Қаржылық есеп
Ілеспе қызметтердің мәні және қысқаша сипаттамасы
Аудит стандарттары — аудитке қойылатын бірізді талаптарды және аудитті жүргізу тәртібін айқындайтын принциптерді белгілейтін нормативтік құжаттар. Аудиторлық жұмысты дұрыс ұйымдастыру үшін заңдар мен стандарттардың деңгейлерін нақты түсіну маңызды: бірінші деңгей — аудит, ал одан кейінгі деңгей — ілеспе қызметтер.
Ілеспе қызметтердің түрлері
Ілеспе қызметтерге әдетте мына жұмыстар жатады: шолу, келісілген процедуралар және компиляция (құрастыру).
Аудит барысында қамтамасыз етілетін сенімділік деңгейі жоғары деп есептелгенімен, ол абсолютті сипатта болмайды. Ал шолуда сенімділік орташа деңгейде болады, келісілген процедуралар мен компиляцияда сенімділік туралы қорытынды берілмейді.
Қаржылық есептілікті шолудың мақсаты
Қаржылық есептілікті шолудың мақсаты — аудиторға алдын ала белгіленген процедуралар негізінде қажетті дәлелдемелерді жинауға мүмкіндік беру және жұмысқа қандай жағдайлар кедергі келтіруі мүмкін екенін анықтау. Шолу барысында, әдетте, талдамалық процедуралар қолданылып, тараптар ұсынған мәліметтердің қисындылығы мен дұрыстығы бағаланады.
Келісілген процедуралар және компиляцияның ерекшеліктері
Бұл тапсырмада аудитор мен клиент алдын ала келіскен есеп баптары немесе есептіліктің белгілі бөлімдері бойынша тексеру жүргізіледі (тақырыптық тексеру). Егер аудитордың тәжірибесі жеткіліксіз болса, тиісті тәжірибесі бар басқа аудиторды тартуға болады.
Компиляция — қаржылық қорытынды есепті дайындауға және соның негізі болатын бухгалтерлік мәліметтерді жіктеп, жинақтап ұсынуға аудитордың клиентке көрсететін көмегі. Мұндай тапсырмалар бойынша берілетін қорытынды пікірдің дәлелдеушілік күші қаржылық есептіліктің әдеттегі аудиті нәтижесінде жасалатын пікірмен тең болмайды.
Халықаралық аудит стандарттары: 900–999 бөліміндегі ілеспе қызметтер
Халықаралық аудит стандарттарының тоғызыншы бөлімінде (900–999) ілеспе қызметтерге қатысты үш стандарт қарастырылған: 910, 920, 930.
| Стандарт | Атауы | Қысқаша мазмұны |
|---|---|---|
| 910 | Қаржылық есептілікке шолу жасау бойынша келісімдер | Шолу кезінде аудитор бизнес, бухгалтерлік есеп жүйесі, субъектінің негізгі қызметі, активтер мен міндеттемелер, табыстар мен шығыстар туралы білімін өзекті ақпаратпен толықтыруға тиіс. Кәдімгі аудиттен айырмашылығы — аудитор қаржылық есептіліктің дұрыстығын растайтын пікір білдірмейді; керісінше, тексерілген есептіліктің дұрыстығына күмән келтіруге негіз болатын фактілердің бар-жоғын көрсетеді. Тіркемелерде орындалуы ықтимал процедуралар және келісім-хаттар мен шолу қорытындысы есептерінің үлгілері беріледі. |
| 920 | Қаржылық ақпараттарға қатысты келісілген процедураларды орындау бойынша келісім-шарттар | Аудитор мен клиент келісілген есеп баптары немесе есептіліктің нақты бөлімдері бойынша тексеру жүргізіледі (тақырыптық тексеру). Стандартта келісімнің негізгі шарттары, дәлелдемелер жинау процедуралары және нақты алынған мәліметтер бойынша қорытынды есептің мазмұны сипатталады. |
| 930 | Қаржылық ақпараттарды компиляциялау (құрастыру) бойынша келісімдер | Компиляция — қаржылық қорытынды есепті дайындауда және оны дайындауға негіз болған бухгалтерлік мәліметтерді өңдеу мен жинақтауда аудитордың көрсететін көмегі. Мұндай тапсырмалар бойынша берілетін қорытынды пікірдің дәлелдеушілік күші әдеттегі аудит нәтижесінде жасалатын пікірден төмен болады. |
Негізгі түйін
Ілеспе қызметтер аудитті алмастырмайды: олар қаржылық ақпаратты түсіндіру, нақты процедуралар бойынша фактілерді ұсыну немесе есептілікті құрастыруға көмектесу арқылы пайдаланушының қажеттілігіне бейімделген практикалық нәтижелер береді.