Қазақша рефераттар

Шағын кәсіпорынның негізгі ерекшеліктері

Кіріспе

Қазіргі таңда Қазақстан Республикасында шағын кәсіпорындардың дамуы — ең өзекті мәселелердің бірі. Шағын кәсіпкерлік елімізде қарқынды дамып келеді, өйткені тәуелсіздік жылдарындағы экономикалық өсімді қолдаудың тиімді тетіктерінің бірі — кәсіпкерлік бастамаларды күшейту. Осыған байланысты зерттеу тақырыбы ретінде Қазақстан Республикасындағы өнеркәсіп саласындағы шағын кәсіпорындардың тиімділігі мен дамуын қарастыру таңдалды.

Өзектілігі

Жаңа жұмыс орындарын құру арқылы жұмыссыздықты төмендету және аймақтық экономиканы жандандыру.

Негіздеме

Әлемдік тәжірибе шағын бизнес аз инвестициямен-ақ ұлттық өнімнің едәуір үлесін өндіре алатынын дәлелдейді.

Нәтиже өлшемі

Әлеуметтік және экономикалық тиімділік критерийлеріне сәйкес келетін тұрақты даму динамикасы.

Мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

Қазақстан Республикасында шағын кәсіпорынды қолдау механизмдерін қалыптастыру негізінде шағын кәсіпорындардың қарқынды дамуына ықпал ету.

Міндеттері

  • Аймақтық экономиканы жандандыру.
  • Жаңадан құрылатын жұмыс орындарының санын арттыру.
  • Шағын кәсіпорынды дамытуға қолайлы орта қалыптастыру.
  • Қазақстанда шағын кәсіпорындардың тұрақты әрі жылдам дамуына қол жеткізу.

Зерттеудің дереккөздері мен авторлар

Шағын кәсіпкерлікті дамыту тақырыбы отандық ғалымдардың еңбектерінде кеңінен қарастырылған. Атап айтқанда, бұл салаға Мәуленова С.С., Бекмолдин С.Қ., Құдайбергенов, Сәбденова Жанар Оралқызы және Көкшетау экономика және менеджмент институтының экономика және менеджмент кафедрасының аға оқытушысы Нұрпейісова Жанат Нұрпейісқызы елеулі үлес қосты.

Кәсіпкерлікті дамытудың теориялық және методологиялық мәселелері шетелдік зерттеулерде де жан-жақты сипатталған. Дегенмен, қолда бар жұмыстардың бір бөлігінде кәсіпкерлік қызметті дамытудың жалпы экономикалық көзқарастары басым болып, салалық және қолданбалы тетіктер жеткілікті деңгейде жүйеленбей келеді.

I. Шағын кәсіпорынның экономикалық мәні, тиімділігі және ерекшеліктері

1.1. Кәсіпкерлік теориясының концепциялық генезисі

XIX ғасырдың басында-ақ Жан Батист Сэй кәсіпкерлікті жер, еңбек және капиталмен қатар негізгі өндіріс факторларының бірі ретінде қарастырды. Ал кәсіпкерлік туралы теориялық тұжырымдамалар алғаш рет 1725–1730 жылдары Ричард Кантильонның еңбектерінде жүйелі түрде баяндалды.

1776 жылы Адам Смит «Халық байлығының табиғаты мен себептері туралы зерттеу» атты еңбегінде өндірістің негізгі факторлары ретінде жер, еңбек және капиталды бөліп көрсеткенімен, кәсіпкердің рөлін жеке фактор ретінде нақтылап ашып көрсетпеді. Тек 1810 жылы Жан Батист Сэй кәсіпкерліктің рөлі мен мәнін өндіріс факторлары деңгейіне дейін көтеріп, оның экономикалық жүйедегі орнын айқындады.

Негізгі ой

Кәсіпкерлік — тек ұйымдастыру қызметі емес, өндіріс факторларын ұштастырып, тәуекел мен жаңашылдық арқылы құн қалыптастыратын дербес экономикалық күш.

1.2. Шағын кәсіпорынның экономикалық мәні және тиімділігі

Шағын кәсіпкерліктің тиімділігі әлемдік тәжірибеде дәлелденген: шағын кәсіпорындар инвестицияға деген төмен қажеттілік жағдайында ұлттық өнімнің едәуір бөлігін өндіруге қабілетті. Бұл шағын бизнестің икемділігін, нарыққа бейімделу жылдамдығын және ресурстарды ұтымды пайдалануға бейімділігін көрсетеді.

