Өндірістік істің қорытындысы
Өндірістік кәсіпкерлік
Өндірістік кәсіпкерлік — кәсіпкерліктің негізгі түрі. Бұл бағытта тауар өндіру және қызмет көрсету жүзеге асырылады. Төменде өндірістік кәсіпті ұйымдастырудың негізгі қадамдары жүйеленіп берілген.
1) Қандай өнім немесе қызмет қажет екенін анықтау
Кәсіпкер алдымен қандай тауар өндіретінін немесе қандай қызмет көрсететінін нақты айқындауы тиіс. Бұл таңдау нарықтағы сұранысқа, өз ресурстарыңызға және бәсекелік артықшылыққа сүйенеді.
2) Маркетинг және бастапқы байланыстарды құру
Келесі қадам — маркетингтік жұмыс: болашақ тұтынушылармен байланыс орнату, сондай-ақ шикізат, материал, энергия және жабдық жеткізушілермен тұрақты әріптестік қатынас құру.
Тұтынушылар
Сұранысты анықтау, келіссөз жүргізу, алдын ала тапсырыстар жинау.
Жеткізушілер
Шикізат пен ресурстардың сапасы, бағасы, жеткізу мерзімін келісу.
3) Өндіріс факторларын қалыптастыру
а) Негізгі өндірістік қорлар
Ғимараттар мен құрылыстар, өндірістік құрал-жабдықтар. Оларды сатып алу немесе жалға алу жолымен қамтамасыз етуге болады.
б) Өндірістік айналым қоры
- Еңбек заттары: шикізат, негізгі және қосымша материалдар;
- Отын және энергетикалық ресурстар;
- Жөндеуге арналған қосалқы бөлшектер;
- Сатып алынатын құрастыру бөлшектері, жартылай фабрикаттар;
- Алдағы кезең шығындарын жабуға арналған қор.
4) Алдағы кезең шығындарын есептеу
Алдағы уақыттағы шығындар — өндірісті бастап, технологиялық үдерісті толық меңгергенге дейін уақытша жоғары болуы мүмкін шығындар. Олар өнімнің өзіндік құнына тікелей байланысты.
5) Жұмыс күшін жалдау
Қызметкерлерді еңбек биржасы арқылы немесе хабарландыру беру жолымен жалдауға болады. Қабылдау кезінде үміткердің білімі, мамандығы, тәжірибесі және жеке қасиеттері ескерілуі тиіс.
6) Қажетті ақпаратты жинау және алдын ала есептеу
Ресурстарды қосымша тарту мүмкіндіктерін алдын ала бағалау, өндірістік қуат, логистика, жеткізу тәуекелдері мен шығындарды нақтылау — басқарушылық шешімдердің сапасын арттырады.
7) Қаржыға қажеттілікті анықтау
Өндірісті іске қосуға және тұрақты жүргізуге қажет қаржы көлемі есептеледі: негізгі қорлар, айналым қаражаты, еңбекақы, логистика, маркетинг және резервтер.
8) Бастапқы капитал көздері
- Жиналған жеке қор;
- Несие (қарыз қаражаты) тарту.
9) Өндірістік істің қорытындысы: жалпы пайда
Сатудан түскен түсімнен өндірістік және коммерциялық шығындар (яғни толық шығындар) шегерілгенде жалпы пайда қалыптасады.
Жалпы пайда — салық төленгенге дейінгі пайда.
10) Таза пайда
Барлық салықтар, айыппұлдар және баждар төленгеннен кейін қалған пайда таза пайда деп аталады.
11) Рентабельдік деңгейі
Кәсіпкерліктің қаржылық жағдайын бағалау үшін рентабельдік деңгейі есептеледі.
Формула
Рентабельдік деңгейі = (таза пайда / (шығындар + төлемдер)) × 100%
Венчурлік бизнес (инновациялық кәсіпкерлік)
Венчурлік бизнес — тәуекелі жоғары инновациялық кәсіпкерлік. Ол технологиялық жаңалықтарды енгізуге негізделеді және ғылыми-зерттеу жұмыстары нәтижелерін коммерцияландыруда кең қолданылады.
Қай салада жиі кездеседі?
Әсіресе ғылымды көп қажет ететін өндірістерде және жоғары технологиялық салаларда тиімді. Бұл бағытта тәуекел жоғары болуы мүмкін, ал нәтижесінің тиімділігіне әрдайым толық кепілдік берілмейді.
Коммерциялық кәсіпкерлік
Коммерциялық кәсіпкерліктің негізгі қызметі — тауарды сатып алу және сату операциялары. Өндірістік кәсіпкерлік тауар өндіруге бағытталса, коммерциялық кәсіпкерлік тауарды сатып алып, қайта сатуға негізделеді. Сауда — өндірістің табиғи жалғасы.
Іс өрісі
Негізгі алаңдары — тауар биржалары және сауда ұйымдары. Тауар биржалары — көтерме сауда нарығында тұрақты жұмыс істейтін кең тараған құрылым.
Фьючерстік келісімдер
Биржада тауармен және жабдықтаушылармен сауда жасалады, сондай-ақ келісімшарттар, оның ішінде фьючерстік айырбас келісімдері рәсімделеді. Мұндай шарттарда төлем мен жеткізу кейінгі мерзімде, алдын ала келісілген бағамен орындалуы мүмкін.
Тауар биржасының негізгі қызметтері
- Сауда-саттық мәмілелерін жасауға делдалдық ету;
- Тауар өткізуді тәртіпке келтіру және сауда операцияларын реттеу;
- Баға, өндіріс жағдайы және бағаға ықпал ететін өзге факторлар бойынша ақпарат жинау және жариялау.
Биржа айналымының едәуір бөлігі нақты тауарды бірден сатудан емес, келісімшарт арқылы сату мен болашақ жеткізілімдерге шарт жасасудан құралады.
Маркетингтік талдаудың рөлі
Коммерциялық кәсіпкерлікке кіріспес бұрын нарыққа маркетингтік талдау жүргізу қажет. Жалпы алғанда маркетинг — шаруашылық үдерістерді ұйымдастыру мен басқарудың жүйесін құру және оны тұрақты жетілдіру.