Маңыздылықтың деңгейін бағалау
Кіріспе
Маңыздылық — қаржылық есептілік аудитінің негізгі тұжырымдамаларының бірі. Аудиттің мақсаты — аудиторға қаржылық есептіліктің белгіленген тұжырымдамалық негізге сәйкес, барлық елеулі аспектілер бойынша дұрыс дайындалғаны туралы пікір білдіруге мүмкіндік беру.
Ненің елеулі (маңызды) екенін бағалау — кәсіби пайым мәселесі. Аудитор жоспарлау кезеңінде сандық тұрғыдан маңызды ауытқуларды анықтауға бағытталған маңыздылықтың оңтайлы деңгейін белгілейді. Алайда ауытқудың шамасын ғана емес, оның сипатын да ескерген жөн.
Сапалық ауытқуларға мысал
Есеп саясатын сәйкес емес немесе қате көрсету, сондай-ақ заң талаптарының бұзылуын ашып көрсетпеу пайдаланушылардың шешім қабылдауына ықпал етіп, есептіліктің сенімділігін төмендетуі мүмкін.
Маңыздылық тұжырымдамасы
1.1 Маңыздылықтың экономикалық мәні
Аудитор салыстырмалы түрде шағын сомадағы ауытқулардың да ықтималдығын ескеруі керек, өйткені олардың жиынтық әсері қаржылық есептілікке елеулі ықпал етуі мүмкін.
Мысалы, ай соңында жүргізілетін рәсімдер барысында кеткен қате бір ай үшін кіші болып көрінгенімен, ол ай сайын қайталанса, жинақталып, елеулі бұрмалауға әкелуі ықтимал.
Қамту деңгейі
Маңыздылық жалпы қаржылық есептілік деңгейінде де, сондай-ақ жекелеген шот сальдолары, операциялар класы және ашып көрсетілетін ақпараттар бойынша да қарастырылады.
Сыртқы факторлар
Елеулілікке құқықтық және нормативтік талаптар, сондай-ақ шоттар арасындағы өзара байланыс және белгілі бір сальдолардың ерекшеліктері әсер етеді.
1.2 Маңыздылық деңгейін бағалау
Нәтижесінде маңыздылық деңгейлері қаржылық есептіліктің қарастырылатын аспектілеріне байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Аудитор маңыздылықты, әдетте, екі негізгі жағдайда қолданады:
- а) аудиторлық рәсімдердің сипатын, мерзімін және көлемін анықтауда;
- б) анықталған ауытқулардың ықпалын бағалауда.
Маңыздылық пен тәуекелдің байланысы
2.1 Аудиторлық тәуекел түсінігі
Аудиторлық тәуекел — аудитор қаржылық есептілікте елеулі бұрмалау бар болған жағдайда да тиісті емес пікір білдіру ықтималдығы. Маңыздылық деңгейі мен тәуекел бір-бірімен тығыз байланысты: жоспарланған рәсімдердің тереңдігі мен ауқымы осы екі параметрдің теңгеріміне тәуелді.
2.2 Аудиторлық тәуекел және маңыздылықты бағалау
Қаржылық есептіліктің дұрыс ұсынылуын бағалау кезінде аудитор аудит барысында анықталған түзетілмеген ауытқулардың жиынтығы маңызды болып табылатынын немесе табылмайтынын бағалауы тиіс.
Түзетілмеген ауытқулар жиынтығына мыналар кіреді:
- а) аудитор анықтаған нақты ауытқулар, оның ішінде өткен кезеңдер аудитінде анықталған түзетілмеген ауытқулардың ықпалы;
- б) аудитор нақты анықтай алмайтын басқа ықтимал ауытқулардың ең дәл бағасы.
Аудитор не істеуі керек?
Егер аудитор ауытқуларды маңызды деп тапса, ол аудиторлық тәуекелді төмендету үшін рәсімдердің ауқымын кеңейтуді немесе субъект басшылығынан қаржылық есептілікке түзетулер енгізуді талап етуді қарастыруы тиіс.
Басшылық анықталған ауытқуларды ескере отырып, есептілікке түзету енгізуге келісуі мүмкін. Егер басшылық түзету енгізуден бас тартса, ал кеңейтілген рәсімдер нәтижесінде аудитор түзетілмеген қателер жиынтығы маңызды емес деген қорытындыға келе алса, онда аудитор 700-ХАС талаптарына сәйкес аудиторлық есеп беруді тиісті түрде түрлендіру мәселесін қарастыруы қажет.
Егер түзетілмеген қателер жиынтығы маңыздылық деңгейіне жақындаса, аудитор көзге түспеген (анықталмаған) ауытқуларды қоса есептегенде, жалпы сома маңыздылықтан асып кету ықтималдығын бағалауы тиіс.
Демек, түзетілмеген қателер жиынтығы елеулілік шегіне жақындаған сайын, аудитор тәуекелді төмендету үшін қосымша рәсімдер жүргізуді немесе басшылықтан анықталған қателерді ескеріп, қаржылық есептілікке түзетулер енгізуді талап етуді қарастырады.
Егер аудитор қателер салдарынан туындаған маңызды бұрмалауларды анықтаса, ол бұл туралы басшылыққа хабарлауы тиіс және 260-ХАС талаптарына сәйкес аудит мәселелері туралы ақпараттандыруды қамтамасыз етуі керек.
Қорытынды
Маңыздылық аудиттің жоспарлануынан бастап қорытынды пікір қалыптастыруға дейінгі барлық кезеңдерінде қолданылатын кәсіби пайым құралы болып табылады. Ол сандық және сапалық факторларды, сондай-ақ нормативтік талаптар мен қаржылық есептіліктің құрылымдық ерекшеліктерін ескере отырып белгіленеді.
Түзетілмеген ауытқулар маңыздылық деңгейіне жақындаған жағдайда аудитор тәуекелді төмендетуге бағытталған қосымша рәсімдерді орындауы немесе басшылықтан түзетулер енгізуді талап етуі тиіс. Маңызды бұрмалаулар анықталса, олар тиісті тәртіппен басшылыққа және уәкілетті тұлғаларға хабарлануы қажет.
Пайдаланған әдебиеттер
Берілген мәтінде нақты дереккөздер тізімі көрсетілмеген. Қажет болса, мұнда қолданылған стандарттар мен оқу әдебиеттерін толық библиографиялық форматта рәсімдеуге болады.
- Халықаралық аудит стандарттары (ХАС): 260, 700.
Курстық жұмыс көлемі: 25 бет.