Оқу сапасын арттыру
Білім беруді жаңғыртуға әсер ететін негізгі факторлар
Қазіргі білім беру жүйесіндегі өзгерістер бір ғана себеппен шектелмейді. Төмендегі факторлар білім беру парадигмасын жаңартуды, оқу жүктемесін қайта қарауды, оқушының әл-ауқатын қорғауды және білім сапасын күшейтуді талап етеді.
1-фактор. Білім беру парадигмасының өзгеруі
Қазіргі білім беру тұлғаға бағдарланған стратегияны іске асыруға бағытталған. Негізгі идея — оқушыларға білімді механикалық түрде меңгертумен шектелмей, олардың табиғи қабілеттері мен әлеуметтік мүдделерін ескере отырып, өмірлік жоспарларын жүзеге асыруына кең мүмкіндік беретін білім кеңістігін құру.
- Оқушының даралығы мен қызығушылықтарын білім беру процесінің өзегіне шығару
- Білімді өмірлік дағдылармен, таңдау еркіндігімен және жеке мақсаттармен ұштастыру
2-фактор. Оқушылардың денсаулығын сақтау
Оқу жүктемесінің артуы балалардың денсаулығына тікелей әсер етеді. Бірінші сыныпта оқушылар аптасына белгіленген 20 сағаттың орнына 22 сағат, ал жоғары сыныптарда 38 сағаттың орнына 40–42 сағатқа дейін оқу жүктемесін орындайды.
Дерек және үрдіс
ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің деректері бойынша республикада 2 миллионнан астам бала әртүрлі аурулар бойынша диспансерлік есепте тұр; олардың үлесі шамамен 66%.
Мектепте оқу кезеңінде тыныс алу жүйесі, көру, асқорыту, жүйке-психикалық жүйе және тірек-қимыл аппараты ауруларының жиілігі бірнеше есе артып отыр.
12 жылдық оқу мерзіміне көшу жағдайында күнделікті оқу жүктемесін азайту оқушылардың түрлі үйірмелерге қатысуына, бос уақытын өз мүдделеріне сай өткізуіне және қалпына келуіне мүмкіндік береді.
3-фактор. Оқушыларды әлеуметтендіру және әлеуметтік шиеленісті төмендету
Дәстүрлі 11 жылдық жалпы орта білім беру еңбек нарығының сұраныстарына сәйкес келетін тәжірибелік-бағдарлы оқытуды және жүйелі кәсіптік бағдар беруді толық қамтамасыз ете бермейді.
12 жылдық мектептің негізгі буынында оқушылармен кәсіби бағдарлау жұмыстары жоспарлы түрде жүргізіліп, олардың қабілеті мен қызығушылығына сай бағыт таңдауына жағдай жасалады.
4-фактор. Оқу сапасын арттыру
12 жылдық білім беруге көшу күнделікті оқу жүктемесін төмендету арқылы жалпы орта білім сапасын арттыруға мүмкіндік береді. Бұл өзгеріс оқу материалдарын мемлекеттік жалпыға міндетті білім стандарттарының талаптары деңгейінде меңгеруге, сондай-ақ сырттай және іштей саралаудың тиімді тепе-теңдігін құруға жағдай жасайды.
Білім сапасының көтерілуі педагогикалық жаңартылған оқыту технологияларын жетілдірумен және оқыту үдерісін оқушы қажеттілігіне икемдеумен тығыз байланысты.
5-фактор. Аттестаттардың халықаралық деңгейде танылуы және әлемдік тәжірибе
Әлемдік іс-тәжірибеде 12 жылдық білім беру кең тараған. Бұл бағыттың басым қағидасы — педагогикалық іс-әрекеттің жеке тұлғаға бағдарлануы. Тұлғаға бағытталған көзқарас педагогикалық қызметтің әдіснамалық тұрғыдан жаңаруын білдіреді.
Сондықтан болашақ мамандардың 12 жылдық білім берудің әдіснамасын, теориялық және практикалық негіздерін қазірден бастап жан-жақты меңгеруі өзекті. Осы тұрғыда болашақ бастауыш сынып мұғалімдерін кәсіби даярлау жүйесінде педагогика курсы ерекше орын алады.
Қорытынды ой
Білім беру мерзімін ұлғайту — мақсат емес, құрал. Негізгі міндет — оқу жүктемесін оқушының дамуына зиян келтірмейтіндей теңгеру, сапаны көтеру, әлеуметтендіруді күшейту және халықаралық білім кеңістігімен үйлесімді жүйе қалыптастыру.