Жұмыс кезінде оқушылар қауіпсіздік техникасы ережелері мен тазалық - гигиеналық талаптарды сақтайды
Еңбек сабағында қауіпсіздік пен гигиенаны сақтау
Жұмыс кезінде оқушылар қауіпсіздік техникасы ережелері мен тазалық-гигиеналық талаптарды қатаң сақтауы тиіс. Сабақ барысында олар кесетін, қажайтын және тұрмыстық техника құралдарын пайдаланады: пышақ, қырғыш (терка), еттартқыш, пештің түрлері, тоңазытқыш және басқа да құралдар. Ас әзірлеу кезінде тағамдарды өңдеп, арнайы жабдықтармен жұмыс істейтіндіктен, қауіпсіздікке деген жауапкершілік ерекше маңызды.
Неге бұл маңызды?
- Құралдарды дұрыс қолданбау жарақатқа әкелуі мүмкін.
- Гигиена сақталмаса, тағам арқылы микробтар жұғып, улану қаупі артады.
- Тазалық пен тәртіп — дұрыс еңбек дағдысының негізі.
Мұғалімнің рөлі
Мұғалім сабақ барысында әрбір оқушының қауіпсіздік ережелерін сақтап жұмыс істеуін қадағалап, бағыт-бағдар беріп отырады. Бағдарламада қауіпсіздік және гигиеналық талаптарға арнайы сағаттар бөлінеді: алғашқы сабақтарда жалпы ережелер түсіндіріліп, әр бөлім басталған сайын сол тақырыпқа қатысты талаптар қайта нақтыланады.
Негізгі талаптар
Төмендегі талаптар оқу процесінде міндетті түрде орындалуы керек:
- Жұмысты тек мұғалімнің рұқсатымен бастау.
- Ас әзірленетін орын гигиеналық талаптарға сай болуы; қажет болса, залалсыздандыру жұмыстарын жүргізу.
- Тамақ әзірлеуге кіріспес бұрын тағамдардың сапасын, құндылығын және жарамдылық мерзімін тексеру.
- Құрал-саймандарды қолданар алдында міндетті түрде залалсыздандырудан өткізу.
- Жарамсыз немесе дұрыс істемейтін құралдармен жұмыс істемеу.
- Жұмыс кезінде алаңдамау, назарды басқа жаққа аудармау.
- Жұмыс аяқталған соң материалдар мен құралдарды жуып, кептіріп, өз орнына жинап қою.
Ас әзірлеудегі гигиена: басты назар
Ас әзірлеу бөлімі басқа тараулардағы қауіпсіздік талаптарына ұқсас болғанымен, мұнда басты назар гигиеналық талаптарға аударылады. Ең маңыздысы — тағам дайындайтын адамның жеке бас гигиенасы. Жұмысқа кіріспес бұрын қолды сабындап мұқият жуу қажет, ал басына арнайы бас киім кигені дұрыс. Себебі гигиена сақталмаса, микробтар тағам арқылы адам организміне өтіп, денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін.
Таза дайындалған ас денсаулықты нығайтып, энергия мен қуатты толықтыруға ықпал етеді. Көптеген ауру-сырқаттың алдын алуда дұрыс әрі қауіпсіз тамақтанудың орны ерекше.
Қатаң тыйым салынатын жағдайлар
- Сапасы төмен, бұзылған немесе мерзімі өтіп кеткен өнімдерді пайдалану.
- Жуылмаған көкөніс пен жемісті қолдану.
- Жуылмаған ыдыста бірнеше рет тамақ әзірлеу.
- Тағамның бұзылған жерін кесіп тастап, қалғанын қауіпсіз деп санау.
Сергіту жаттығулары: саусақ пен қолдың ұсақ моторикасы
Практикалық жұмыс кезінде саусақтарға арналған қысқа сергіту жаттығулары жасалғаны пайдалы, әсіресе алты жасар оқушылар үшін. Мұндай жаттығулар қолды босатып, шаршауды азайтуға көмектеседі.
Парта немесе үстел бетін алақанмен кезекпен жеңіл сипау.
Саусақтарды кезекпен ашып-жұмып, үстел бетін жеңіл ұру.
Екі қолдың шынашағын үстел үстіне параллель қойып, әр саусақты кезекпен алақанға тигізу (жеңіл соққылау).
Мысал: ішек жұқпалы аурулары қалай пайда болады?
Қарапайым ережелер сақталмаған жағдайда әртүрлі аурулар туындауы мүмкін. Мысалы, ішек жұқпалы аурулары көбіне ауру қоздыратын микробтар арқылы таралады. Олар қайнатылмаған су ішкенде, жуылып-тазартылмаған көкөніс пен жемістерді пайдаланғанда, сондай-ақ лас ыдыстар мен кір қолдан жұғады. Микробтар ішекте көбейіп, у бөліп, организмді уландырады.