Нарықтық тепе - теңдік орнауының механизмі
Кіріспе
Елбасы Н. Назарбаев өз Жолдауында: экономикалық өсуді жай ғана пайдаланумен шектелмей, оны жүйелі түрде басқаруды меңгеріп, сапалық жаңа деңгейдегі экономикалық дамуға ұластыру қажет екенін атап өткен. Бұл ой мемлекет алдына қойылған негізгі міндеттердің бірі — бәсекеге қабілеттілікті күшейту — екенін айқын көрсетеді.
Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы 2006 жылғы Қазақстан халқына Жолдауда баяндалған тапсырмалардан туындайды. Елдің бәсекеге қабілеттілігі қоғам өмірінің барлық саласымен өлшенеді. Солардың ішінде экономиканың бәсекеге қабілетті болуы ерекше маңызды.
Негізгі тезис
Бәсекелестік күрес — үнемі қозғалыста болатын, өзгермелі үдеріс. Оның өлшемі тепе-теңдіктің «сақталуы» емес, керісінше, экономикалық байланыстардың әртүрлі салаларында қалыптасқан тәсілдер мен шешімдердің жаңарып, үздіксіз қайта құрылуы.
Осы курстық жұмыстың тақырыбы — бір-бірімен бәсекелес көптеген сатушылар мен сатып алушылар әрекет ететін нарықтың қызмет ету механизмін талдау. Ірі нәтижелердің ұсақ құрамдастардан құралатындай, елдің экономикалық бәсекеге төтеп беруі де фирмалар мен кәсіпорындардың өзара бәсекелестігіне тікелей байланысты.
Сондықтан бәсеке жағдайында бағаның қалыптасу механизмін түсіну үшін сұраныс пен ұсынысты талдау қажет. Сұраныс пен ұсыныс — бүкіл экономикалық жүйенің ырғақты жұмыс істеуін қамтамасыз ететін негізгі тетіктердің бірі.
Сұраныс
Тұтынушылардың белгілі бір баға деңгейінде тауар мен қызметті сатып алуға дайын болуы мен қабілетін сипаттайды.
Ұсыныс
Өндірушілердің белгілі бір баға деңгейінде нарыққа тауар мен қызмет ұсынуға дайын болуы мен мүмкіндігін білдіреді.
Нарықтық механизм — сатушы мен сатып алушының өзара әрекеттесуінен туындайтын бәсекелестік жүйе. Ол сұраныс пен ұсыныстың өзара байланысы арқылы жұмыс істейді.
Нарық ұғымы
Нарық — өндіруші мен тұтынушы арасындағы байланыстың ерекше түрі. Ол өндіріс пен тұтыну арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз етеді. Бұл тепе-теңдік сыртқы көріністе сұраныс пен ұсыныстың сәйкестігі ретінде байқалады.
Осыған байланысты жұмыста сұраныс пен ұсыныстың ерекшеліктері, сондай-ақ нарықтық тепе-теңдік мәселелері жан-жақты қарастырылады.
Алдағы бөлімдерде не талданады?
- Нарықтың түсінігі, қалыптасу шарттары және атқаратын қызметтері.
- Нарыққа өтудің стратегиялық ерекшеліктері және мемлекеттік ықпалдың шекарасы.
- Нарықтық тепе-теңдіктің қалыптасу механизмі, статикалық және динамикалық модельдері, негізгі қасиеттері.
Ескертпе: Мәтін мазмұны редакциялық өңдеуден өтті — грамматика түзетілді, ой құрылымы айқындалды, терминдер біріздендірілді.