Сатып алынған лизинг заттарының жалпы құны
БТА Банк АҚ-ның лизингтік қызметін талдау
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің лизингтік операцияларды жүргізудегі ерекшеліктерін түсіну үшін алдыңғы қатарлы банктердің бірі — БТА Банк АҚ мысал ретінде алынды. Бүгінгі күні БТА ORIX Лизинг компаниясы Қазақстанның 12 өңірінде лизингтік қызмет көрсетеді.
Қазақстандағы банктік лизинг бизнесін алғашқы болып дамытушылардың бірі ретінде БТА ORIX Лизинг компаниясының бастамасымен Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығы жанынан Қазақстандық лизинг берушілер қауымдастығы құрылды.
Лизингтік қоржынның салалық құрылымы
БТА ORIX Лизинг компаниясының лизингтік қоржынының құрылымын талдағанда, негізгі үлес құрылыс саласына тиесілі екені байқалады. Бұл 2009 жылға дейін Қазақстанда құрылыс секторының қарқынды дамуына байланысты түсіндіріледі.
Сонымен қатар қоржында металлургия (15,2%), тау-кен өндірісі (9,2%) және көлік (8,76%) салаларының үлесі салыстырмалы түрде жоғары.
Ескерту
2000–2008 жылдар аралығындағы деректер туралы мәтіндік үзінді
Мәтінде 2000–2008 жылдар бойынша лизинг портфелінің динамикасы мен салаларға бөлінуі көрсетілген диаграммаға (5-сурет) сілтеме бар. Бұл бөлімде негізгі қорытындылар қысқаша берілді.
Өңірлік инфрақұрылым және филиалдардың белсенділігі
БТА ORIX Лизинг компаниясының лизингтік қызметі Қазақстанның барлық өңірлерінде құрылған 22 филиал арқылы жүзеге асырылады. Лизингтік қызметті белсенді көрсететін бөлімшелер қатарына Алматы, Астана, Атырау, Шымкент, Қарағанды және Өскемен қалаларындағы филиалдар жатады.
2006–2008 жж. ең жоғары үлес
- Алматы
- 19,1%
- Астана
- 16,2%
- Атырау
- 15,3%
- Қарағанды
- 15,7%
- Өскемен
- 8,3%
Түсіндірме
Көрсеткіштер 2006–2008 жылдары жасалған лизингтік келісім-шарттар үлесіне қатысты. Бұл филиалдар компанияның сатылым және жобаларды қаржыландыру белсенділігінің негізгі драйверлері болған.
Лизинг түрлері және шағын/орта бизнес үшін маңызы
БТА Банк АҚ БТА ORIX Лизинг компаниясы арқылы қаржылық және қайтарылмалы лизинг түрлері бойынша қызмет көрсетеді. Мәмілелердің ең көбі қаржы лизингі аясында жасалады.
Сонымен бірге лизинг беруші мен лизинг алушының салық салу тетігін оңтайландыруға бағытталған қайтарылмалы лизинг келісім-шарттары да банктің несиелік қоржынында кездеседі.
Нарықтық қажеттілік
Қазіргі таңда шағын және орта бизнес үшін қымбат құрал-жабдықтарды бірден сатып алу әрдайым мүмкін бола бермейді.
Қаржыландыру деңгейі
Лизингтік компаниялар мұндай жағдайда лизинг нысанының құнын 90%-ға дейін қаржыландыра алады.
Лизинг алушының үлесі
Лизинг алушылар өз қаражатынан салыстырмалы түрде аз мөлшерде бастапқы салым енгізеді.
Импортталатын лизинг нысандары: 2008 жылғы құрылым
Лизингке берілетін құрал-жабдықтар мен техниканың едәуір бөлігі шетелден әкелінеді. Мысалы, 2008 жылы берілген лизинг нысандарының төрттен үш бөлігі импортталған мүлік болған. Төмендегі кестеде жабдықтаушы елдер бойынша импортталған лизинг көлемі көрсетілген.
| Жабдықтаушы ел | Жалпы құны (млн АҚШ доллары) |
|---|---|
| АҚШ | 22,820 |
| Ұлыбритания | 4,500 |
| Германия | 18,320 |
| Италия | 1,800 |
| Финляндия | 6,500 |
| Қытай | 53,000 |
| Чехия | 48,000 |
| Оңтүстік Корея | 8,730 |
| Ресей | 19,360 |
| Украина | 4,200 |
Кесте 3 — БТА Банк АҚ-ның жабдықтаушы елдер бойынша импортталған лизинг көлемі.
Қорытынды байқау
Қазіргі таңда лизинг операцияларымен айналысатын шамамен жиырма компания нарыққа кеңінен танымал. Алайда олардың барлығының қаржылық жағдайы бірдей деңгейде емес, сондықтан нарықтағы тұрақтылық пен бәсекеге қабілеттілік көрсеткіштері әр компанияда әртүрлі қалыптасады.