Смак ЖШС - нің орташа жылдық өнімділігінің көрсеткіштері
Кәсіпорынның қалыптасуы және нарыққа шығуы
«Смак» ЖШС — сүт өнімдерін өндіретін кәсіпорын. Компания шаруашылық қызметін бірнеше шаруа қожалығының бірігуі негізінде бастап, бастапқы кезеңде сүтті өңдеу зауыттарына өткізуге басымдық берді. Қазақстан нарығында сұранысқа ие азық-түлік өндіруі және табиғи шикізатты қолдануы шағын зауыттың нарыққа кіру тиімділігін күшейтті.
1998–2001 жылдары кәсіпорынның дамуы айқын көрінді. 1999 жылы компания шикізатты (сүтті) төмен бағамен өткізудің орнына, дайын өнім шығаруды таңдады. Сол жылы өңдеу жабдықтары сатып алынды. Алайда шикізат тапшылығына байланысты кейбір жабдықты қайтаруға тура келіп, жоспарланған ассортимент толық іске аспады. Соған қарамастан, кәсіпорын өнімін өткізу арнасы бірден қалыптасып, 2000 жылы нарыққа қолжетімді бағамен тауар ұсыну есебінен сату көлемі артты.
Нарыққа ену факторлары
- Табиғи шикізатқа сүйену
- Бағаның қолжетімділігі
- Өткізу арналарының жылдам қалыптасуы
Ерте кезеңдегі шектеулер
- Шикізат тапшылығы
- Жоспарланған ассортименттің толық орындалмауы
- Жабдық паркін қайта теңгеру қажеттілігі
Басқару, мақсат және ұйымдық құрылым
Компанияда басқару тәжірибесі Батыс Еуропа елдерінің үлгілеріне жақын жүргізіледі. Осы ұқсастық нәтижесінде Ұлыбритания компанияларымен бірлесіп жұмыс істеу туралы ұсыныстар түскені атап өтіледі.
Ұйым қызметінің мақсаты
Құрылтайшылардың мүддесіне сай табыс табу, жиналыста белгіленген міндеттер мен жарғыдан туындайтын функцияларды орындау, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін қызметтерді жүзеге асыру.
Басқару органдары
- Жоғарғы орган: Серіктестіктің Жалпы жиналысы
- Басқару органы: Директорлар кеңесі
- Атқарушы орган: Басқарма
- Бақылау органы: Ревизиялық комиссия
- Президент Директорлар кеңесі арқылы сайланады
Жарғылық капитал
167 670,1 мың теңге мөлшерінде қалыптастырылған.
Резервтік капитал
Таза табыстан жыл сайынғы аударымдар арқылы құрылады; мөлшері жарғылық капиталдың кемінде 15%-ына тең болуы тиіс. Кәсіпорында резервтік капитал 25 150,5 мың теңгені құрайды.
Өнім ассортименті және өндірістік бағыт
«Смак» ЖШС пастерленген сүт, айран, қаймақ, сүзбе, йогурт, ряженка, ірімшік түрлері, кілегей, ұзақ сақталатын сүт, қоюландырылған сүт, майонез, балмұздақ және басқа да өнімдерді өндіреді. Компания философиясы — қолжетерлік баға және жоғары сапа.
Нарықтық ұстаным
Мономарка стратегиясы (сүт өнімдерінің басым бөлігіне бірыңғай сауда белгісін қолдану) компанияның нарықтағы танымалдығын күшейтіп, тұрақты сұраныс қалыптастыруға ықпал етеді. Қаптама дизайны мен брендтік өнімдер өндірісін кеңейту әлеуеті де көрсетілген.
Маркетинг және сапа менеджменті
Компания стратегиясында маркетинг қызметі маңызды орын алады: коммуникация, өткізуді ұйымдастыру, баға қалыптастыру, ассортимент пен сапа саясаты өзара байланысқан. Сапа бөлімі өндіріс процесінің әр операциясында бақылау жүргізіп, өнімнің талаптарға сай болуын қамтамасыз етеді.
