Гендік инженерия
Кіріспе
Гендік инженерия — жаңа организмдер құрастыруға және продюценттерді (қажетті биологиялық өнімді көп мөлшерде өндіретін ағзаларды) конструкциялауға мүмкіндік беретін биотехнологияның маңызды бағыты. Бұл салада интерферондар, иммунотоксиндер және қолдан жасалған антигендер сияқты иммунобиологиялық өнімдерді алудың молекулалық негіздері ерекше орын алады.
Негізгі бөлім
Гендік инженерия
Гендік инженерия — РНҚ және ДНҚ-ны рекомбинациялау арқылы алынған гендерді (немесе генетикалық конструкцияларды) бір ағзадан екіншісіне енгізу әдістері мен технологияларының жиынтығы. Оның негізгі мақсаты — өзгертілетін ағзадан алдын ала жоспарланған, қажетті қасиеттерді алу.
Бұл бағыт көбіне келесі міндеттерді шешуге бағытталады:
- қажетті ақуыздарды (мысалы, терапевтік ақуыздар) өндіретін продюценттерді құрастыру;
- ағзаның белгілі бір белгісін күшейту немесе өзгерту;
- зертханалық зерттеулер үшін модельдік жүйелер жасау.
Нақты түйін
Гендік инженерия биотехнологияда молекулалық биология, цитология, генетика және микробиология әдістерімен тығыз байланыста қолданылады.
Интерферондар
Интерферондар — иммундық жүйенің маңызды сигналдық молекулаларының бірі. Олар жасушалардың қорғаныс жауаптарын белсендіруге қатысады және биомедициналық мақсатта өндірілетін құнды биологиялық өнімдер қатарына жатады. Гендік инженерия интерферондарды өнеркәсіптік деңгейде өндіруге арналған тиімді продюценттерді жасауға мүмкіндік береді.
Иммунотоксиндер және қолдан жасалған антигендер
Иммунотоксиндер — белгілі бір нысанаға бағытталатын және әсер ететін биомолекулалық конструкциялар. Қолдан жасалған антигендер иммундық жауапты мақсатты түрде қалыптастыруға арналған жасанды немесе модификацияланған құрылымдар ретінде қарастырылады. Мұндай өнімдерді әзірлеуде генетикалық конструкцияларды жобалау мен экспрессиялау тәсілдері шешуші рөл атқарады.
Спецификалық антиденелерге негізделген иммунобиологиялық препараттар
Спецификалық антиденелерге негізделген иммунобиологиялық препараттар — белгілі бір антигенді дәл тануға қабілетті молекулаларға сүйеніп жасалатын өнімдер. Олардың түрлері мен қолданылу аймақтары биомедицина мен биотехнологияда кеңейіп келеді. Мұндай препараттарды жасау барысында мақсатты тану, селективтілік және қауіпсіздік сияқты параметрлер ерекше назарда болады.
Негізгі идея
Нысанаға дәл бағытталу арқылы әсерді күшейту.
Маңыздылығы
Диагностика мен терапияда жоғары селективтілік.
Байланысы
Гендік инженерия әдістері арқылы өндіруді оңтайландыру.
Қорытынды
Гендік инженерия тірі жүйелердің генетикалық ақпаратын мақсатты түрде өзгерту арқылы пайдалы қасиеттері бар жаңа организмдерді құрастыруға мүмкіндік береді. Бұл тәсіл интерферондар, иммунотоксиндер, қолдан жасалған антигендер және спецификалық антиденелерге негізделген иммунобиологиялық препараттарды әзірлеу мен өндіруде маңызды технологиялық негіз ретінде қолданылады.
Пайдаланылған әдебиеттер
Бұл бөлім бастапқы мәтінде нақты дереккөздермен толық берілмеген. Қажет болса, пайдаланылған кітаптар, мақалалар және оқу құралдарының тізімін осы жерге енгізіңіз.
Ескерту
«Гендік инженерия туралы қазақша слайд/презентацияны тегін жүктеу» сияқты жарнамалық тіркестер мазмұндық бөлімге кірмейді, сондықтан мәтін редакциялау барысында ақпараттық стильге сәйкестендірілді.