Мектепке дейінгі білім беру ұйымдары қызметінің үлгі ережесі
Құжат туралы
Бұл мәтін Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 21 желтоқсандағы №1353 қаулысымен бекітілген «Мектепке дейінгі білім беру ұйымдары қызметінің үлгі ережесінен» үзінді мазмұнын жүйелейді. Ереже меншік нысаны мен ведомстволық бағыныстылығына қарамастан, мектепке дейінгі білім беру ұйымдарының (бұдан әрі — мектепке дейінгі ұйымдар) қызмет тәртібін айқындайды.
1) Жалпы ережелер
Ереженің құқықтық негізі
Үлгі ереже Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңына сәйкес әзірленген және мектепке дейінгі ұйымдардың қызметін ұйымдастыру тәртібін белгілейді.
Мектепке дейінгі ұйым дегеніміз не?
Мектепке дейінгі ұйым — мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың жалпы білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру ұйымы. Ол 1 жастан 6 (7) жасқа дейінгі балаларды тәрбиелеуді, оқытуды, бағуды, күтуді және сауықтыруды қамтамасыз етеді.
Негізгі міндеттер
- Балалардың дене және психикалық денсаулығын қорғау және нығайту, салауатты өмір салты құндылықтарына бейімдеу.
- Зияткерлік және тұлғалық дамуын қамтамасыз ету, ынталарын қанағаттандыру, жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтарға бейімдеу негізінде қабілеттерін дамыту.
- Бастамашылықты, білімқұмарлықты, еркіндікті және шығармашылық тұрғыда өзін-өзі көрсету қабілетін дамыту.
- Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың білім беру бағдарламаларын игеруіне жағдай жасау.
- 5 (6) жастағы балаларды мектепалды даярлықпен қамтамасыз ету.
- Тәрбиеленушілердің ата-аналарымен өзара іс-қимыл жасау.
- Балаларды үйде тәрбиелейтін отбасыларға әдістемелік, диагностикалық және консультациялық көмек ұйымдастыру.
Мектепке дейінгі ұйымдар өз қызметінде Қазақстан Республикасының Конституциясын, заңдарын, осы Үлгі ережені және өзге де нормативтік құқықтық актілерді басшылыққа алады.
2) Мектепке дейінгі ұйымдардың түрлері және жинақтау
Жас құрамына қарай
Балалар яслиі
1 жастан 3 жасқа дейінгі балаларға арналған.
Балабақша
3 жастан 6 (7) жасқа дейінгі балаларға арналған.
Ясли-бақша
1 жастан 6 (7) жасқа дейінгі балаларға арналған.
Мақсаты бойынша
Жалпы дамытатын
- Жалпы үлгідегі балабақша, ясли-бақша
- Дене, зияткерлік, эстетикалық және өзге бағыттар бойынша дамытуды басым іске асыратын мектепке дейінгі оқу-тәрбие орталығы
Түзету (коррекциялық)
- Дене және психикалық дамуында мүмкіндіктері шектеулі балаларға арналған ұйымдар (сөйлеу, көру, есту, интеллект, тірек-қозғалыс және т.б.)
- Санаторийлік балабақша (жиі және ұзақ ауыратын, туберкулез инфекциясы анықталған және т.б.)
Құрама
Жалпы даму және түзету функцияларын қатар атқаратын ясли-бақша немесе балабақша.
Жаңа үлгілер: білім беру ұйымдары базасындағы шағын орталықтар, балабақша–мектеп кешендері, үйдегі балабақша және т.б.
Жұмыс режимі бойынша
Меншік нысаны
Мектепке дейінгі ұйымдар мемлекеттік және жекеменшік болуы мүмкін.
Қабылдау тәртібі және құжаттар
- 1 жастан 6 (7) жасқа дейінгі балалар құрылтайшының жолдамасы, баланың даму тарихынан үзінді көшірме және эпидемиологиялық жағдай туралы санитариялық-эпидемиологиялық қызмет анықтамасы негізінде қабылданады.
