Білім бір құрал

Ата-ананың бала алдындағы міндеттері

«Баланы жастан», «Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің» деген даналық сөздердің мәні терең. Өйткені адам есейген соң баланың теріс мінезін немесе қалыптасқан қате көзқарасын өзгерту қиынға соғады. Сондықтан бала тәрбиесін бастамас бұрын, ата-ана ең алдымен өз мінез-құлқын, өмірге деген көзқарасын саралап, өзін-өзі бақылауға дағдылануы қажет.

Бала тәрбиесінің нәтижесі көбіне үй ішіндегі үлгіге байланысты: бала көргенін қайталайды, естігенін сіңіреді, сезінгенін мінезге айналдырады.

Отбасылық тәрбиенің негізгі міндеттері

Көзделген мақсатқа жету үшін отбасындағы тәрбие бірнеше маңызды міндетті жүйелі түрде шешуі тиіс:

Денсаулық пен тазалыққа қамқорлық

Баланың дұрыс өсуіне жағдай жасау, денсаулығын қорғау, күнделікті тазалық әдеттерін қалыптастыру.
Еңбексүйгіштікке баулу

Үй шаруасына жауапкершілікпен қарауға үйрету, еңбекке құлшынысын арттыру, өзіне-өзі қызмет ету дағдыларын дамыту.
Қарым-қатынас мәдениетін тәрбиелеу

Отбасы мүшелерімен тіл табысу, дұрыс қарым-қатынас орнату, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету.
Мәдени-рухани дамуына жол ашу

Әдебиетке, мәдениетке, өнерге қызығушылығын оятып, талғамын қалыптастыру.

Тәрбие үздіксіз берілетін орта

Бұл міндеттердің толық жүзеге асуы үшін тәрбие бала дүниеге келген күннен бастап отбасында ғана емес, қоғамдық орындарда және мектепте де үздіксіз жалғасуы қажет. Тәрбие — бір сәттік іс емес, күн сайынғы үлгі, қарым-қатынас және ортақ өмір салты.

Негізгі қағида

Балаға талап қоюмен қатар, ата-ананың өз іс-әрекеті мен сөзі бір-біріне сай болуы керек.

Күнделікті тәжірибе

Әдептілік, жауапкершілік, еңбекқорлық сияқты қасиеттер нақты әрекет арқылы сіңеді: тапсырма, әдет, тұрақты тәртіп.

Имандылық пен адамгершілік тәрбиесі

Баланы имандылыққа тәрбиелеу үшін оның ар-ұятын, намысын оятып, мейірімділік, қайырымдылық, кішіпейілділік, қамқорлық, адалдық, ізеттілік секілді қасиеттерді бойына сіңіру маңызды. Үлкенді сыйлау, кішіге ізет көрсету, адамгершілікке баулу — тұлға қалыптастырудың өзегі.

Ұлттық педагогиканың рөлі

Балаларды адамгершілікке тәрбиелеуде ұлттық педагогика әрдайым халық тәрбиесін үлгі етеді. Адамгершілік тәрбиенің тиімді жолы — баланың көзін жеткізу, сенімін күшейту, яғни ізгі қасиеттердің мәнін түсіндіріп қана қоймай, оны өмірде көрсетіп беру.

Түйін

Егер осы қасиеттерді балаға жастайынан сіңіре білсек, адамгершілік іргетасының берік негізін қалаған боламыз. Адамгершілік — адамның рухани арқауы.

Бала бақыты және білім

Ата-ана бала бақытының шынайы бағбаны болуы тиіс. Бала бақытының маңызды тіректерінің бірі — білім. Ахмет Байтұрсынұлы: «Білім — бір құрал. Білімі көп адам құралы сай ұста секілді, не жасаса да келістіріп жасайды», — дейді. Сондықтан білімді ұрпақ — келер күннің кепілі.

Қысқа ой

Тәрбиенің өзегі — үлгі, тірегі — құндылық, нәтижесі — саналы да білімді ұрпақ.