Тау кезеңсіз болмас, Өлке өзенсіз болмас
Жер мен су — берекенің бастауы
Таулы жер бұлақсыз болмас, сулы жер құрақсыз болмас. Су жүрген жер — береке, ел жүрген жер — мереке.
Көп тепкен жерден көл шығады. Жер құтты болса, мал сүтті болады. Жер тоймай, ел тоймайды.
Жерге еткен жақсылық жерде қалмайды. Жер көңді жақсы көреді, ат жемді жақсы көреді.
Түйін
Жер — ризықтың орны, су — соның демі. Екеуі қатар болса ғана береке орнығады.
Ескерту
«Судың да сұрауы бар» — табиғатқа жауапкершілікпен қараудың өлшемі.
Ана жер, бала ел
Халық қартаймайды, қара жер қартаймайды. Қара жер қарыз арқаламайды.
Жер — ана, ел — бала. Қыстағы қар — жерге ырыс, жердегі ылғал — елге ырыс.
Жеріне қарай астығы. Тауына қарай тоғайы, шошқасына қарай торайы.
Ой салатын қатар
Жер тоймай, ел тоймайды.
Жер тойынбай, ел тойынбайды.
Еңбек, ырыс және уақыт
Су — ырыстың көзі, еңбек — кірістің көзі. Жайлауы жақсының әр бұтасының түбі — бір кесек ет.
Алпыс күн тасыған су алты күнде қайтады. Жауынмен жер көгереді, батамен ел көгереді.
Су патшасы — мұрап, түн патшасы — шырақ.
Ырыс
Су бар жерде — тірлік, ылғал бар жерде — өнім.
Еңбек
Еңбек — кірістің кілті, берекенің тірегі.
Уақыт
Тасқын да, тоқшылық та тұрақты емес — сақтық керек.
Бірлік пен сын
Таумен тасты су бұзады, ел арасын қу бұзады. Ағаш тамырымен мықты, адам дос-жарымен мықты.
Суға кеткен тал қармайды. Су «жетпеймін» демейді — жар жеткізбейді; ер «жетпеймін» демейді — мал жеткізбейді.
Көрінген таудың алыстығы жоқ.
Қорытынды ой
Табиғаттың заңы — тепе-теңдік. Сол тепе-теңдікті сақтайтын да, бұзатын да — адамның ниеті мен әрекеті.
Нақылдар топтамасы
- Таулы жер бұлақсыз болмас, сулы жер құрақсыз болмас.
- Су жүрген жер — береке, ел жүрген жер — мереке.
- Көп тепкен жерден көл шығады.
- Жер құтты болса, мал сүтті болады.
- Жер тоймай, ел тоймайды.
- Жерге еткен жақсылық жерде қалмайды.
- Жер көңді жақсы көреді, ат жемді жақсы көреді.
- Жер — ана, ел — бала.
- Су патшасы — мұрап, түн патшасы — шырақ.
- Қыстағы қар — жерге ырыс, жердегі ылғал — елге ырыс.
- Су — ырыстың көзі, еңбек — кірістің көзі.
- Жайлауы жақсының әр бұтасының түбі — бір кесек ет.
- Қара жер қарыз арқаламайды.
- Жеріне қарай астығы.
- Тау кезеңсіз болмас, өлке өзенсіз болмас.
- Көлдің көркі — құрақ, таудың көркі — бұлақ.
- Алпыс күн тасыған су алты күнде қайтады.
- Жауынмен жер көгереді, батамен ел көгереді.
- Таумен тасты су бұзады, ел арасын қу бұзады.
- Ағаш тамырымен мықты, адам дос-жарымен мықты.
- Судың да сұрауы бар.
- Суға кеткен тал қармайды.
- Су «жетпеймін» демейді — жар жеткізбейді; ер «жетпеймін» демейді — мал жеткізбейді.
- Көрінген таудың алыстығы жоқ.