Компромисс стилі туралы қазақша реферат
Компромисс стилі: мәні және қолдану логикасы
Компромисс стилі кикілжіңді шешудің «орта жолын» табуға бағытталады: екі тарап та өз қызығушылықтарының бір бөлігін қанағаттандыру үшін кейбір талаптарынан бас тартып, өзара келісімге келеді. Яғни, әркім аздап ұтады және аздап жол береді. Нәтижесінде, толық жеңіс емес, бірақ іске жарамды ортақ шешім қалыптасады.
Негізгі идея
Екі тарап та өз талаптарын ішінара қысқартып, тез әрі орындалатын келісімге келеді.
Нәтиже
Уақыт пен ресурсты үнемдейтін, бірақ терең себептерді толық ашпайтын шешім.
Компромисс пен бірлесіп әрекет ету стилінің айырмашылығы
Компромисс стилі кей жағдайда «бірлесіп әрекет ету» (ынтымақтастық) стиліне қарағанда шешімге жылдамырақ жеткізеді. Себебі, компромиссте сіз жасырын қалаулар мен терең мотивтерді ұзақ талдауға ұмтылмайсыз; көбіне тараптардың ашық айтқан тілектері мен ұсыныстары негізге алынады.
Бірлесіп әрекет ету (ынтымақтастық)
- Мақсат — ұзақ мерзімді, екі тарапқа да тиімді шешім табу.
- Жасырын қызығушылықтар мен мотивтерді ашуға көбірек назар аударылады.
- Диалог терең әрі уақытты көбірек талап етуі мүмкін.
Компромисс
- Мақсат — дәл қазір қолайлы, жедел іске асатын нұсқаны таңдау.
- Тараптар көбіне ашық айтылған талаптармен жұмыс істейді.
- Кикілжің «берілген объект» ретінде қарастырылып, оны өзгерту тәсілдері келісім арқылы реттеледі.
Қашан компромисс тиімді?
Компромисс екі тарап бір уақытта жүзеге аса алмайтын нәрсені қалағанда ерекше тиімді. Мұндай жағдайда «бәрі немесе ештеңе» тәсілі келісімді созып жіберуі мүмкін, ал компромисс қолайлы шешімге жақындатады.
Қарапайым мысал
Екі адам бірлескен демалысты әртүрлі өткізгісі келеді делік: біреуі тауды, екіншісі өзен жағасын қалайды. Компромисс ретінде мынадай келісім мүмкін:
«Демалыстың жартысын тауда, ал жартысын өзен жағалауында өткізейік».
Компромисстің белгісі
Тараптардың бірі келісімін көбіне қысқа әрі нақты түрде білдіреді: «Мен бұған келісе аламын».
Неге жиі жұмыс істейді?
Кейде бұл — шешімге келудің соңғы мүмкіндігі. Ынтымақтастыққа ресурс жетпесе немесе беделіңіз жеткіліксіз болса, компромисс мәселені тоқыраудан шығарады.
Компромисс орынды болатын жағдайлар
- Екі тараптың беделі мен ықпалы шамалас болғанда.
- Уақыт тығыз болып, шешімді тез қабылдау қажет болғанда (ең үнемді әрі тиімді жол ретінде).
- Уақытша шешім керек болғанда.
- Қысқа мерзімді нәтижеге сүйеніп әрекет ету жеткілікті болғанда.
- Мәселені шешудің басқа тәсілдері нәтиже бермегенде.
- Өз талабыңыз сіз үшін аса маңызды болмай, бастапқы мақсатыңызды сәл өзгертуге дайын болғанда.
- Қарым-қатынасты сақтап қалу маңызды болып, «бәрінен айырылғаннан гөрі бір нәрсе ұтқан» дұрыс болғанда.
Компромисске келудің қысқа алгоритмі
1) Қызығушылықтарды нақтылау
Алдымен екі тараптың да қалауы мен қызығушылығын анықтап алыңыз.
2) Ортақ аймақты табу
Сәйкес келетін тұстарды белгілеп, келісімге келетін «ортақ облысты» айқындаңыз.
3) Ұсыныстар алмасу
Ұсыныс жасаңыз, қарсы тараптың ұсынысын тыңдаңыз, өзара жеңілдіктерді талқылаңыз және ортақ келісімге келгенше диалогты жалғастырыңыз.
Идеалды жағдайда компромисс — екі тарапқа да белгілі бір деңгейде пайдалы, орындауға болатын шешім. Мұнда бастысы — «бір жақтың толық жеңісі» емес, қатынасты бұзбай, жағдайды реттеу.
Қорытынды
Кикілжің жағдайында мінез-құлық стильдерін (Кеннет У. Томас пен Ральф Х. Килмен ұсынған тәсілдер сияқты) дұрыс түсініп, орынды қолдана білу — адамның қоршаған ортамен тиімді қарым-қатынас орнатуына көмектесетін маңызды алғышарт. Кикілжіңді мінез-құлық стильдері арқылы шешу — өмір бойы қажет болатын құнды дағды.