Қазақша рефераттар

Кәсіподақтардың талап етуімен жұмыстан босату, жұмыстан босатылғандарға әлеум

Жоспар

  • Кіріспе 3
  • І бөлім. Ұжымдық шарт 4
  • 1.1. Ұжымдық шарт туралы түсінік 4
  • 1.2. Ұжымдық келісімшарттың маңызы 5
  • 1.3. Ұжымдық келісімнің мазмұны және тараптары 7
  • 1.4. Ұжымдық келісімге отыру тәртібі 9
  • 1.5. Ұжымдық келісімшарт дауларын қарастыру 10
  • Қорытынды 16
  • Қосымша 20
  • Қолданылған әдебиеттер 24

Ескерту: Курстық жұмыс көлемі — 24 бет.

Кіріспе

Ұжымдық шарт — жұмыс беруші (кәсіпкер немесе фирма әкімшілігі арқылы оның өкілі) мен қызметкерлер (кәсіподақ арқылы олардың өкілдері) арасындағы еңбек жағдайлары, жалақы, кәсіпорындағы қызметкерлер ұйымдарының құқықтары және өзге де маңызды мәселелер туралы келісім. Ол жұмыс беруші мен жұмыскер арасындағы еңбек қатынастарын реттеудің тиімді тетігі ретінде қалыптасқан.

Бұл келісімнің басты мақсаты — еңбек үдерісін әлеуметтік тұрғыдан әділ ұйымдастыру, ал тараптардың міндеті — келісілген талаптардың орындалуын қамтамасыз ету.

Ұжымдық шарттың қалыптасу тарихы

Жұмыс берушілер мен жұмыскерлер арасындағы еңбек қатынастарын реттеу нысаны ретінде ұжымдық шарттың өзіндік тарихы бар. Алғашқы ұжымдық шарттар XIX ғасырдың ортасында Ұлыбританияда, ал XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Еуропаның басқа елдерінде және Солтүстік Америкада пайда болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін аталған елдерде ұжымдық шарттар заңнамалық, құқықтық күшке ие бола бастады. Кейін, 1960-жылдары кәсіподақтар жұмыс берушілерден ұжымдық шартпен реттелетін мәселелер аясын кеңейтуді талап етіп, бұл бағытта елеулі нәтижелерге қол жеткізді.

Қандай мәселелер ұжымдық шарт арқылы реттеледі?

Бастапқы кезеңде ұжымдық шарт көбіне жалақы мөлшері мен жұмыс уақытына қатысты мәселелерге бағытталды. Уақыт өте келе ол еңбек қатынастарының әлдеқайда кең спектрін қамтитын құжатқа айналды.

Еңбек жағдайлары

  • Жұмыс уақытының ұзақтығы және оны бөлу тәртібі
  • Демалыс ұзақтығы
  • Жалақы мөлшері мен төлеу шарттары

Кадр және әлеуметтік кепілдіктер

  • Жалдау, ауыстыру, босату тәртібі
  • Зейнетақы мен жәрдемақы төлеу шарттары
  • Еңбек жанжалдарын қарау тәртібі

Өкілдік органдарының рөлі

Ұжымдық шартта қызметкерлер өкілдігі органдарының құқықтары бекітіліп, тараптар арасындағы диалогтың институционалдық негізі қалыптасады.

Технологиялық өзгерістер және жаңа талаптар

Дамыған елдерде ғылыми-техникалық ілгерілеудің жеделдеуі және жабдықтың жаңа технологиялық негізде жаңартылуы кадрлардың кәсіптік-біліктілік құрылымының серпінді өзгеруіне әкелді. Соның нәтижесінде ұжымдық шартқа жұмыс күшінің босауына, қайта даярлауға және әлеуметтік қорғауға қатысты жаңа мәселелерді енгізу қажеттігі туындады.

Кәсіподақтардың талап етуімен жұмыстан босату рәсімдері, сондай-ақ босатылған қызметкерлерге әлеуметтік кепілдіктер беру (кәсіпорын есебінен кәсіптік қайта даярлау, қосымша жәрдемақы төлеу және басқа да қолдау шаралары) жөніндегі нормалар кеңінен енгізілді.

Қайта даярлау

Жаңа технологияларға бейімделу үшін оқыту және біліктілікті арттыру тетіктері ұжымдық шартта нақты жазылады.

Әлеуметтік қорғау

Босатылған қызметкерлерге өтемақы, жәрдемақы және уақытша қолдау көрсету тәртібі келісім арқылы бекітіледі.

Қазіргі кезеңдегі мәні және құқықтық мәртебесі

Қазіргі кезде ұжымдық шарт әлеуметтік тұрғыдан тиімді еңбек үдерісіне мүдделі екі тараптың келісімшарт нысаны ретінде орнықты. Онда елдің еңбек заңнамасы нормалары нақтыланып, ұйым деңгейінде қолдану тәртібі айқындалады.

Көптеген дамыған елдердің заңдарында ұжымдық шарт ережелері жеке еңбек келісімінде тек қызметкерлердің пайдасына қарай өзгертілуі мүмкін міндетті ең төменгі стандарттар ретінде танылады.

Қолданылу қағидасы

Ұжымдық шарт сала, аймақ, деңгей және саты бойынша жасалуы мүмкін және, әдетте, ұйымдағы барлық қызметкерге қолданылады.

Орындау және дауларды шешу

Егер жұмыс беруші ұжымдық шарттың қандай да бір талабын орындаудан бас тартса, қызметкерлер оны заңда көзделген тәртіппен сот арқылы орындатуға құқылы. Бұл ұжымдық шарттың тек декларативті емес, нақты міндеттемелерді бекітетін құқықтық құрал екенін көрсетеді.

Дауларды қараудың тәртібі, келіссөздер жүргізу қағидалары және тараптардың жауапкершілігі ұжымдық шартта алдын ала айқындалса, еңбек жанжалдарының алдын алу және оларды өркениетті түрде шешу мүмкіндігі артады.

Алдын алу

Мәселелерді ерте кезеңде келіссөз арқылы реттеу.

Рәсім

Шағым, қарау мерзімі және тараптардың міндеті.

Қорғау

Құқық бұзылса — құқықтық тетіктер арқылы қорғау.