Қазақша рефераттар

Профессионалдық мінездеме стандарттар

Ішкі аудиттің халықаралық стандарттары (ІАХС) мүдделі тараптардың ішкі аудит нәтижелерін біркелкі түсінуін қамтамасыз етеді. ІАХС ішкі аудит тәжірибесін жүйелеуге, сапаны арттыруға және ұйымдағы процестер мен бақылау жүйелерінің дамуына ықпал етуге бағытталған.

ІАХС-тың негізгі мақсаты

  • Ішкі аудит тәжірибесін дұрыс құрудың негізгі қағидаларын белгілеу.
  • Ішкі аудит қызметтерінің кең ауқымына ортақ концептуалдық базаны айқындау.
  • Ішкі аудит қызметін бағалауға негіз қалыптастыру.
  • Ұйым ішіндегі процестер мен жүйелердің дамуына әсер ету.

ІАХС стандарттарының топтары

Профессионалдық мінездеме стандарттары (1000 тобы)

Бұл стандарттар ішкі аудитпен айналысатын ұйымдар мен жеке тұлғалардың сипаттамаларына қойылатын талаптарды қамтиды. Ішкі аудиттің мақсаттары, өкілеттігі және жауапкершілігі ішкі аудиттің анықтамасына, стандарттарына және этика кодексіне сай болуы және ұйымның ішкі құжаттарында нақты бекітілуі тиіс (әдетте «Ішкі аудит туралы ереже»).

Құжаттық рәсімдеу

Ережені бекіту ұйымның жоғарғы басқару органының мәжілісінде хаттамамен ресімделуі керек.

Ережеде көрсетілетін негізгі тармақтар

  • Ішкі аудиттің ұйымдастырушылық құрылымдағы орны мен рөлі.
  • Аудиторлық тапсырмаларды орындау үшін құжаттамаға қол жеткізу құқығы.
  • Ішкі аудит қызметінің мазмұны мен ауқымы.

Қызметтік стандарттар (2000 тобы)

Қызметтік стандарттар ішкі аудиттің мәнін айқындайды және ішкі аудит қызметін сапалы бағалауға арналған өлшемдер мен талаптарды ұсынады. Олар жоспарлау, орындау, есеп беру және нәтижелерді қадағалау сияқты негізгі кезеңдерді қамтиды.

Нәтиже

Екі топ стандарттары бірге ішкі аудит қызметінің тұтастығын, жүйелілігін және сенімділігін қамтамасыз ететін талаптар жиынтығын құрайды.

Профессионалдық талаптар: тәуелсіздік, объективтілік және кәсібилік

Негізгі талаптар

Тәуелсіздік

Ұйымдық және функционалдық тәуелсіздік сақталуы тиіс.

Объективтілік

Бейтарап пікір және әділ бағалау қағидасы.

Мүдделер қақтығысының болмауы

Шешімге әсер ететін жеке мүдделерден алшақ болу.

Кәсібилік

Жоғары стандарттарға сай білім мен дағды.

Кәсіби қатынас

Ұқыптылық, парасаттылық және дәлдік.

Мониторинг

Сапаны үздіксіз бағалау және жақсарту.

Тәуелсіздік және объективтілік бойынша ережелер

  1. 1 Ішкі аудит ұйымдастырушылық тұрғыдан тәуелсіз болуы, ал ішкі аудиторлар жұмыс барысында объективтілік танытуы тиіс.
  2. 2 Ішкі аудит басшысы аудиторлардың міндеттерін кедергісіз орындауына жағдай жасай алатын басқару органы алдында есеп беруі керек.
  3. 3 Аудиттің мазмұнын айқындау, жұмыс жүргізу және есеп беру кезінде үшінші тараптардың қысымы болмауы тиіс.
  4. 4 Ішкі аудиторлар бағалауды алаламай және қасақана бұрмаламай жүргізуі қажет.
  5. 5 Егер аудитор өткен кезеңде белгілі бір салаға жауапты болса, сол саланы бағалаудан бас тартуы (немесе шеттетілуі) керек.
  6. 6 Ішкі аудит басшысы жауапты болатын салалар бойынша кепілдіктер тәуелсіз тарап арқылы қамтамасыз етілуі тиіс.
  7. 7 Ішкі аудиторлар бұрын жауапты болған салалар бойынша кеңес беру қызметтерін көрсете алады, алайда объективтілік тәуекелі басқарылуы тиіс.

Жұмысқа кәсіби көзқарас және құзыреттілік

Ішкі аудиторлар аудитті жоғары кәсіби деңгейде орындауы қажет. Бұл талаптар тек техникалық біліммен шектелмей, этикалық мінез-құлық пен тәуекелге бағдарланған ойлауды да қамтиды.

  • Қызметтік міндеттерді орындауға қажетті білім мен дағдыға ие болу.
  • Алаяқтық тәуекелдерін тану және анықтау үшін жеткілікті білімге ие болу.
  • Ақпараттық технологияларға қатысты бақылау рәсімдері мен негізгі тәуекелдерді білу.
  • Тиісті кәсіби пайым мен ұқыптылықты (due professional care) көрсету.
  • Кәсіби қағидаларды сақтау: адалдық, объективтілік, құпиялылық және құзыреттілік.
  • Этика кодексінде белгіленген талаптарды орындау.
  • Ұйымның ресурстары, қызметі және мақсаттарына әсер етуі мүмкін тәуекелдерге дайын болу.
  • Кәсіби деңгейді сақтау үшін біліктілікті үздіксіз арттыру.

Ішкі аудит сапасын мониторингтеу

Ішкі аудит қызметі сапаны арттыру бағдарламасын әзірлеуі тиіс. Бұл бағдарлама жалпы тиімділікті бағалауды және мониторинг жүйесін құруды қамтиды. Жүйеде ішкі және сыртқы бағалау тәсілдері болуы керек.

Ішкі бағалау құралдары

  • Ішкі аудит қызметін жедел талдау.
  • Аудиторлық тапсырмалардың орындалуын жүйелі қадағалау.
  • Қабылданған процестердің орындалуына кепілдік беретін бақылау нысандары.
  • Аудит клиенттері мен басқа мүдделі тараптардың ішкі аудит туралы пікірлері.
  • Жоба бюджеттері, жұмыс уақыты есебі, аудиторлық жоспарлау, шығындарды қысқарту көрсеткіштері.
  • Қызмет нәтижесін өлшейтін өзге көрсеткіштерді талдау (мысалы, қабылданған ұсыныстардың үлесі).
  • Стандарттар бойынша тәжірибесі бар ішкі аудит қызметкерлері немесе ұйымның басқа қызметкерлері қатысатын ішкі шолулар.