Пайданы үлестірудің принциптері
Пайданы үлестіру объектісі — фирманың баланстық пайдасы. Оны үлестіруді пайданың бір бөлігін бюджетке аудару ретінде түсінуге болады. Пайданы үлестірудің заңдылығы — салықтар мен басқа да міндетті төлемдер түрінде әртүрлі деңгейдегі бюджеттерге түсетін үлесті айқындайды.
Пайданы үлестіру кімнің құзыретінде?
Пайданы үлестірудің бағытын анықтау, сондай-ақ фирманың қарауында қалатын пайданы қандай баптар бойынша пайдалану — фирманың құзыретіне жатады.
Негізгі объект
Баланстық пайда
Міндет
Бюджетке аударымдарды заң талаптарына сай орындау
Пайданы үлестірудің негізгі принциптері
Мемлекет пен фирма арасындағы бөлініс
Өндірістік-шаруашылық және қаржы қызметінің нәтижесінде алынған пайда шаруашылық субъектісі ретінде мемлекет пен фирма арасында бөлінеді.
Бюджетке түсетін үлес
Мемлекет алатын пайда бөлігі салықтар мен алымдар түрінде бюджетке түседі. Салықтар мен алымдардың құрамы, оларды есептеу және бюджетке аудару тәртібі заңмен белгіленеді.
Ынталандыру қағидасы
Салық төленгеннен кейін фирманың қарауында қалатын пайда мөлшері өнім көлемін арттыруға және өндірістік-шаруашылық пен қаржы қызметін жақсартуға деген мүдделілікті төмендетпеуі тиіс.
Алдымен — даму, кейін — тұтыну
Фирманың қарауында қалатын пайда алдымен фирманың одан әрі дамуын қамтамасыз ететін қорланымға бағытталады, ал қалған бөлігі тұтынуға жұмсалады.
Фирма пайдасының екі бөлігі
Фирманың қарауында қалатын барлық пайда екі бөлікке бөлінеді:
Қорланым (капиталдандыру)
- Фирманың мүлкін көбейтеді және болашақ өсуге негіз болады.
- Өндірістік әлеуетті күшейтуге, жаңартуға, инвестициялауға мүмкіндік береді.
Тұтыну
- Пайданың тұтынуға бағытталатын үлесін сипаттайды.
- Барлық пайданы толық тұтынудың қажеті жоқ: теңгерім сақталғаны маңызды.
Бөлінбеген пайданың маңызы
Мүлікті көбейтуге байланысты пайдаланылмай қалған пайда қалдығының маңызы зор: ол алдағы жылдары туындауы мүмкін қажеттіліктерді өтеуге және тұрақтылықты сақтауға бағытталады. Кең мағынада бөлінбеген пайда — ағымдағы кезеңде тұтынуға жұмсалмай, өткен жылдардан сақталған қаржы ресурстары. Бұл фирманың қаржылық орнықтылығын және кейінгі даму үшін қаржы көздерінің бар екенін көрсетеді.
Ішкі тәртіп қалай бекітіледі?
Фирмаларда пайданы үлестіру және пайдалану тәртібі фирманың жарғысында бекітіледі. Бұл құжаттағы нормаларды фирма басшысы рәсімдеп, бекітеді.
Құжат
Фирманың жарғысы
Нысана
Үлестіру және пайдалану тәртібі
Бекітуші
Фирма басшысы