Қаржылық және аралас холдингттер

Кіріспе

Бұл курстық жұмыстың тақырыбы — «Холдинг». Төменде холдинг ұғымы, оның негізгі түрлері, құрылу тәсілдері және басқарудағы ерекшеліктері қысқаша әрі жүйелі түрде баяндалады.

1. Холдинг: ұғымы, мәні, түрлері және функционалдық ерекшеліктері

Негізгі түсінік

«Холдинг» — бірнеше кәсіпорынды бір орталықтан басқаруға мүмкіндік беретін ұйымдық құрылым. Әдетте ол компаниялар тобын стратегиялық үйлестіруді, бақылауды және басқаруды қамтамасыз етеді.

1.1. Холдингтік компаниялардың түрлері, мәні және құқықтық жағдайы

Холдингтік компаниялардың екі негізгі түрі кең тараған: қаржылық (таза) және аралас.

Қаржылық (таза) холдинг

Қаржылық бақылауды және басқаруды жүзеге асыру мақсатымен құрылады. Мұндай құрылымдар көпұлтты топтарда жиі кездеседі және компаниялардың акцияларының бақылау пакеті арқылы іскерлік бақылауды қамтамасыз етуге ұмтылады.

Аралас холдинг

Белгілі бір кәсіпкерлік қызметпен де айналысады: өнеркәсіп, сауда, көлік-логистика, несие-қаржы және т.б. Диверсификация деңгейі жоғары болып, топ ішіндегі байланыстар салыстырмалы түрде әлсіреуі мүмкін.

Қаржылық ұйымдармен салыстыру

Соңғы онжылдықтарда қаржылық және қаржылық емес фирмаларды бір құрылымға біріктіретін қаржылық холдингтік компаниялардың саны артып келеді. Банктермен салыстырғанда, холдингтік компаниялар өнеркәсіптік, сауда, құрылыс және басқа да қаржылық емес кәсіпорындарға тікелей инвестиция салуда заңнамалық тұрғыдан кеңірек мүмкіндіктерге ие болуы ықтимал.

Құрылым мен басқаруды талқылауда «холдингтік компания» терминімен қатар оған ұқсас «аналық компания», «бас компания», сондай-ақ басқарушы функциялары бөлінген жағдайда «бас ұйым» атаулары да қолданылады.

1.2. Холдингті құру мақсаты

Компаниялар тобының қаржылық бақылауын күшейту және басқаруды біріздендіру.
Стратегиялық үйлестіру арқылы ресурстарды тиімді бөлу.
Диверсификация және әртүрлі салалардағы қызметті бір құрылымда біріктіру.
Инвестицияларды басқарудың ыңғайлы моделін құру және тәуекелдерді тарату.

2. Холдингтің құрылу тәсілі

Компаниялар тобын ұйымдастыру процесі «төменнен» немесе «жоғарыдан» жүруі мүмкін; кейде екі тәсіл қатар қолданылады.

«Төменнен» ұйымдастыру

Бірінші кезеңде заңды тұрғыдан тәуелсіз компаниялар бірігіп, болашақ топтың «ядросын» қалыптастырады.

«Жоғарыдан» ұйымдастыру

Бас холдингтік компания құрылғаннан кейін басқару және қайта құрылымдау процестері орталықтандырылған түрде жүзеге асады.

Нарыққа шығу: еншілес компания арқылы

Кең тараған тәсілдердің бірі — таңдалған елде еншілес компания ашу. Ол арқылы сату-өткізу операциялары дамытылып, басқа жерде өндірілген өнім жергілікті нарыққа өткізіледі, қызмет көрсетіледі немесе жергілікті өндіріс ұйымдастырылады.

Көп жағдайда мұндай еншілес компанияларды бас компания 100% бақылауда ұстайды. Уақыт өте бұл бақылау төмендеуі мүмкін: мысалы, қосымша капитал тарту үшін еншілес ұйымның белгілі бір акциялары сатылады.

Дегенмен, инвестицияны белгілі бір елден шығару туралы шешім қабылданса да, шетелдегі еншілес компанияларда бас компанияның үстем акционерлік бақылауы әдетте сақталып қалады.

2.1. Қаржылық және аралас холдингтер

Практикада қаржылық және аралас холдингтер әртүрлі салалық стратегияларға қызмет етеді: біріншісі бақылау мен капиталды басқаруға көбірек сүйенсе, екіншісі өндірістік және коммерциялық операцияларды тікелей жүргізумен ерекшеленеді.

3. Нарықтық жағдайдағы холдингтің стратегиялық менеджменті

Жалпы бағыт

Нарықтық жағдайда холдингтің стратегиялық менеджменті портфельді басқару, тәуекелдерді бақылау, еншілес ұйымдардың мақсаттарын үйлестіру және ұзақ мерзімді құн қалыптастыру міндеттеріне сүйенеді.

3.1. Холдингтік компаниядағы стратегиялық менеджменттің концепциясы

Холдинг деңгейіндегі басқару көбіне стратегияны қалыптастыру, инвестициялық басымдықтарды анықтау, корпоративтік бақылау жүйесін енгізу және топ ішіндегі синергияны арттыруға бағытталады.

3.2. «Самұрық» мемлекеттік холдингі

Мемлекеттік холдингтер мысалында стратегиялық менеджмент экономиканың басым секторларындағы активтерді басқару, тиімділікті арттыру және мемлекеттік саясат мақсаттарымен үйлесімді даму міндеттерімен тығыз байланысты.

Қорытынды

Холдинг — компаниялар тобын бір орталықтан басқаруға мүмкіндік беретін тиімді модель. Ол қаржылық бақылауды күшейтіп, инвестицияларды басқаруды жүйелейді және нарықтық ортада стратегияны біріздендіруге жағдай жасайды.

Пайдаланған әдебиеттер

Бұл бөлім бастапқы мәтінде тізім түрінде берілмеген. Қажет болса, қолданылған дереккөздер библиографиялық стандартқа сай рәсімделіп, жеке тізім ретінде енгізіледі.