Резервтік капиталдың есебі
Банктің меншікті капиталының экономикалық мәні
Банктің меншікті капиталы капиталдың экономикалық санатының бір түрі болып табылады. Ол мекеменің құрылу көзі ретінде де, сыртқы ортадағы өзгерістерге бейімделіп, тұрақты жұмыс істеуі үшін де айрықша маңызға ие.
Кәсіпорын ашылған кезде құрылтайшылар енгізген меншікті капитал бастапқы қызметті ұйымдастыруға жұмсалатын алғашқы қаражат ретінде қызмет етеді. Ал ұйым өсіп, кеңейген кезеңде ол қосымша қаржыландыру көзіне айналады.
Маңызды әсерлері
- Қаржылық тұрақсыздықтан және шектен тыс тәуекелдерден қорғайды
- Банкроттықтан қорғануды қамтамасыз етеді
- Ағымдағы шығындардан туындаған залалды жабуға көмектеседі
- Клиент сенімін арттырып, сұранысты қанағаттандыруға мүмкіндік береді
Резервтік капиталдың есебі
Резервтік капитал құрылтай құжаттарына сәйкес серіктестікте ерікті түрде қалыптастырылуы мүмкін. Ол, негізінен, залалдарды жабуға және басқа қаржы көздері болмаған жағдайда қорларды (қорлар/материалдар) сатып алуға арналған.
Резервтік капиталды пайдалану бағыттары ұйымның жарғысында айқындалады. Ол жыл сайынғы таза табыстан аудару арқылы құрылады, ал аудару мөлшерін акционерлердің (қатысушылардың) жалпы жиналысы бекітеді.
Ақпарат алу үшін қолданылатын шот
Резервтік капиталдың қолда бар сомасы мен қозғалысы туралы мәлімет алу үшін «Резервтік капитал» бөлімше шоты пайдаланылады.
Қалыптастыру қағидасы
Қалыптастыру көзі — жылдық таза табыс. Аудару нормасы жыл сайын ұйымның жоғары басқару органымен белгіленеді.
Каспий банк АҚ бойынша үлгі өткізбелер
Резервтік капиталдың құрылуы
Резервтік капитал қаражатын пайдалану
а) Құрылтайшылардың шешімі бойынша резервтік капитал есебінен төленген есептелген дивиденттер сомасына
ә) Резервтік капитал қаражаты есебінен жабылған залал сомасына
Ескерту: шот нөмірлері ұйымның есеп саясаты мен қолданылатын шоттар жоспарына байланысты нақтылануы мүмкін.
Меншікті капиталдың негізгі қызметтері
Қызметтер жиынтығы
- Қорғау қызметі
- Оперативтік қызмет
- Реттеуші қызмет
- Айналым-резервтік қызмет
Тиімді басқарудың нәтижесі
Егер серіктестік меншікті қаражатты тиімді басқара алса, бұл капиталдың көмегімен табыстылықты арттырып, салымдардың сақталуын қамтамасыз етеді. Табыс деңгейін, мысалы, қаражаттың бір бөлігін қысқа мерзімді мемлекеттік бағалы қағаздарға немесе ссудалар беруге бағыттау арқылы көтеруге болады.
Анықтамасы және құрамдас бөліктері
Анықтама
Меншікті капитал — субъектінің міндеттемелері шегерілгеннен кейінгі активтері.
Меншікті капиталға мыналар жатады
- Жарғылық капитал
- Резервтік капитал
- Қосымша төленген капитал
- Қосымша төленбеген капитал
- Бөлінбеген табыс (жабылмаған залал)
Жарғылық капитал аудиті
Жарғылық капитал — кәсіпорын құрылған кезде қатысушылар енгізген салымдардың ұйым мүлкіндегі жиынтық көрінісі. Оны белгілеу, қалыптастыру және пайдалану тәртібі субъектінің қызмет саласына, жұмыс жағдайына және ұйымдық-құқықтық нысанына байланысты.
Аудитор нені тексереді?
- Жарғылық капитал көлемінің құқықтық-нормативтік актілер талаптарына сәйкестігін.
- Жарғылық капитал мөлшерінің өзгеру ықтималдығын және оның негізділігін.
- Бухгалтерлік есепте жарғылық капиталға әсер ететін операциялардың дұрыс көрсетілуін және шоттар корреспонденциясының дұрыстығын.
Жиі кездесетін өткізбелер
Қатысушылардың салымдары сомасына
Дебет 3000 («Төленбеген капитал») және Кредит 3001 («Салымдар мен пайлар»).
Жарғылық капитал ұлғайған кезде
Кредит 3025 («Салымдар мен пайлар») шотына жазба жасалып, қарсы жазба ретінде ұйым активтерінің тиісті шоттарына түсім көрсетіледі: негізгі құралдар, материалдар, тауарлар, банктердегі аккредитивтер/чектер/карт-шоттар және басқа ақша шоттары, ұлттық валютадағы ағымдағы корреспонденттік шоттардағы ақша, сондай-ақ кассадағы қолма-қол ақша.
Ескерту: нақты шоттар атауы мен қолданылатын шоттар жиынтығы ұйымның есеп саясатына тәуелді.
Резервтік капиталдың құқықтық және экономикалық негізі
Резервтік капитал — заңнамаға және құрылтай құжаттарына сәйкес күтпеген шығындарды жабу үшін, сондай-ақ табыс көлемі жеткіліксіз болған жағдайда инвесторлардың шығындарын өтеуге арналған қаржылық қор. Бұл қор кәсіпорынның тоқтаусыз қызмет етуіне және үшінші тұлғалардың мүдделерін қорғауға белгілі бір деңгейде кепіл болады.
Сенім факторына әсері
Мұндай қаржылық көздің болуы үшінші тұлғаларға ұйымның өз міндеттемелерін орындай алатынына қосымша сенім береді.
Балансқа ұсынылуы
Заңнама бойынша резервтік капитал құруға міндетті кәсіпорындар оны баланста «Резервтік капитал» бабы бойынша көрсетеді.
Нормативтік талаптардың мысалдары
- Ашық акционерлік қоғам резервтік капиталды қоғам шығындарын жабу үшін жарияланған жарғылық капиталдың 15% мөлшерінен кем емес деңгейде қалыптастыруы тиіс.
- Серіктестіктің резервтік капиталы мемлекеттік тіркеуден өткен күннен бастап екі жыл ішінде құрылуы тиіс.
- Қор таза табыстан жыл сайын аудару арқылы қалыптасады, ал аудару мөлшерін серіктестіктің жалпы жиналысы белгілейді.