Мұнай эмульсияларын жою туралы қазақша реферат
Мұнай эмульсияларын жою
Мұнай өңдеу мен дайындау барысында мұнай–су эмульсиялары жиі түзіледі. Әсіресе беттік белсенділігі жоғары (интерфейстік қабықшасы берік) эмульсиялар технологиялық процестерді қиындатып, тұзсыздандыру және сусыздандыру тиімділігін төмендетеді. Сондықтан эмульсияны дер кезінде дестабилизациялап, фазаларды ажырату — өндірістегі негізгі міндеттердің бірі.
Эмульсияның пайда болу себептері
- Адсорбциялық қабықшаның еруі немесе әлсіреуі.
- Тұрақсыз эмульсияның түзілуі.
- Эмульсияны тұрақтандыратын эмульгаторлардың бұзылуы немесе жойылуы.
Осы факторлардың әсерінен мұнай–су эмульсиясы дестабилизацияға ұшырап, тұрақты күйден тұрақсыз күйге ауысады және тұну (қабатқа бөліну) процесі жеделдейді.
Дестабилизацияның негізгі сатылары
Деэмульгатордың эмульсия бетіне енгізілуі — негізінен диффузиялық процесс.
Мұнай эмульгаторлары қалыптастырған қорғаныш қабықшаның үзілуі, соның нәтижесінде тамшылар қосылып, фазалар ажырайды.
Тұзсыздандыру және сусыздандыруда қолданылатын деэмульгаторлар
Технологиялық қондырғыларда деэмульгаторлар ерігіштігіне қарай үш топқа бөлінеді: суда еритін, суда ерімейтін және мұнайда еритін. Практикада мұнайда еритін деэмульгаторлар жиірек қолданылады.
Мұнайда еритін деэмульгаторлардың артықшылықтары:
- Мұнаймен жақсы араласады, сумен оңай шайылады және ақаба суларды аз ластайды.
- Мұнайда тұрақты эмульсиялардың қайта түзілуін тежейді.
- Қозғалғыш сұйық болғандықтан қату температурасы төмен; көбіне еріткішсіз қолдануға болады.
Мұнайда ерімейтін деэмульгаторлар
Еріткіш ретінде көбіне төмен молекулалы спирттер, ароматты көмірсутектер және олардың әртүрлі туындылары қолданылады.
Суда еритін деэмульгаторлар
Әдетте 1–2% сулы ерітінді түрінде беріледі.
Қазіргі деэмульгаторларға қойылатын талаптар
- Деэмульгациялық белсенділігі жоғары, улы емес, арзан әрі қолдануға ыңғайлы болуы.
- Бактерицидтік қасиетінің болмауы және металды коррозияға ұшырату қабілетінің төмен болуы.
Бұл талаптарға көбіне ионогенсіз деэмульгаторлар сәйкес келеді. Қазіргі кезде олар бұрын қолданылған ионогенді деэмульгаторларды едәуір ығыстырып, кеңінен пайдаланылып жүр.
Практикалық қиындықтар және технологиялық салдар
Құрамында механикалық қоспалар, күкірт, тұз және су бар жоғары тұтқыр мұнайларда берік эмульсияларды бұзу әсіресе қиын. Кей жағдайларда химиялық реагенттер қосу эмульсия тұрақтандырғыштарының қасиеттерін өзгертіп, жағымсыз жанама әсерлерге әкелуі мүмкін. Эмульсиялардың қосылуы нәтижесінде мұнайда жоғары тұтқыр массалардың түзілу ықтималдығы да артады.
Кең қолданылатын деэмульгаторлар және даму бағыттары
Қазіргі өндірісте деэмульгаторлардың ішінде Нафтенол–Д жиі қолданылады. Сондай-ақ шетелдік дисольван, кемеликс, сепарол сияқты өнімдермен деңгейлес тиімділік көрсетеді.
1) Ассортиментті кеңейту
Әртүрлі технологиялық параметрлер мен химиялық табиғатқа сай кең ауқымды деэмульгаторларды әзірлеу.
2) Мұнай түріне бейімдеу
Әр мұнай түріне сәйкес деэмульгатордың оңтайлы түрін анықтау.
3) Көпкомпонентті формулалар
Өндіріс үшін жоғары тиімді көпкомпонентті қоспаларды әзірлеу және шығару.
Деэмульгаторлардың негізгі компоненттері
Деэмульгаторлардың негізгі құраушыларына мыналар жатады: алкилен оксидтерінің блок-сополимерлері, фенолформальдегидті шайырлар, әртүрлі химиялық құрылымды және модификацияланған полиэфирлер. Компоненттердің қасиеттеріне байланысты деэмульгаторлардың түрлері де айтарлықтай өзгереді.
Өндірістік мысал
«Химико–ГАНГ» фирмасы қалдықсыз технологияны қолдай отырып, әртүрлі беттік-активті заттарды (БАЗ) әзірлеген. Солардың ішінде молекулалық массасы шамамен 3000 болатын этилен және пропилен оксидтерінің блок-сополимерлері, сондай-ақ молекулалық массасы шамамен 2500 болатын нафтенол кең қолданылады.
Қазіргі уақытта фенолформальдегид шайыры негізіндегі БАЗ көп көлемде өндірілмегенімен, фенолформальдегидтен жасалған деэмульгаторлар тұзсыздандыру және сусыздандыру процестерінде әлі де кеңінен қолданылады.