Үдеріс
Үдеріс және зерттеу
Үдеріс — латын тіліндегі «алға жылжу», «өзгеріс» ұғымдарын білдіреді; бұл жағдайдың, даму сатысының қалыпты ауысуы.
Зерттеу — жаңа білім алуға бағытталған ғылыми қызметтің үдерісі мен нәтижесі.
Мәселе: мазмұны және мысал
Мәселе — латынша «міндет», «тапсырма» деген мағына береді. Бұл — нақты жағдайда туындаған қиындықтар мен қайшылықтарды субъектінің өз білімі мен тәжірибесі арқылы шеше алмайтынын ұғынуы.
Мысал
Балаларды оқыту әдістемесін жетілдіру — педагогикалық зерттеулердің өзекті мәселелерінің бірі болуы мүмкін.
Неліктен бір эксперимент жеткіліксіз?
Мәселені біржолғы эксперименттік зерттеумен толық шешу әрдайым мүмкін емес, өйткені шешімге апаратын тәсілдер мен әдістер көп, ал құбылыстың өзіне әсер ететін факторлар да сан алуан.
Болжам: анықтама және талаптар
Болжам — мөлшерлік (өлшемдік) сипаттағы тұжырым; оны ұсыну және эксперимент арқылы тексеру ғылыми әрі тәжірибелік негіздемені қажет ететін пікір.
Ғылыми болжамға қойылатын талаптар
- Болжамның тұжырымдамасы өте анық әрі қарапайым болуы тиіс.
- Болжам қағидалы түрде тексерілетін болуы керек, яғни эксперимент арқылы дәлелденуі тиіс.
- Тұжырымда көрсетілген барлық құбылыстар мен ұғымдарға түсініктеме берілуі қажет.
Болжамға мысал
Оқушылардың компьютерлік дағдыларының қалыптасу үдерісі тиімді болады, егер:
- оқушылардың оқу-компьютерлік дағдыларының мәні мен құрылымдық жүйесі анықталса;
- сабақта арнайы есептер мен жаттығуларды қолдану оқу-компьютерлік дағдылардың қалыптасуына ықпал етсе.
Зерттеу мақсаты және міндеттері
Зерттеу мақсаты
Зерттеу мақсаты — зерттеу нәтижесінде күтілетін соңғы нәтиже.
Нені анықтауға бағытталады?
- бұрын зерттелмеген немесе аз зерттелген, сондай-ақ қарама-қайшы зерттелген құбылыстардың ерекшеліктерін;
- құбылыстар арасындағы өзара қатынастарды;
- құбылыстардың даму барысын;
- құбылыстың жаңа қалпын және жаңа табиғатын;
Нені жасауға/жинақтауға бағытталады?
- заңдылықтарды жинақтау және айқындау;
- топтастыру және жіктеу;
- әдістеме жасау және оны бейімдеу.
Зерттеу міндеті
Зерттеу міндеті — алға қойылған болжамға сәйкес мақсатқа жетудің жолдары мен амалдарын таңдау. Міндет қою зерттеу мақсатын шағын мақсаттарға бөлшектеу арқылы негізделеді; жұмыста бірнеше мақсат қатар қойылуы мүмкін.
Зерттеу әдістемесі
Зерттеу әдістемесі — педагогикалық құбылыстарды зерттеу тәсілдерінің жүйесі; заңды байланыстар мен қатынастарды айқындау мақсатында ғылыми ақпарат алу және ғылыми теория құрастыруға бағытталған қызмет.
Зерттеу нысаны мен пәні
Зерттеу нысаны
Зерттеу нысаны — проблемалық жағдайды туындататын үдеріс немесе құбылыс.
Мысалдар: тәрбие, білім, даму, жеке тұлғаның немесе ұжымның қалыптасуы.
Зерттеу пәні
Зерттеу пәні — нысан шекарасына енетін, нысанның нақты белгіленген қасиеттері мен қырлары. Пәнге құбылыстың тұтас көрінісі де, оның жекелеген жақтары (аспектілері) және олардың арасындағы байланыстар да кіруі мүмкін.
Қолданбалы мысал
Мысалы, зерттеу нысаны ретінде оқушыларды сабақта компьютерді қолдану арқылы математика мен информатикаға оқыту үдерісін алуға болады.