Коммуникация
Нарыққа ақпарат жеткізу, тұтынушы сенімін құру, жарнамалық белсенділік арқылы өтімділікті өсіру.
Ассортимент және сапа
Тұтынушы талғамын ескеріп, өнім түрлерін кеңейту және стандарттарды сақтау.
Баға саясаты
Баға өзіндік құнға, нарық конъюнктурасына және бөлшек сауда талаптарына сай қойылады; негізгі қағидалар — тұрақтылық және бәсекеге қабілеттілік.
Сауда агенттерінің міндеттері және оқыту
- Жаңа тұтынушыларды іздеу және тарту
- Баға мен ерекше қасиеттер туралы ақпарат тарату
- Тауарды таныстыру (соның ішінде сусындар)
- Сатып алушылар және аймақ туралы нарықтық деректер жинау
Оқыту кезеңдері
Кәсіпорынмен бастапқы таныстыру және сауда техникасын үйрету (дайындық, келіссөз, мәміле жасау).
Ескертпе
Жеке сату — ең тиімді коммуникация арналарының бірі, бірақ ол еңбек дайындығы мен қаржылық шығынды талап етеді.
Өткізу жүйесі және дистрибуция
Кәсіпорында өнімді өткізу бөлімі жұмыс істейді. Негізгі міндет — дайын өнімді Алматы қаласының нарықтары мен дүкендеріне тиімді жеткізу және сату. Компанияның дистрибьюторлық жүйесі Алматы қаласымен шектелмей, өңірлерге де өнім өткізуді қамтамасыз етеді.
Өткізу арналары
- Алматы қаласының еркін сауда нарықтары мен дүкендері
- Облыстардағы сауда нүктелері
- Жалақы есебі және бартер нысандары
Өткізу бөлімінің құрамы
- 2 менеджер
- 2 диспетчер (ұсыныстарды қабылдау)
- 5 жүргізуші-экспедитор
- 7 жеткізу жүргізушісі (потенциалды клиенттерге)
- Қойма меңгерушісі
Ірі сауда нүктелерімен жұмыс
Компания Алматы қаласындағы ірі дүкендермен келісімшарт жасап, өнімін тұрақты түрде нарыққа шығарады (мысалы, Ramstore, «Сити орталық», «Ардагер» гипермаркеті), сондай-ақ көптеген шағын дүкендер мен базарларға жеткізеді.
Қаржылық-экономикалық нәтижелер (2008–2009)
Өнімді өткізу — өндірілген өнімнің соңғы және кәсіпорын үшін шешуші кезеңі. Оның тиімділігі табыс, шығын және өзге де қаржылық көрсеткіштер арқылы көрінеді. Төмендегі деректер 2008–2009 жылдар бойынша кәсіпорынның нәтижелерін сипаттайды.
| Көрсеткіш | 2008 | 2009 | Өзгеріс |
|---|---|---|---|
| Өнімді өткізуден түскен табыс, тг | 38 891 478 | 45 548 598 | +6 657 120 |
| Өткізілген өнімнің өзіндік құны, тг | 26 645 541 | 31 969 463 | +5 323 922 |
| Жиынтық табыс, тг | 12 245 937 | 13 579 135 | +1 333 198 |
| Кезең шығындары, тг | 9 472 366 | 10 989 501 | +1 517 135 |
| Негізгі өндірістен түскен табыс, тг | 2 773 571 | 2 589 634 | -183 937 |
| Салық салуға дейінгі табыс, тг | 4 233 372 | 3 925 988 | -307 384 |
| Таза табыс, тг | 2 963 360 | 2 748 191 | -215 169 |
| Персоналдың орташа жылдық саны, адам | 67 | 84 | +17 |
| Орташа айлық жалақы, тг | 46 540,1 | 51 320,0 | +10,2% |
| 1 жұмысшының еңбек өнімділігі, тг | 580 470 | 542 245 | -38 225 |
Нәтижелерді қысқаша түсіндіру
Түсім өскенімен, өзіндік құн мен кезең шығындарының артуы табыстылық көрсеткіштеріне қысым түсірген. 2009 жылы таза табыс 215 169 теңгеге төмендеген.
