Халықаралық әуе тасымалдауы
Мазмұны
Кіріспе 3
1. Халықаралық әуе тасымалының құқықтық негіздері
1.1 Халықаралық тасымалдау шарты: түрлері мен нысаны 5
1.2 Халықаралық жүк тасымалдаудың түрлері 6
1.3 Халықаралық әуе тасымалдауы 9
2. Жүкті тасымалдау шарты бойынша жауапкершілік
2.1 Тасымалдау шарты бойынша тасымалдауға қатысты міндеттемелер 12
2.2 Жолаушыны және теңдеме жүкті тасымалдау. Жолаушы құқықтары 13
2.3 Жолаушыны және теңдеме жүкті тасымалдау шарты бойынша жауапкершілік 14
3. Халықаралық жүк тасымалдаудағы кеден режимінің құқықтық реттелуін талдау
3.1 Жүк тасымалдаудағы кеден режимдерінің түрлеріне сипаттама (17 түрі) 16
Қорытынды 23
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 25
Ескерту: Курстық жұмыс көлемі — 24 бет.
Кіріспе
Бұл курстық жұмыстың өзектілігі халықаралық тасымалдау қатынастарының күрделілігімен және оларды құқықтық тұрғыдан дұрыс саралаудың маңызымен айқындалады. Әсіресе әуе тасымалы саласында жүк пен жолаушыны тасымалдауға байланысты міндеттемелер, жауапкершілік және қолданылатын құқық көздері нақты түсіндіруді қажет етеді.
Негізгі ұғым
Халықаралық әуе тасымалы — жүк немесе жолаушы жөнелтілетін және баратын орындар екі түрлі мемлекеттің аумағында орналасқан тасымал. Сондай-ақ үшінші мемлекеттің аумағына қону арқылы жүзеге асырылып, жөнелту орны бірінші елдің аумағында қалатын жағдайлар да осы ұғымға жатады.
Неге ажырату маңызды?
Тасымалдау шартын жасасу және орындау нәтижесінде туындайтын құқықтық қатынастарды толық түсіну үшін оның элементтерін қарастыру қажет. Бұл ретте жүкті тасымалдау мен жолаушының қол жүгін дұрыс ажырата білу айрықша маңызды.
Шарттың өзегі
Тасымалдау шартын жасаудың негізі — тасымалдаушының жүктi немесе жолаушыны белгілі бір көлік құралымен сыйақыға бір орыннан екінші орынға жеткізуге міндеттенуі.
Халықаралық жүк тасымалдаудың мәні
Халықаралық жүк тасымалдау — мүлікті және жолаушыларды бір мемлекеттен екінші мемлекетке жеткізу, сондай-ақ транзит арқылы жүктер мен жолаушыларды өткізу.
Ішкі тасымалдаудан айырмашылығы
- Жүк немесе жолаушы кеден шекарасынан өтуі мүмкін.
- Кей жағдайларда шекарадан нақты өтпей-ақ, халықаралық тасымалдау шарты жасалса, қатынас халықаралық деп бағалануы ықтимал.
- Есеп айырысуда ұлттық валютамен қатар шетел валютасы қолданылуы мүмкін.
- Құқық көздері ретінде халықаралық конвенциялар, ұлттық заңдар және халықаралық әдет-ғұрып танылады.
Практикалық екпін
Халықаралық қатынастарда шарттың жасалған сәтін, қолданылатын құқықты және тараптардың міндеттері мен жауапкершілігін дәл айқындау — даулардың алдын алатын негізгі құрал.
Тасымалдау шарты: жасалу сәті және құқықтық сипаты
Шарт қашан жасалды деп есептеледі?
Халықаралық тасымалдау шарты тараптардың өзара ерік білдіруі (келісімі) болған кезде жасалған деп есептеледі. Әдетте бұл шарт консенсуалдық сипатқа ие: тараптар шарттың мазмұнымен келісіп, оны қабылдаған сәттен бастап құқықтық салдар туындайды. Дегенмен, жекелеген жағдайлар әр мемлекеттің ұлттық заңнамасында өзгеше бекітілуі мүмкін.
Жүкті тасымалдау шартының мазмұны
Жүкті тасымалдау шарты бойынша тасымалдаушы жүк жөнелтуші сеніп тапсырған жүкті белгіленген мекенге жеткізуге және оны алуға уәкілетті тұлғаға (алушыға) беруге міндеттенеді.
Ал жүк жөнелтуші жүкті тасымалдағаны үшін шартта немесе тарифте көзделген тәртіппен ақы төлеуге міндетті.
Халықаралық теңіз тасымалы: коллизиялық мәселелер және құқық қолдану
Ең күрделі құқықтық мәселелер халықаралық теңіз тасымалында жиі туындайды. Бұл тасымал қатынастарының сан қырлылығымен және қолданылатын құқық көздерінің әртүрлі сипатымен түсіндіріледі. Көптеген мемлекеттердің заңнамасында теңіз арқылы жүк тасымалдауда қай елдің құқығы қолданылатынын айқындайтын коллизиялық нормалар жеткілікті деңгейде нақтыланбаған, сондықтан мұндай сұрақтар көбіне сот тәжірибесі арқылы шешіледі.
Ұлыбритания және Франция
Сот тәжірибесінде жиі кеменің жалау құқығы (flag law) қолданылатыны көрсетіледі.
Германия
Кей жағдайларда мүлік қабылданған жердің құқығы басымдыққа ие болады.
Польша
Негізгі ұстаным ретінде тараптардың ерікті таңдауы (party autonomy) танылады. Егер шартта таңдау жасалмаса, әдетте тасымалдаушының құқығы қолданылады.
Құжаттық рәсімдеу: коносамент
Теңіз арқылы жүкті тасымалдау әртүрлі негізде жүзеге асырылуы мүмкін. Егер тасымалдау теңіз тасымалдаушысының кемесін толық немесе ішінара (бір бөлігін) беруді көздемесе, онда қатысушылар арасындағы қатынастар, әдетте, коносамент арқылы рәсімделеді.