Сонымен қатар шағын кәсіпкерлік әлеуметтік мәселелерді шешуде ерекше рөл атқарады. Ең алдымен, жаңа жұмыс орындарын құру арқылы жұмыссыздық деңгейін төмендетуге ықпал етеді. Осы тұрғыдан алғанда, шағын бизнес әлеуметтік критерийге де, тиімділік критерийіне де сәйкес келеді.

1.3. Шағын кәсіпорынның негізгі ерекшеліктері

  • Икемділік

    Нарық өзгерістеріне жылдам жауап беріп, өнім мен қызметті қысқа мерзімде бейімдей алады.

  • Инвестицияға төмен тәуелділік

    Үлкен капитал салымын талап етпей-ақ өндіріс пен қызмет көрсетуді іске қоса алады.

  • Жұмыспен қамтуға ықпал

    Жаңа жұмыс орындарын құру арқылы әлеуметтік тұрақтылыққа әсер етеді.

  • Жергілікті дамуды қолдау

    Аймақтық экономиканы жандандырып, жергілікті нарықтың қалыптасуын күшейтеді.

II. Қазақстан Республикасында шағын кәсіпорынның қазіргі дамуы

2.1. Қазақстан Республикасында шағын кәсіпорынның дамуы

Қазақстанда шағын кәсіпорындар саны артып, экономиканың түрлі салаларында орнығып келеді. Бұл үрдіс нарықтық қатынастардың тереңдеуімен, кәсіпкерлік белсенділіктің өсуімен және мемлекеттік қолдау шараларының кеңеюімен тығыз байланысты.

Шағын кәсіпкерліктің дамуы елдің индустриялық әлеуетін күшейтуге, өңірлердегі өндірістік кооперацияны кеңейтуге және жаңа нарықтарды игеруге мүмкіндік береді.

2.2. Шағын кәсіпорынды дамыту жағдайындағы экономикалық саясат

Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау мен дамытудың мемлекеттік саясаты экономиканың әртүрлі салаларында кәсіпкерліктің даму болашағын айқындауға бағытталады. Бұл саясат кәсіпкерлердің әртүрлі топтары үшін қолдаудың нысаналы шараларын іске асыруды көздейді.

Әсіресе шағын және орта кәсіпкерліктің өндірістік және инновациялық қызметіне басымдық беру маңызды. Өйткені дәл осы бағыттар экономиканың технологиялық жаңаруына, өнімділіктің артуына және экспорттық әлеуеттің күшеюіне негіз болады.

2.3. Қазақстан Республикасында шағын кәсіпорынды несиелеу

Шағын кәсіпорындардың тұрақты дамуы үшін қолжетімді қаржыландыру — шешуші факторлардың бірі. Сондықтан несиелеу құралдарын жетілдіру, кепілдік талаптарын оңтайландыру және кәсіпкерлер үшін қаржыға қол жеткізуді жеңілдету шағын бизнесті қолдаудың өзегін құрайды.

Бұл бағыттағы саясат пен бағдарламалар кәсіпорындардың айналым капиталын толықтыруына, өндірісті кеңейтуіне және бәсекеге қабілеттілігін арттыруына ықпал етеді.

Қорытынды

Шағын кәсіпорындарды дамыту Қазақстан экономикасының сапалы өсуіне ықпал етеді: ол жұмыспен қамтуды арттырады, аймақтық дамуды жандандырады және инвестицияның салыстырмалы түрде төмен көлемімен нәтижелі өндіріс құруға мүмкіндік береді. Осыған байланысты шағын кәсіпкерлікті қолдау тетіктерін жүйелеу және өндірістік-инновациялық белсенділікті ынталандыру мемлекеттік саясаттың маңызды бағыты болып қала береді.

Қолданылған әдебиеттер тізімі

Мәтінде аталған авторлар мен еңбектер: Мәуленова С.С., Бекмолдин С.Қ., Құдайбергенов, Сәбденова Жанар Оралқызы, Нұрпейісова Жанат Нұрпейісқызы, сондай-ақ кәсіпкерлік теориясының классикалық өкілдері — Ричард Кантильон, Адам Смит, Жан Батист Сэй.