Бір деңгейдегі желілердің тағы бір кемшілігі - олардың жұмыс өнімділігінің төмендігі
Жергілікті желілердегі компьютерлердің бір-бірімен қарым-қатынас жасау сипаты олардың функционалдық қызметімен байланыстырыла қарастырылады. Жергілікті желі аясында да компьютерлерді тікелей байланыстыру кезіндегідей клиент және сервер ұғымдары қолданылады.
Клиент-сервер технологиясы — жергілікті желідегі компьютерлерді байланыстырудың ерекше тәсілі. Мұнда бір компьютер өз ресурстарын басқа компьютерлерге, яғни клиенттерге, ортақ пайдалануға ұсына алады.
Желінің негізгі түрлері
Бір деңгейлі (теңқұқылы) желілер
Бір деңгейлі желілерде арнайы бөлінген сервер болмайды: әрбір жұмыс станциясы бір мезетте әрі сервер, әрі клиент ретінде қызмет атқара береді.
Негізгі ерекшелік — әр жұмыс станциясы өз ресурстарының белгілі бір бөлігін желідегі басқа станциялар ортақ пайдалануы үшін бөліп береді.
- Көбінесе мүмкіндіктері бірдей компьютерлерді біріктіргенде құрылады.
- Орнатуы мен пайдалануы ыңғайлы, қызметі салыстырмалы түрде қарапайым.
- Компьютер саны аз болып, негізгі мақсат — мәлімет алмасу болса, тиімді шешім ретінде қолданылады (мысалы, Windows 98 басқаруымен де жұмыс істей алады).
Әлсіз тұстары: мәліметтердің компьютерлерде бытырап орналасуы және әр станция ресурстарын ортақтастыруды жиі өзгерту мүмкіндігі заңсыз қолжетімділіктен қорғауды қиындатады. Сонымен қатар жұмыс өнімділігі төмендеуі мүмкін, өйткені әр компьютер бір уақытта әрі клиент, әрі сервер рөлін атқарады.
Серверлік желілер
Серверлік желілерде компьютерлердің функциялары алдын ала нақты анықталады: кейбір компьютерлер сервер болып қызмет атқарады, ал қалғандары тұрақты түрде клиент ретінде жұмыс істейді.
Компьютерлік желілердің атқаратын қызметтері әртүрлі болғандықтан серверлердің бірнеше түрі бар: желілік сервер, файлдық сервер, баспа сервері, пошталық сервер және т.б.
Сервер түрлері және олардың міндеттері
Желілік сервер
Желілік сервер — желіні жалпы басқару функциясын және есептеу жұмыстарының негізгі бөлігін атқаратын арнайы компьютер. Мұнда желіні толық басқаратын операциялық жүйенің негізгі өзегі сақталады.
- Жады көлемі үлкен болуы және жұмыс жылдамдығы жоғары деңгейде болуы тиіс.
- Жұмыс станцияларының негізгі қызметі — мәліметтерді енгізу/шығару және сервермен ақпарат алмасу.
Файлдық сервер
Файлдық сервер — мәліметтер файлдарын сақтау, басқару және тасымалдауға арналған арнайы компьютер. Ол сақталатын немесе тасымалданатын файлдардың мазмұнын өңдемейді және өзгертпейді: файл мәтін бе, графикалық кескін бе, әлде электрондық кесте ме — сервер үшін бұл маңызды емес.
Файлдық серверде кей жағдайда монитор мен пернетақта да қажет болмауы мүмкін. Барлық өзгерістер клиенттік жұмыс станцияларында орындалады: клиент файлды көшіріп алады, өңдейді де, нәтижесін қайтадан серверге жүктейді.
Мұндай ұйымдастыру көптеген пайдаланушы бір үлкен ортақ дерекқорды бірлесіп қолданғанда өте тиімді. Үлкен желілерде бір мезетте бірнеше файлдық сервер қолданылуы мүмкін.
Баспа сервері
Баспа сервері — желі адаптері арқылы мәлімет тасымалдау ортасына қосылған, басқа желі құрылғыларынан тәуелсіз түрде жеке жұмыс істейтін баспа құрылғысы. Ол желідегі серверлер мен жұмыс станцияларынан тапсырма қабылдап, олардың мәліметтерін басып шығарады.
Баспа сервері ретінде әдетте қуатты, жұмыс өнімділігі жоғары принтерлер пайдаланылады.
Пошталық сервер және Web-сервер
Жергілікті желі ауқымды желілермен (WAN) көп көлемде мәлімет алмасатын жағдайда пошталық серверлер қолданылады. Олар электрондық пошта мәліметтерін өңдеуге арналған.
Интернетпен тиімді өзара әрекеттесу үшін Web-серверлер де пайдаланылуы мүмкін.
Қорытынды ой
Жергілікті желіні жобалауда негізгі таңдау екі модельдің біріне тіреледі: қарапайым әрі шағын ортаға лайық бір деңгейлі желі немесе міндеттері айқын бөлінген, басқаруы жүйелі серверлік желі. Дұрыс құрылым өнімділікке, қауіпсіздікке және ортақ ресурстарды тиімді пайдалануға тікелей әсер етеді.