- Түзету ұйымдарына немесе мүмкіндіктері шектеулі балаларға арналған топтарға қабылдау кезінде қосымша психологиялық-медициналық-педагогикалық комиссияның қорытындысы талап етіледі.
- Өтініштерді есепке алу, жолдамаларды рәсімдеу және беру тәртібін құрылтайшы айқындайды.
Топтарды жинақтау
Топтар бір жастағы немесе әр жастағы қағидат бойынша жинақталады. Балаларды тұрақты немесе уақытша қабылдау бос орын болған жағдайда жыл бойы жүргізіледі.
Баланың орны қашан сақталады?
Денсаулық жағдайы
Бала ауырған кезде, сондай-ақ медициналық немесе санаторийлік ұйымдарда емделіп, сауықтырылғанда.
Отбасылық жағдай
Ата-анасының біреуіне еңбек демалысы берілгенде.
Жазғы сауықтыру
Бала жаз маусымында 2 айға дейін сауықтырылғанда.
Төлемақы және жеңілдіктер
- Мемлекеттік мектепке дейінгі ұйымдарда қабылдау үшін кіру жарналары алынбайды және ұзақ уақыт қатыспаған жағдайда орынды сақтау үшін төлемақы өндірілмейді.
- Мемлекеттік мекеме нысанындағы кейбір ұйымдарда (түзету, санаторийлік және т.б.) баланы ұстау үшін ата-анадан ақы алынбайды.
- Коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорын нысанындағы ұйымдарда ай сайынғы төлемақы, әдетте, тамақтандыру шығындарының 100%-ын құрайды.
- Жекеменшік ұйымдарда төлемақы алу тәртібін құрылтайшы белгілейді.
- Бос орын болған кезде коммерциялық топтар ашылуы мүмкін; олардың қызмет тәртібін білім беру саласындағы орталық атқарушы орган айқындайды.
Ұйымнан шығару негіздері
- Ай сайынғы төлемақы 10 күннен астам уақытылы төленбегенде.
- Дәлелді себепсіз және әкімшілікке ескертпей 1 айдан астам келмегенде.
- Баланың балабақшаға келуіне кедергі келтіретін денсаулық жағдайы туралы медициналық қорытынды болғанда.
3) Мектепке дейінгі ұйымдардың жұмыс істеу тәртібі
Жарғы және жауапкершілік
Мектепке дейінгі ұйымдар «Білім туралы» Заңға және осы Үлгі ережеге сүйене отырып, құрылтайшы бекітетін Жарғысын әзірлейді және бекітеді. Ұйым өз Жарғысында белгіленген функциялардың орындалуына, бағдарламалардың толық іске асырылуына және білім беру сапасына жауап береді.
Қауіпсіздік және балалардың мүддесі
- Оқыту мен тәрбиелеу нысандары, әдістері және құралдары балалардың жас және психикалық-физиологиялық ерекшеліктеріне, бейімділігіне, қабілеттеріне, қызығушылықтары мен қажеттіліктеріне сәйкес болуы тиіс.
- Білім беру процесі кезінде балалар мен қызметкерлердің өмірі мен денсаулығын қорғау қамтамасыз етіледі.
Тілдік орта және көптілділік
Мемлекеттік жалпыға міндетті стандартқа сәйкес ұйымдар мемлекеттік тіл ретінде қазақ тілін меңгеру мен дамытуды, сондай-ақ орыс тілін және бір шет тілін оқып-үйренуді қамтамасыз етеді. Ұлттық топтар үшін ана тілін оқып-үйренуге жағдай жасалады; жинақы тұратын жерлерде сол тілдерде тәрбие мен оқыту үшін ұйымдар немесе топтар ашылуы мүмкін.
Медициналық қызмет және тамақтандыру
Медициналық сүйемелдеу
Балаларға тұрақты медициналық қызмет көрсетіледі. Оны мектепке дейінгі ұйымның немесе заңнамада белгіленген тәртіппен тиісті денсаулық сақтау ұйымының штатындағы медициналық қызметкерлер жүзеге асырады.
