Баланы музыкамен сергіту
Педагог-музыканттың әдіснамалық рөлі
Кәсіби музыкалық-педагогикалық мәселелерді әдіснамалық талдау барысында педагог-музыкант философ та, музыкатанушы да, психолог та бола алады. Дегенмен ізденіс үстінде ол, ең алдымен, педагог болып қалады. Осы ұстаным педагог-музыканттың зерттеу жұмысындағы бастау нүктесі әрі бағыт-бағдары болады.
Неге бұл маңызды?
Педагогикалық көзқарас зерттеу сұрағын дұрыс қоюға, музыкалық білім берудің табиғатына сай дәлел мен өлшем таңдауға көмектеседі.
Кәсібилік бағыт принципі және талдаудың өлшемдері
Кәсібилік бағыт принципі әрбір әдіснамалық талдау деңгейінде музыкалық-педагогикалық қызметтің ұстанымдарын нақтылауды қажет етеді. Педагог-музыкант өз жұмысында қарастырып отырған мәселенің:
Объективтік маңызы
Музыкалық-педагогикалық теория мен практика үшін мәнділігі, өзектілігі, кең кәсіби ортаға ықпалы бар ма?
Субъективтік маңызы
Бұл жеке зерттеушінің (мысалы, дипломдық жұмысындағы) ішкі қайшылығынан туған, жеке тәжірибеге көбірек байланысты сұрақ па?
Бір мәселені әр педагог-музыкант әртүрлі шешуі мүмкін: өзгеше қырларын көреді, басқа сұрақтар қояды, басқа дәлелдеу жолын ұсынады. Сондықтан әдіснамалық талдау шығармашылық сипатқа ие болып, оның логикалық және мазмұндық құрылымынан айқын көрінеді.
Объективті және субъективті факторлар
Ізденіс жұмысында әдіснамалық талдау объективті және субъективті факторлар мен жағдайларға тәуелді. Оларға мыналар жатады:
- педагогтың тұлғалық ерекшеліктері;
- мәселенің және зерттеу мақсатының сипаты;
- қажетті ғылыми әдебиеттің қолжетімділігі және сапасы.
Принциптің негізгі шарты: білімді кәсіби салаға көшіру
Кәсіби бағыт принципінің негізгі шарты — философиялық және жалпығылыми білімді музыкалық білім беру педагогикасына дәл көшіру. Бұл көшіру:
Қай бағыттарға ықпал етеді?
- ізденіс мәселесінің кәсіби өрісте өзектілігін тануға;
- талдау барысындағы логикалық құрылымды жүйелеуге;
- музыкалық өнердің ерекшелігін педагогикалық шешімдерде нақты ескеруге;
- интонацияны, дыбыс ырғағы мен сазды практика және шынайы өмір контексінде қайта пайымдауға;
- педагог-музыканттың тұлғалық-шығармашылық әлеуетін ашуға және кәсіби шеберлігін қалыптастыруға;
- өнер мен педагогиканы тұлғалық ұстанымға айналдырып, рухани дамуға бағыттауға.
Музыканың тәрбиелік қуаты туралы ой
В. А. Сухомлинскийдің пікірі
Музыкада да, сөзде де адамның бейнесі сөзсіз. Баланы музыкамен сергіту — біз оның ойын, сезімін асқақтатамыз… Баланың сезімтал жаны музыкалық әуенді жүрегінде қабылдап, сана-сезімінің тіршілік бастауы болсын. Бұл — сезімтал музыканттың жаны. Егер біз баланың «күйленген шектерін» дәл баса білсек, онда музыканың ғажайып үндері сыңғырлап шығады.
Маманға үлгі болатын тұтастық
Б. В. Асафьев, Г. Г. Нейгауз, Д. Б. Кабалевский, В. В. Мендушевский еңбектеріндегі тұлғалық экспрессия мен көркемдік саздылыққа сүйене отырып, музыкант-педагог үшін бір маңызды бағдарды бөліп көрсетуге болады: шығармашылық қызметтегі кәсібилікке ұмтылыс, ғылымилық пен көркемділіктің үйлесімі — маманның идеалы ретінде орнығуы тиіс.
Қорытынды түйін
Әдіснамалық талдау — тек ережелер жиынтығы емес, педагог-музыканттың тұлғалық және кәсіби дүниетанымын нақтылайтын шығармашылық жұмыс. Оның сапасы кәсіби бағыт принципін ұстануға, мәселенің өзектілігін дәл тануға және өнердің табиғатын педагогикалық шешімдермен біртұтас ете білуге байланысты.