Сақтандыру төлемдерінің сақтандыру сыйлықақыларына қатынасы
2010 жылғы 1 сәуірдегі жағдай: нарық құрылымы
Нарықтың қысқаша динамикасы
2010 жылдың I тоқсанында сақтандыру нарығында жандану байқалды: көлемдер өсіп, 2008 жылғы рекордтық деңгейлерге жақындай түсті.
Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда жан басына шаққандағы сақтандыру сыйлықақылары 66%-ға артты. Компаниялардың жиынтық активтері осы кезеңде 328 млрд теңгеге жетті.
Негізгі көрсеткіштер (I тоқсан бойынша салыстыру)
Төмендегі деректер 2010, 2009, 2008 және 2007 жылдардың I тоқсаны бойынша берілген.
| Көрсеткіш | 2010 (I тоқсан) | 2009 (I тоқсан) | 2008 (I тоқсан) | 2007 (I тоқсан) |
|---|---|---|---|---|
| Сақтандыру компанияларының саны | 41 | 44 | 40 | 40 |
| Оның ішінде өмірді сақтандыру бойынша | 7 | 7 | 7 | 5 |
| ЖІӨ, млрд теңге | 17 534 | 16 724 | 15 937 | 9 739 |
| Жиынтық активтер, млрд теңге | 328 | 295 | 261 | 150 |
| Меншікті капитал, млрд теңге | 187 | 169 | 138 | 88 |
| Сақтандыру сыйлықақылары, млрд теңге | 47 | 38 | 51 | 40 |
| Сақтандыру төлемдері, млрд теңге | 28 | 56 | 49 | 14 |
| Сыйлықақылардың ЖІӨ-ге қатынасы | 0,27% | 0,23% | 0,32% | 0,41% |
| Жан басына шаққандағы сыйлықақылар, теңге | 2 630 | 1 585 | 2 820 | 2 183 |
| Активтердің ЖІӨ-ге қатынасы | 1,9% | 1,8% | 1,6% | 1,5% |
| Меншікті капиталдың ЖІӨ-ге қатынасы | 1,1% | 1,0% | 0,9% | 0,9% |
| Төлемдердің сыйлықақыларға қатынасы | 13,18% | 15,69% | 27,51% | 17,93% |
Көрсеткіштердің бір бөлігі ЖІӨ динамикасымен тікелей салыстырылып, нарықтың экономикаға сезімтал екенін аңғартады.
Төлемдер мен сыйлықақылар арақатынасы нарықтағы тәуекел жүктемесінің қалай өзгеретінін көрсетеді.
Жан басына шаққандағы сыйлықақы көлемі сақтандыру өнімдерінің халық арасында таралу деңгейін сипаттайды.
Бәсекелестік және шоғырлану үрдісі
2010 жылдың I тоқсанында нарықта сөзсіз көшбасшы ретінде тұрақты түрде дараланған бір компания байқалған жоқ. Бұл жағдай нарықтың шоғырлануы бәсеңдеп келе жатқанын көрсетеді.
Негізгі факт
Жиналған жалпы сақтандыру сыйлықақыларының шамамен 60%-ы үздік нәтиже көрсеткен 5 компанияның үлесіне тиесілі болды.
Кейбір сақтандырушылар топ-20 ішіндегі орындарын өзгертсе, енді бір бөлігі бұл тізімнен шығып қалды.
Реттеуші бағалауы және 2010 жылға болжам
Реттеушінің «Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының ағымдағы жағдайы және оның даму перспективалары» атты есебіне сәйкес, 2006–2009 жылдардағы сақтандыру сыйлықақылары бойынша регрестік талдау нәтижелері 2010 жылы жалпы сыйлықақылар көлемі 120 млрд теңгені құрап, 2009 жылғы деңгейден 5,8%-ға өсетінін көрсеткен.
Сонымен бірге құжатта банктер мен корпоративтік сектордағы іскерлік белсенділік төмендеген жағдайда регрестік болжамдардың да әлсірейтіні атап өтіледі. Қаржы қадағалау органының пікірінше, сақтандыру нарығының даму динамикасы Қазақстандағы жалпы экономикалық ахуалға тікелей тәуелді.
Өсім драйверлері
- Ерікті сақтандыру түрлері бойынша жиналым динамикасы.
- Аннуитеттік сақтандыру сыныбының даму қарқыны.
- Жалпы экономикадағы іскерлік белсенділік деңгейі.
Шектеуші факторлар
- Екінші деңгейлі банктердің халыққа несие беру көлемінің азаюы.
- Корпоративтік сектордың іскерлік белсенділігінің төмендеуі.
- Сыйлықақы түсімдерінің жалпы баяулауы.
Өмірді сақтандыру: жоғары әлеует және жедел өсу
Агенттік талдаушылары өмірді сақтандыру сегментін жоғары бағалайды. ҚҚА деректеріне сәйкес, жалпы нарықтағы бірқатар теріс үрдістерге қарамастан, бұл бағыт тұрақты өсім көрсетіп отыр.
Өмірді сақтандыру бойынша жиналған сыйлықақылардың жылдық өсімі.
2008 жылы бұл көрсеткіш 4,3% болған.
Жыл сайынғы орташа өсім (өмірді сақтандыру сыйлықақылары).
Есепте әлемдік тәжірибеде жиынтық сыйлықақылар құрылымында өмірді сақтандырудың үлесі жоғары болатыны ескеріліп, орта мерзімді болашақта бұл сегменттің жалпы сақтандыруға қарағанда жылдамырақ дамуы ықтимал екені көрсетіледі.
2008–2009 жылдар: сыйлықақылар түсімінің төмендеу себептері
Құжатта соңғы екі жылда сақтандыру нарығында сыйлықақылардың түсімі төмендегені атап өтіледі. Негізгі себептер ретінде:
- екінші деңгейлі банктердің халыққа несие беру көлемінің азаюы;
- корпоративтік сектордың іскерлік белсенділігінің төмендеуі көрсетіледі.
Жылдық қорытындылар
2009 жылдың қорытындысы бойынша жиналған сақтандыру сыйлықақыларының жылдық көлемі өткен жылмен салыстырғанда 15%-ға төмендеді. 2008 жылы төмендеу 9% болған.