Үйлесімді тамақтандыру
Тамақтандыру тұтыну нормаларын ескере отырып ұйымдастырылады. Берілетін ас саны ұйымның жұмыс режиміне сай Жарғымен айқындалады.
Қосымша қызметтер
Ұйымдар қосымша ақылы қызметтер көрсете алады. Алайда мемлекеттік стандартта айқындалған негізгі білім беру, сауықтыру және өзге де қызметтерді қысқартуға немесе сапасын төмендетуге қатаң тыйым салынады.
Әлеуметтік-педагогикалық қолдау
Шағын учаскеде тұратын отбасылар мен балаларды қолдау үшін консультациялық пункттердің жұмысы ұйымдастырылады.
Аттестаттау және басқару
- Мазмұнның, деңгейдің және сапаның мемлекеттік стандарт талаптарына сәйкестігін анықтау үшін мектепке дейінгі ұйымдар 5 жылда бір рет мерзімді бағалаудан өтеді; мемлекеттік аттестаттау 3 жылдан кейін өткізіледі.
- Басқару дара басшылық және алқалық басқару қағидаттарына сүйенеді. Алқалық нысандар: ұйым кеңесі, педагогикалық кеңес, қамқоршылық кеңес.
- Ұйымды тікелей басқаруды құрылтайшы тағайындайтын басшы жүзеге асырады.
Басшының негізгі өкілеттіктері
Ұйымдастырушылық және қаржылық
- Ұйым атынан әрекет ету және мүддесін білдіру
- Қаражатты басқару, шарттар жасасу, сенімхат беру, банк шоттарын ашу
- Мүліктің сақталуын және тиімді пайдаланылуын қамтамасыз ету
Кадр және сапа
- Қызметкерлерді іріктеу, қабылдау және босату
- Ұйым мен қызметкерлерді аттестаттауды ұйымдастыру
- Стандарттар мен санитарлық-гигиеналық нормаларға сай оқу-тәрбие процесіне жағдай жасау
Басшы заңнамада белгіленген тәртіппен тәрбиеленушілер мен қызметкерлердің құқықтары мен бостандықтарының сақталуына, стандарт талаптарының орындалуына, оқу-тәрбие кезінде өмірі мен денсаулығының қорғалуына, сондай-ақ қаржы-шаруашылық қызметтің жай-күйіне жауап береді.
4) Мектепке дейінгі ұйымдағы тәрбиелеу-білім беру процесі
Процесті ұйымдастыру негізі
Тәрбиелеу-білім беру процесі мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты негізінде әзірленген бағдарламалар мен оқу жоспарларына сәйкес жүргізіледі және ұйымның Жарғысымен айқындалады.
Педагогтердің құқығы және инновациялар
Стандарт талаптары сақталған жағдайда, тиімді оқу-тәрбие процесін қамтамасыз ету үшін (баланың шығармашылық, рухани және дене мүмкіндіктерін дамыту, адамгершілік негіздерін және салауатты өмір салтын қалыптастыру) педагогтерге баламалы авторлық бағдарламаларды таңдау мен қолдануға, тәрбиелеудің, оқытудың және сауықтырудың жаңа технологияларын енгізуге құқық беріледі.
Педагогикалық кеңес
Тәрбиелеу-білім беру міндеттерін тиімді шешу үшін мектепке дейінгі ұйымдарда педагогикалық кеңестер құрылады.
Процестің негізгі субъектілері
Ата-анамен шарттық қатынастар
Мектепке дейінгі ұйым мен ата-аналар (немесе оларды алмастыратын тұлғалар) арасындағы қатынастар бала ұйымға қабылданған кезде жасалатын шартпен реттеледі. Шартта баланың бару режимі, тамақтану саны, қосымша білім беру және сауықтыру қызметтерінің деңгейі мен мерзімі, баланы ұстау ақысының мөлшері, қосымша ақылы қызметтер және өзге де талаптар көрсетіледі.