Қазақша рефераттар

Қазақстанда банк жүйесінің қалыптасу кезеңдері

Кіріспе

Өзектілігі

Бұл курстық жұмыстың өзектілігі — Қазақстан банк жүйесінің қалыптасуы мен дамуын айқындау.

Мақсаты

Қазақстан Республикасының банк жүйесінің қалыптасуы мен дамуының рөлін жүйелі түрде зерттеу, оны тиімді ұйымдастыру қағидаларын талдау және банк қызметтерін жетілдіру бағыттарын анықтау.

Міндеттері

  • банк жүйесінің теориялық дамуының негіздерін зерттеу;
  • Қазақстан Республикасындағы банк жүйесінің дамуын талдау;
  • банк жүйесі дамуының перспективаларын айқындау.

Пәні және объектісі

Пәні — Қазақстан Республикасының банк жүйесінің құрылымы мен дамуы.
Объектісі — банк жүйесі.

Қазақстан Республикасының экономикасы, соның ішінде банк жүйесі, қарқынды даму үстінде. Банк жүйесінің орнықтылығы мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігіне, басқару органдарының, кәсіпорындар мен мекемелердің үздіксіз әрі тиімді жұмыс істеуіне тікелей ықпал етеді.

Құқықтық негіз

Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 31 тамыздағы №2444 Заңының 3-бабына сәйкес:

  • Қазақстан Республикасында екі деңгейлі банк жүйесі бар.
  • Ұлттық банк — мемлекеттің орталық банкі және банк жүйесінің жоғары (бірінші) деңгейі.
  • Қазақстан Даму Банкін (ерекше құқықтық мәртебесі бар) қоспағанда, өзге банктердің барлығы төменгі (екінші) деңгейге жатады.
  • Мемлекетаралық банк — халықаралық шарт (келісім) негізінде құрылып, құрылтайшылары Қазақстан Республикасы Үкіметі (немесе уәкілетті орган) және шартқа қол қойған мемлекеттердің үкіметтері болатын банк.

Қазақстанның банк жүйесінің қалыптасуы біртұтастық, иерархиялық және құрылымдық сипатымен ерекшеленеді. Қазіргі заманғы банк жүйесі мемлекеттік банктік менеджментпен қатар, тиімді басқару мен ұйымдастыруға бейімделуімен де айқындалады.

Бүгінде нарық талаптарына және халықаралық банктік стандарттарға сай жетілдірілген отандық банктер бірыңғай кредиттік-қаржылық механизм аясында өзара іс-қимыл жасап, кәсіби қызметін және экономикалық-қаржылық операцияларын жүзеге асырады.

I. Банк жүйесі дамуының теориялық негіздері

1.1 Банк жүйесінің мәні, деңгейлері және қызметі

Қазақстанның банк жүйесі екі деңгейлі құрылым қағидасына негізделген: бірінші деңгейде — Ұлттық банк, екінші деңгейде — әртүрлі құқықтық мәртебесі бар коммерциялық және өзге банктер. Бұл модель қаржы нарығындағы тұрақтылықты қолдап, ақша-несие саясаты мен нарықтық банктік қызметтің өзара байланысын қамтамасыз етеді.

1.2 Қазақстанда банк жүйесінің қалыптасу кезеңдері

Кеңес кезеңінде Қазақстанның дербес банк жүйесі болған жоқ: республика аумағында КСРО-ның орталықтандырылған несие жүйесінің филиалдары мен бөлімшелері қызмет етті. Сондықтан отандық банк жүйесінің тарихы КСРО және революцияға дейінгі Ресейдің қаржы институттарымен тығыз байланыста қалыптасты.

Егемендік жағдайында нарықтық үлгідегі банк жүйесінің құрылуы және оның нормативтік-құқықтық негіздерінің қалыптасуы — елімізде жүргізілген экономикалық және құқықтық реформалардың маңызды нәтижесі.

1.3 Банктік жүйенің шетелдік тәжірибесі

Соңғы 10–15 жылда банк қызметінде жаңа операция түрлері кең тарала бастады: лизинг, факторинг және өзге қаржылық операциялар. Бұл үрдіс халықаралық тәжірибемен үндесіп, банктердің қызметін әртараптандыруға мүмкіндік береді.

II. БТА Банкі АҚ негізінде қазіргі кезеңдегі ҚР банк жүйесін талдау

2.1 БТА Банкі АҚ-ның қаржылық жағдайы мен ұйымдық құрылымы

Бұл бөлімде БТА Банкі АҚ мысалында банктің қаржылық орнықтылығы мен басқару құрылымын сипаттау және оны ҚР банк жүйесінің жалпы үрдістерімен байланыстыра талдау қарастырылады.

2.2 БТА Банкі АҚ-ның активті және пассивті операцияларын талдау

Бұл бөлім активті және пассивті операциялардың мәнін, олардың банктің өтімділігі мен тәуекелдерін басқарудағы рөлін, сондай-ақ банк қызметінің нәтижелілігіне әсерін жүйелеуге бағытталады.

Екі деңгейлі жүйенің құрамы

Бірінші деңгей

Қазақстан Республикасының орталық банкі — Қазақстанның Ұлттық банкі.

Екінші деңгей

Мемлекетаралық банктер, резидент банктер, резидент емес банктер және шетелдік қатысуы бар (аралас капиталы бар) ҚР резидент банктері.

III. ҚР банк жүйесін жетілдіру жолдары

ҚР банк жүйесін жетілдіру нарықтық талаптарға және халықаралық стандарттарға сәйкестікті күшейтумен, банктердің басқару сапасын арттырумен, операциялық бағыттарды әртараптандырумен және нормативтік-құқықтық орта тұрақтылығын қамтамасыз етумен тығыз байланысты.

Салалық банктердің қызметі салаларды қаржыландыру және ұзақ мерзімді несиелендірумен ұштасады. Сонымен қатар банк ісін ұйымдастыру қағидаттары банктердің жоғары билік органдарына бағынуын сақтай отырып, жергілікті деңгейде қайшылықты ережелердің пайда болуына жол бермеуге бағытталады.

Қорытынды

Қазақстан Республикасының банк жүйесі — ел экономикасының стратегиялық маңызды тіректерінің бірі. Оның екі деңгейлі құрылымы, құқықтық базасының орнығуы және нарықтық тетіктермен үйлесуі экономиканың тұрақтылығы мен қауіпсіздігін нығайтуға қызмет етеді.

Қазіргі жағдайда банк қызметінің жаңа түрлерін (лизинг, факторинг және басқа да қаржылық операциялар) дамыту, басқару тиімділігін арттыру және халықаралық стандарттарға сәйкес жетілдіру банк жүйесінің бәсекеге қабілеттілігін күшейтеді.

Қолданылған әдебиеттер

  • Ақсейіт Ғ. мақалалары (тақырыпқа қатысты материалдар).
  • Сейітқасымов Ғ.С. еңбектері.
  • Мақыш С.Б. еңбектері.
  • Қазақстан Республикасының заңдары: «Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы», «Қазақстан Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы».

Ескерту: Библиографиялық деректер (жыл, баспа, беттер) бастапқы тізімде нақты берілмегендіктен, бұл бөлім мәтіндегі көрсетілімге сай ықшамдалды.