
  • 1.3 Мемлекеттің әлеуметтік мәні және оның функциялары 8
  • 1.4 Мемлекеттің әлеуметтік мақсаты 12

2-бөлім. Мемлекет белгілері

  • 2.1 Мемлекет функциялары 15
  • 2.2 Басқару нысаны 16
  • 2.3 Мемлекет механизмі 19
  • Қорытынды 24
  • Қолданылған әдебиеттер тізімі 26

Кіріспе

Тақырыптың өзектілігі

Мемлекет ұғымы саяси-құқықтық ғылымдардың маңызды зерттеу объектісі болып табылады. Мемлекет мыңдаған жылдарға созылған тарихи даму барысында ойшылдар мен саяси қайраткерлер тарапынан әртүрлі бағаланып, әрқилы түсіндірілді. Сондықтан мемлекеттің анықтамасы да әр дәуірде, әр мектепте және әр теориялық ұстанымда түрліше тұжырымдалады.

Негізгі ой

Ежелгі грек философы Демокрит мемлекеттің міндеті — жалпыға ортақ игілік пен әділеттілікті қамтамасыз ету деп есептеген. Оның пайымдауынша, жақсы басқарылатын мемлекет — қоғамның берік тірегі: ол сақталған кезде қоғам тұтас болады, ал ол құласа, онымен бірге көп нәрсе күйрейді.

Қазіргі заманғы философтар мен әлеуметтанушылардың көзқарасы бойынша, мемлекет — қоғамның саяси-экономикалық және мәдени-әлеуметтік жүйесін бірізділікке түсіретін, қоғамдық өмірді ұйымдастыратын, басқаратын әрі тұрақтандыратын негізгі институт.

Мемлекеттің негізгі белгілері

  • Орталық және жергілікті билік органдары жүйесінің болуы (заң шығарушы, атқарушы және сот органдары, әскер, полиция).
  • Тұрғындардың әкімшілік-аумақтық бірлестіктерге бөлінуі (облыс, аудан және т.б.; атаулары әр елде әртүрлі болуы мүмкін).
  • Нақты белгіленген аумақ және мемлекеттік шекара.
  • Ең маңызды белгі — өзге мемлекеттерден тәуелсіздік, яғни егемендік.
  • Әскер, полиция, сот және мемлекеттік аппарат қызметкерлерін ұстау үшін салық жинау.
  • Қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету мақсатында заңдар және өзге де нормативтік-құқықтық актілер шығару.

Түйін

Бұл белгілер мемлекет институтының қоғамды ұйымдастыру және басқару қабілетін айқындайды.

Мемлекет типтері

Мемлекеттер типі жағынан ірі екі топқа бөлінеді: аграрлық және индустриалдық. Аграрлық мемлекеттер өз ішінде құл иеленуші және феодалдық сатыларға жіктеледі.

Құл иеленуші мемлекет

Құл иеленушілік құрылыс орнаған кезеңде мемлекет адамдар қауымдастықтарын бір орталыққа бағындырып, басқаратын жоғары билік құрылымына айналды. Бұл типте үстем тап — құл иелері, ал өндіргіш күш ретінде құлдар көрінді. Материалдық игіліктерді өндіретін негізгі күш құлдар болғанымен, кей деректерде құлдардың үлесі қоғамның жалпы құрылымында басым болмағаны атап өтіледі.

Феодалдық мемлекет

Феодалдық мемлекеттерге VI–XII ғасырлар аралығында Қазақстан аумағында өмір сүрген Түрік және Батыс Түрік қағанаттары, Қимақ және Қыпшақ мемлекеттері мысал бола алады. Сондай-ақ өзге аумақтардан Киев Русі мен Батыс Еуропада Ұлы Карл құрған мемлекеттерді атауға болады.

Индустриалдық мемлекет

Алғашқы индустриалдық мемлекеттер қатарына XVI ғасырдан бастап буржуазия билікке қол жеткізген Нидерландыны, XVII ғасырдағы революциядан кейінгі Англияны жатқызуға болады. Бұл кезең мемлекет құрылымы мен басқару тәсілдерінің жаңаша дамуымен сипатталады.

Мемлекет: абстракция емес, қоғамдық құбылыс

Мемлекет — ойдан туған абстракция емес, қоғамда нақты түрде көрініс тапқан құбылыс. Билік жүргізу барысында халық өз мүдделерін қорғау үшін мемлекеттік ұйым құрады. Мемлекеттің пайда болуы мен қалыптасуына, сондай-ақ оның арнайы нысанға ие болуына дін, әдет-ғұрып, дәстүр және саяси күштер елеулі ықпал етеді.

Нысан мен мән

Мемлекеттің нысаны қоғамдағы демократия деңгейін және халықтың билікке қатысу дәрежесін айқын көрсетеді. Нысан мен мән өзара байланысты: мемлекеттің мәні қабылданған нысан арқылы көрініс табады. Мәселен, құл иеленуші мемлекеттердің мәні үстем, қанаушы таптың саяси билігінің диктатурасы болса, оның нысаны көбіне шексіз монархия түрінде көрінді.

Тәуелсіздік алғаннан бергі кезеңде еліміз демократиялық қағидаттарға негізделген қоғам құру бағытында айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізді. Бұл мемлекетіміздің сыртқы нысаны мен ішкі мазмұнының диалектикалық бірлігімен, сондай-ақ экономикалық, мәдени және рухани дамуымен сабақтас. Нәтижесінде Қазақстан Азия құрлығындағы дамыған елдермен саяси-экономикалық байланыстарда тең құқылы әріптес ретінде көріне алды.

Курстық жұмыстың құрылымы, мақсаты және міндеттері

Курстық жұмыс кіріспеден, екі бөлімнен және қорытындыдан тұрады. Жұмысты жазу барысында нормативтік-құқықтық актілер, сондай-ақ отандық және шетелдік авторлардың еңбектері пайдаланылды. Жалпы көлемі — 26 бет.

Мақсаты

Мемлекеттің анықтамасына жан-жақты тоқталып, оның негізгі белгілерін ашып көрсету.

Міндеттер (1/2)

  • Мемлекеттің түсінігін анықтау.
  • Мемлекеттің түсінігін саралау кезіндегі әдістемелік негіздерді зерттеу.
  • Мемлекеттің әлеуметтік мәні мен оның функцияларын қарастыру.
  • Мемлекеттің әлеуметтік мақсатын талдау.

Міндеттер (2/2)

  • Мемлекет функцияларын анықтау.
  • Басқару нысанының мазмұнын ашу.
  • Мемлекет механизмін қарастыру.