Маусымды жұмыстар кезінде ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді ЖЖМ үздіксіз уақытылы қамтамасыз ету мақсатында
Агроөнеркәсіптік кешенді техникалық жарақтандыру
Агроөнеркәсіптік кешенді (АӨК) техникалық жарақтандыру ауыл шаруашылығы өнімділігін арттырудың, шығынды азайтудың және қысқа агротехникалық мерзімдерді сақтаудың негізгі тетігі болып саналады. Төменде машина-трактор паркі, ауыл шаруашылығы машиналарын жасау саласының ахуалы және маусымдық жұмыстарды жанар-жағармаймен қамтамасыз ету бойынша деректер жүйелендіріліп берілді.
Машина-трактор паркінің қазіргі жағдайы
Республикадағы техника паркі (негізгі түрлері):
- Шынжыртабанды және доңғалақты тракторлар
- 137,2 мың
- Астық жинайтын комбайндар
- 45,5 мың
- Дестелегіштер
- 15,2 мың
- Тұқым сепкіштер
- 90,7 мың
Соңғы жеті жылда (2001–2007) ауыл шаруашылығы техникасының негізгі түрлерінен 26,5 мыңнан астам бірлік сатып алынды.
Өткен жылғы сатып алулар
4,2 мыңнан астам негізгі техника 45,0 млрд теңгеге сатып алынды.
- Тракторлар — 1117 дана
- Астық жинайтын комбайндар — 1605 дана
- Тұқым сепкіштер — 819 дана
- Егіс кешендері — 394 дана
- Дестелегіштер — 308 дана
2007 жыл: ҚазАгроҚаржы арқылы
2007 жылы ҚазАгроҚаржы АҚ арқылы 22,2 млрд теңгеге техника мен жабдық сатып алынды.
Қаржыландыру құрылымы
- Бюджеттік қаражат 8,1 млрд тг
- Өз қаражаттары 3,3 млрд тг
- Экспорттық қаражат 10,8 млрд тг
- Тракторлар — 586 дана
- Астық жинайтын комбайндар — 656 дана
- Тұқым сепкіштер — 303 дана
- Дестелегіштер — 140 дана
Лизинг және жоғары өнімді техниканың әсері
Лизингтік негізде техникамен қамтамасыз ету қолда бар паркті жаңартуға мүмкіндік берді. Жақын және алыс шетелдерден сатып алынған жоғары өнімді, қуатты техникалар төмендегі нәтижелерге жол ашты:
- 1 2002 жылмен салыстырғанда ауыл шаруашылығы өндірісінің энергиямен қамтамасыз етілуі 19,5% артты.
- 2 Қысқа агротехникалық мерзімде егіс кешендері (жалпы егістік техникасының 4,9%) арқылы дәнді дақылдар егістігінің 35,2%-ына тұқым себу мүмкін болды.
- 3 Соңғы 7 жылда сатып алынған астық жинайтын комбайндар (комбайндар паркінің 22,3%) дәнді дақылдар алқабының 40%-ын жинауға мүмкіндік берді.
Ауыл шаруашылығы машиналарын жасау: жағдайы және даму үрдісі
Республикадағы ауыл шаруашылығы машиналарын жасау саласының өнеркәсіптік әлеуетін 120 кәсіпорын құрайды. Оның ішінде 50 кәсіпорын ауыл шаруашылығы техникасын және жабдықтарын шығарады, ал 70 кәсіпорын жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізіп, тапсырыс бойынша қосалқы бөлшек дайындайды. Шамамен 20 кәсіпорын соңғы өнім шығарушы ретінде жұмыс істейді.
Шығарылатын өнімдер спектрі
- Дестелегіштер, тұқым сепкіштер
- Жер өңдеу құралдары: сыдыра жыртқыш, сыдыра қопсытқыш, соқа, тырма
- Мал азығын дайындау құралдары
- Өсімдік қорғау машиналары: дәрі сепкіштер, тұқым улағыштар
- Қосалқы бөлшектер және АӨК үшін жабдықтар
Негізгі мәселелер
- 10–15% Көп кәсіпорында өндірістік қуаттылықтың жүктелуі өте төмен.
