Технологиялардың жоғарғы қарқынмен дамуы туралы қазақша реферат
Технологиялардың жоғары қарқынмен дамуы және сапа стандарттарының рөлі
Технологиялар жоғары қарқынмен дамыған сайын, тұтынушылардың талғамы да өсуде. Соның нәтижесінде сапа көрсеткіштерінің маңызы артып, көптеген елдерде халықаралық стандарттарды енгізу қажеттілігі күшейді.
Негізгі тезис
Бәсекеге қабілеттілікке жетудің негізгі шарттарының бірі — өнім мен қызмет сапасын халықаралық талаптарға сәйкестендіру.
Басты құрал
Халықаралық деңгейдегі сапа талаптары көбіне ISO 9000 стандарттары сериясымен айқындалады.
ISO 9000 сериясы: қалыптасуы және қамтитын талаптар
1987 жылы Стандарттау жөніндегі халықаралық ұйым (ISO) бірқатар елдердің (АҚШ, Канада, Германия және т.б.) қатысуымен ISO 9000 сериясындағы 5 халықаралық стандартты бекітті. Бұл стандарттар сапаны қамтамасыз ету жүйесінің негізгі қағидаларын және өндірістік циклдің әр кезеңіне қойылатын талаптарды жүйелейді.
Стандарттар қандай кезеңдерді қамтиды?
- Өнім сапасын қамтамасыз ету жүйесіне қойылатын талаптар
- Өнімді әзірлеу және өндіріс процесін ұйымдастыру
- Ұйымдық бақылау және өнімді сынақтан өткізу
- Өнімді қолдану, сақтау және тасымалдау талаптары
АҚШ тәжірибесі: сапаны басқарудың басқарушылық мәдениеті
Америкалық маман А. Фейгенбаумның пікірінше:
«Сапа — уағыз да емес, жай рационалды ұсыныс та емес. Бұл — өмір сүру салты».
Америкалық компаниялар өнім сапасын бақылауға айрықша мән береді. Сапаны басқару үшін арнайы бөлімшелер құрылып, олар өндірістегі шығындарды зерттеп, талдап отырады. Көптеген фирмалар сапаны жетілдіруге орта есеппен өнім өткізуден түскен түсімнің 3–5%-ын жұмсайды. Сонымен қатар компания басшылары жұмыс уақытының едәуір бөлігін (шамамен 50%) сапаға қатысты мәселелерге арнайды.
Фокус
Сапаны тұрақты бақылау және жүйелі басқару
Инвестиция
Түсімнің 3–5%-ын сапаны жақсартуға бағыттау
Басшылық рөлі
Уақыттың ~50%-ын сапа күн тәртібіне бөлу
Батыс Еуропа: стандарттар, сертификаттау және аккредитация
Батыс Еуропада өнім сапасын қамтамасыз ету үшін ISO 9000 сериясы негізінде құрылған ұлттық стандарттар және EN 29000 сериялы еуропалық стандарттар кең қолданылады. Бұл талаптар жоғары сапаның маңызды кепілі ретінде қарастырылады.
Нарық талап ететін рәсімдер
- Кәсіпорын өнімдерін тәуелсіз ұйымдардың сертификаттауы
- Сапаны бақылау мен бағалау жүргізетін сынақ зертханаларын аккредитациялау
- Осы процестерге қатысатын мамандардың құзыретін растау
Қазақстан үшін өзектілік: бәсекеге қабілеттілік және халықаралық нарық
Қазақстан экономикасы үшін өнім сапасын жетілдіру — өзекті мәселе. Әлемдік нарықта бәсекеге түсу үшін отандық тауарлар мен қызметтердің сапасы халықаралық стандарттарға сай болуы қажет. Демек, отандық өнімдердің бәсекеге қабілеттілігін арттыру көп жағдайда өндірісте халықаралық стандарттарды жүйелі енгізумен байланысты.
Интеграцияға жол ашатын факторлар
- ДСҰ аясындағы талаптарға бейімделу және экспорт мүмкіндіктерін кеңейту
- Елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыру стратегиялары
- Кәсіпорындарда ISO 9000 стандарттарын енгізуді қолдайтын бағдарламалар
Қорытынды ұстаным
Бұл артықшылықтарды толық іске асыру үшін сапа мәселесін кешенді түрде қарастыру қажет: басқару тәжірибесін жаңарту, жүйелік бақылау енгізу, персонал құзыретін арттыру және үздік халықаралық тәжірибелерді бейімдеу.
Қазақстан үшін тиімді бағыт — сапа менеджменті дамыған елдердің тәжірибесін үлгі етіп, оны ұлттық ерекшелікке сай бейімдеу.
Пайдаланылған әдебиеттер
- Ахметов К.Ғ. Менеджмент негіздері. Алматы, 2005.
- Кане М. М., Иванов Б. В., Корешков В. Н., Схиртладзе А. Г. Системы, методы и инструменты менеджмента качества. Питер, 2008.
- Бердалиева К.Б. Қазақстан экономикасын басқару негіздері. Алматы, 2001.
- Ермаков В.А. Қазақстан қазіргі дүние әлемінде. Алматы, 2002.
- Мейірбеков А.Қ. Кәсіпорын экономикасы. Алматы, 2003.
- Набиев Е.Н. Халықаралық экономикалық қатынастар. Алматы, 2001.
- Сахариев С.С. Әлем экономикасы. Алматы, 2003.
- Шеденов Ө.Қ. Жалпы экономикалық теория. Алматы, 2002.
- Экономикалық саясат. Экономика, Алматы, 2002.
- Сәбден О., Тоқсанова А. Шағын кәсіпкерлікті басқару. Алматы, 2002.
- Нысанбаев С.Н., Урузбаева Н.А., Садыханова Г.А. Управление качеством. Алматы: Қазақ университеті, 2000.
- Кулекеев Ж.А. және т.б. Системы менеджмента качества организаций высшего профессионального образования. Қарағанды: КарГТУ, 2004.
- Лифиц И.М. Стандартизация, метрология и сертификация (3-басылым). Мәскеу: Юрайт, 2004.
- Сағадиев К., Смағұлов А., Барақбаев Б., Қалиев А. Сертификаттау. Алматы, 2000.
Интернет-дереккөздер
- www.students referats
- www.klubok index
- www.edu.gov
- www.khabar