Еңбек өнімділігі
Қызметкерлер саны артқанымен, бір жұмысшыға шаққандағы өнімділік 2009 жылы 6,6%-ға төмендеген. Бұл өсімнің негізгі бөлігі өндіріс көлемінің кеңеюімен қатар, ресурстарды пайдалану тиімділігін қайта теңгеруді қажет ететінін білдіреді.
Негізгі капиталды пайдалану көрсеткіштері
Негізгі капиталды қолдану деңгейі қорлардың қалыптасуы, технологиялық саясат және өндірісті ұйымдастырумен тікелей байланысты. Бағалауда жиі қолданылатын көрсеткіштер — қор қайтарымдылығы және қор сыйымдылығы.
Қор қайтарымдылығы
2008 жылы 75,0 тг; 2009 жылы 90,6 тг. Бұл көрсеткіш өсіп, негізгі қордан алынатын нәтиженің артқанын көрсетеді.
Қор сыйымдылығы
2008–2009 жылдары 0,01 деңгейінде өзгеріссіз қалған.
Қормен қарулану
1 жұмысшыға шаққанда 2009 жылы 5 841,3 (мың тг) болып, 1 887,9-ға төмендеген.
Еңбек өнімділігін бағалау жүйесі
Еңбек өнімділігін бағалау үшін жалпылама, жеке және қосымша көрсеткіштер қолданылады. Жалпылама көрсеткіштерге бір жұмысшының орташа жылдық, күндік және сағаттық өндірісі кіреді. Жеке көрсеткіштер өнім бірлігін өндіруге кеткен уақыт шығынын (еңбек сыйымдылығын) сипаттайды. Қосымша көрсеткіштер белгілі уақыт ішінде орындалған жұмыс көлеміне кеткен уақытты көрсетеді.
| Көрсеткіш | 2008 | 2009 | Өзгеріс |
|---|---|---|---|
| Бір жұмысшының орташа жылдық өнімділігі, тг | 580 469,8 | 542 245,2 | -6,6% |
| 1 жұмысшының істеген орташа күн саны, күн | 205 | 234 | +14,1% |
| 1 жұмысшының істеген орташа сағат саны, сағат | 1 640 | 1 872 | +14,1% |
| 1 жұмысшының күндік өнімділігі, тг | 2 831,6 | 2 317,3 | -514,3 |
| 1 жұмысшының сағаттық өнімділігі, тг | 354 | 290 | -18,1% |
Қорытынды пайым
2009 жылы түсімнің өсуі өндіріс көлемінің ұлғаюымен байланысты болғанымен, бір жұмысшыға шаққандағы өнімділік төмендеген. Бұл басқару мен ресурс тиімділігін күшейту, өндіріс пен өткізуді ұйымдастыруды нақтылау қажеттігін көрсетеді.
Компанияның күшті жақтары және даму бағыты
Күшті жақтары
- Сапа мен қаптаманың тұтынушыға тартымдылығы
- Дәмдік қасиеттерге жүйелі көңіл бөлу
- Тұрақты жарнама және коммуникация
- Қаржылық тұрақтылық
Басым даму міндеттері
- Мақсатты нарықтар бойынша өнім портфелін нақтылау
- Қаптама мен брендтік өнім үлесін ұлғайту
- Өзіндік құнды төмендету және бәсекеге қабілеттілікті күшейту
- Өнім қауіпсіздігі мен сақтау/өткізу талаптарын қатаң сақтау