- 43–80% Негізгі өндірістік қорлардың тозуы жоғары деңгейде.
- ≤40% Машина мен жабдықтардың тозуы айтарлықтай.
- Факт Технологиялық үдерістер мен жабдықтар ескірген; озық технологиялармен салыстырғанда артта қалу байқалады.
- Нарық Маркетинг, сату, делдалдық және сервистік қызметтер бірқатар кәсіпорында жеткілікті дамымаған.
- Импорт Машина, торап, агрегат және қосалқы бөлшек импорты ішкі өндірістен жоғары деңгейде.
Өндірісті дамыту және көрсеткіштер
Импортқа тәуелділікті төмендету мақсатында Қазақстан аумағында өндірісте жоқ техникаларды бірлескен жинау кәсіпорындары арқылы ұйымдастыру бағытында жұмыстар жүргізілуде.
Соңғы 5 жылдағы айналым
17,6 млрд тг
Ішкі нарық: 15,9 млрд тг, экспорт: 1,7 млрд тг
2007 ж. өндіріс көлемі
6,7 млрд тг
Техника және қосалқы бөлшектер
2007 ж. экспорт
0,7 млрд тг
Ішкі нарықтағы сату: 6,0 млрд тг
Жанар-жағармаймен қамтамасыз ету (ЖЖМ)
Маусымдық жұмыстар кезінде ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерді ЖЖМ-мен үздіксіз әрі уақтылы қамтамасыз ету үшін бірқатар үйлестіру шаралары қабылданды: дизель отынына қажеттілік анықталды; мұнай өңдеу зауыттарын (МӨЗ) шикі мұнаймен қамтамасыз ету және дизель өндірісін жеткілікті деңгейде ұстау бойынша жұмыстар жүргізілді; облыстарды МӨЗ-дерге шартты бекіту жүзеге асырылды; ай сайынғы тиеу кестелері және логистикалық келісімдер пысықталды.
2007 ж. көктемгі егіс жұмыстары
Көктемгі егісті өткізу үшін ЖЖМ қажеттілігі төмендегідей болды, ал республика бойынша қамтамасыз етілу деңгейі 100% құрады.
- Дизель отыны
- 328,0 мың тонна
- Бензин
- 56,7 мың тонна
- Дизель майы
- 19,4 мың тонна
Сатып алу арналары
- Еркін нарықтан: 64 000 тонна, бағасы 57 000–61 000 тг/тонна (шамамен 460–510 $/тонна).
- МӨЗ арқылы: 264,0 мың тонна, бағасы 398–460 $/тонна.
МӨЗ бойынша бөлініс (көктем)
- Атырау МӨЗ 77 100 т
- Павлодар МХЗ 100 900 т
- Шымкент МӨЗ 86 000 т
2007 ж. күзгі дала жұмыстары (егін жинау)
Егін жинау кезінде дизель отынын қолжетімді бағамен жеткізу үшін негізгі мұнай ресурстарын ұстаушылармен келісімдер жасалды. Еркін нарықтағы бағалар 510–520 $/тонна болған жағдайда, келісім бағасы 460 $/тоннадан аспауға бағытталды.
- Дизель отыны
- 366,0 мың тонна
- Бензин
- 67,1 мың тонна
- Дизель майы
- 21,4 мың тонна
Жеткізу нәтижелері
- Республика бойынша ЖЖМ қамтамасыз етілуі — 100%.
- МӨЗ арқылы жөнелтілген дизель: 344,0 мың тонна, бағасы 443–460 $/тонна.
- Еркін нарықтан сатып алынған дизель: шамамен 21 000 тонна.
МӨЗ бойынша бөлініс (күз)
- Атырау МӨЗ 102 938 т
- Павлодар МХЗ 115 785 т
- Шымкент МӨЗ 125 841 т
Баға салыстыру (теңге/тонна)
- АМӨЗ
- 54 000
- ПМХЗ
- 56 100
- ПҚОП
- 56 100
- Еркін нарық (орташа көтерме)
- 63 000